EnglishGreek

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Σε εκείνους που σκέπτονται πως η Ελλάδα σήμερα δεν έχει καμία σημασία ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν μεγαλύτερο λάθος. Η σημερινή, όπως και η παλιά Ελλάδα, έχει υψίστη σημασία για οποιονδήποτε ψάχνει να βρει τον εαυτό του.

Χένρυ Μίλλερ, 1891-1980, Αμερικανός συγγραφέας

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Subscribe to our newspaper
EnglishGreek
χωριά της Δράμας

Αράπηδες, Χαράπια, Μπαμπούγεροι, Αρκούδες και Μπάμπω: πανάρχαια δρώμενα του Δωδεκαημέρου στα χωριά της Δράμας

5 Jan, 2024

Στοιχεία από την διονυσιακή λατρεία και τον βουκολικό τρόπο ζωής συνυπάρχουν αρμονικά στα εντυπωσιακά έθιμα του Δωδεκαημέρου, που αναβιώνουν κάθε χρόνο στα χωριά της Περιφερειακής Ενότητας Δράμας, προσελκύοντας το ενδιαφέρον επισκεπτών απ’ όλη την Ελλάδα.

«Μπορούμε, γενικότερα, να παρατηρήσουμε ότι τα έθιμα του Δωδεκαημέρου παρουσιάζουν ανάμεικτο χαρακτήρα χριστιανικών εκδηλώσεων και παγανιστικών συνηθειών. Στο βάθος υπάρχει η κοινή πεποίθηση ότι όλα τελούνται, την κρίσιμη αυτή εποχή των χειμερινών τροπών του Ήλιου, για την καλή χρονιά στην ευρύτερη έννοιά της, της πλούσιας καρποφορίας και της καλής υγείας. Στο πνεύμα αυτό της ευετηρίας κινούνται και τα έθιμα στην περιοχή της Δράμας» σημειώνει ο καθηγητής Γεώργιος Ν. Αικατερινίδης στο βιβλίο του «Γιορτές και Δρώμενα στο Νομό Δράμας», το οποίο αποτελεί μία αξεπέραστη πηγή για οποιονδήποτε θα ήθελε να προσεγγίσει λαογραφικά, και όχι μόνο, τα πανάρχαια και εντυπωσιακά αυτά έθιμα. Το Μοναστηράκι, ο Βώλακας, η Πετρούσα, ο Ξηροπόταμος, οι Πύργοι, η Καλή Βρύση και το Παγονέρι μετατρέπονται, κατά το τριήμερο 6 – 8 Ιανουαρίου, σε υπαίθρια θεατρικά σκηνικά, στα οποία Αράπηδες, Χαράπια, Γκιλίγκες, Αρκούδες, Μπαμπούγερα, Νύφες, Τσαούσηδες, Τσολιάδες, Παππούδες και Καμήλες δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, ώστε τα δρώμενα αυτά να παραμείνουν κατά το δυνατόν αναλλοίωτα, παρά το γεγονός ότι η σύνδεσή τους με την σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα είναι πλέον ελάχιστη. 

 

ΒΩΛΑΚΑΣ

Ο Βώλακας (32 χλμ. από τη Δράμα) στην, συνήθως χιονισμένη, αγκαλιά του Φαλακρού όρους, βρίσκεται σε υψόμετρο 830 μ. και αποτελεί ένα ολοζώντανο χωριό χιλίων περίπου κατοίκων. Εδώ, όπως και στα άλλα χωριά της Δράμας, οι γιορτές του Δωδεκαημέρου, κορυφώνονται το τριήμερο των Θεοφανείων, από τις 6 έως τις 8 Ιανουαρίου και παρασύρουν τους χιλιάδες επισκέπτες του χωριού σε ξέφρενα γλέντια υπό τους ήχους παραδοσιακών οργάνων, όπως είναι η γκάιντα και ο νταϊρές. Στην πλατεία του χωριού στήνονται τα καζάνια με το «βραστό», κατσικίσιο κρέας που μαγειρεύεται για ώρες, ώστε να λειώνει κυριολεκτικά, με μοναδικές προσθήκες κρεμμύδι και κόκκινο πιπέρι, στο οποίο οφείλεται και το χρώμα του. Σερβίρεται με μπόλικο ζουμάκι και τρώγεται με κουτάλι, σαν σούπα. Τα Χαράπια ή Αράπηδες, βρίσκονται κυριολεκτικά παντού και έχουν μουτζωμένα τα χέρια και το πρόσωπό τους με καπνιά, στην πλάτη έχουν ριγμένη μια προβιά και στα πόδια φορούν γουρουνοτσάρουχα. Στα χέρια κρατούν ξύλινο σπαθί, το «καλούτς». Έχουν επίσης καμπούρα φτιαγμένη με μία βελέντζα γεμάτη άχυρα, φορούν κάλτσες (τις «νάουε») από χοντρό λευκό ύφασμα και είναι ζωσμένοι με 4 κουδούνια, δυο σφυρήλατα και δυο χυτά. Κινούνται σκυφτά και πλάγια κουνώντας συνεχώς τα κουδούνια τους. Την ομάδα συμπληρώνουν η Νύφη -άντρας ντυμένος με την παραδοσιακή γυναικεία φορεσιά- και ο προστάτης της, ο Τσαούσης, με την τοπική ανδρική φορεσιά. Όταν κάποιος από τους θεατές κλέψει τη Νύφη και την πάρει μαζί του ο Τσαούσης γίνεται έξω φρενών και σπεύδει να την αποσπάσει από τον απαγωγέα. Τα Χαράπια με τη σειρά τους τιμωρούν τον απαγωγέα και βάζοντας στο λαιμό του το σπαθί τους, καταφέρνουν να του αποσπάσουν χρήματα.

download 33μμ download 333

ΚΑΛΗ ΒΡΥΣΗ

Η Καλή Βρύση είναι ένα όμορφο, δραμινό παραδοσιακό χωριό με πλούσια πολιτιστική κληρονομιά. Αποτελεί Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Προσοτσάνης και βρίσκεται 23 χλμ. ΒΔ της πόλης της Δράμας, στις ΒΑ υπώρειες του Μενοίκιου όρους και πολύ κοντά στο αξιόλογο Σπήλαιο του Αγγίτη. Αμέτρητοι επισκέπτες καταφθάνουν στο χωριό για να δουν από κοντά τα φοβερά και τρομερά Μπαμπούγερα, τους σάτυρους του θεού Διόνυσου, με την ζωόμορφη όψη τους, που ζωσμένα με 5 μεγάλα ποιμενικά κουδούνια, δίνουν έναν ιδιαίτερο τόνο στο όλο σκηνικό. Το μεγαλύτερο κουδούνι βρίσκεται στο πίσω μέρος του σώματος και ονομάζεται «μπατάλι». Οι Μπαμπούγεροι έχουν επιβλητική παρουσία, καθώς η προσωπίδα τους έχει τραγόμορφη όψη και φέρει ομοιώματα κεράτων (ψηλά στο κεφάλι), πυκνά «φρύδια», μουστάκι και οδοντοστοιχία. Κύριο εξάρτημα της ενδυμασίας τους αποτελεί το αμάνικο πανωφόρι από φλοκάτη, που ονομάζεται «γκούνια», καθώς και το λευκό εσώρουχο-παντελόνι. Η καμπούρα στην πλάτη τους συμβολίζει τη γριά Μπάμπω, την μαμή. Τριγυρίζουν στο χωριό μεμονωμένα ή σε ομάδες και το ευχάριστο είναι ότι υπάρχει και συμμετοχή παιδιών, γεγονός που διασφαλίζει την συνέχιση του εθίμου. Στις 8 Ιανουαρίου, της Αγίας Δομνίκης -προστάτιδας του τοκετού-, πραγματοποιείται ο Σατυρικός Γάμος, ενώ η ημέρα είναι αφιερωμένη στο σημαντικό -αν όχι ιερό- πρόσωπο της μαμής, που τόσο κααλυτικό ρόλο έπαιζε στις παραδοσιακές κοινωνίες. Στον Σατυρικό Γάμο την νύφη υποδύεται πάντα ένας άνδρας, ενώ κουμπάροι είναι προσκεκλημένοι Πολιτιστικοί Σύλλογοι άλλων περιοχών. Οι Μπαμπούγεροι πάντα κλέβουν τη νύφη μετά τον γάμο, αλλά σύντομα την επιστρέφουν.

 

 download 35

ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ

Κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου, ανήμερα των Θεοφανείων το απόγευμα, στο Μοναστηράκι Δράμας και στην πλατεία του χωριού, οι Αράπηδες κορυφώνουν το τελετουργικό τους έργο,  ενώ στις 5 Ιανουαρίου το βράδυ η προετοιμασία της Τσέτας (της ομάδας των μεταμφιεσμένων) γίνεται σε πανηγυρικό και πάνδημο κλίμα γιορτής. Χώρος συνάντησης για όλους όσοι θέλουν να συμμετάσχουν στις διεργασίες προετοιμασίας και μύησης είναι το Λαογραφικό Μουσείο, που στεγάζεται στο κτήριο του Μορφωτικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Μοναστηρακίου Δράμας, ο οποίος ήδη από το 1977 έχει επωμιστεί την μέριμνα και ευθύνη για την διοργάνωση και συνέχιση της κορυφαίας αυτής για το Μοναστηράκι παραδοσιακής πολιτιστικής έκφανσης-εκδήλωσης. Ο θίασος του δρωμένου, η Τσέτα, αποτελείται από τους Αράπηδες, τους Τσολιάδες, τους Παππούδες και τις Γκελίγκες. Η Τσέτα καθοδηγούμενη από τον Τσεταμπάση της -τον μη μεταμφιεσμένο αρχηγό της-, εισέρχεται στην πλατεία του Μοναστηρακίου, η οποία είναι κατάμεστη από κόσμο. Η Τσέτα, όπως ήδη είπαμε, αποτελείται από τους Αράπηδες, αλλά και τους Τσολιάδες, οι οποίοι πραγματοποιούν συνεχώς χαρακτηριστικές στροφές, που κάνουν τις φουστανέλες τους να ανασηκώνονται σαν ομπρέλες. Συνοδεύονται συνεχώς από οργανοπαίκτες των τοπικών παραδοσιακών οργάνων, του κεμενέ (τρίχορδη αχλαδόσχημη λύρα) και του νταϊρέ (μεμβρανόφωνου οργάνου, που κατασκευάζεται συνήθως από τους ίδιους τους οργανοπαίκτες, με κατσικίσιο δέρμα, ενώ το «στεφάνι», το ξύλινο τελάρο του από ξύλο καρυδιάς, καστανιάς ή οξιάς). Οι Τσολιάδες στην πλάτη τους έχουν ριγμένα πολύχρωμα μαντήλια, ενώ στο κεφάλι φορούν μαύρο μαντήλι, ως ένδειξη πένθους για το σκλαβωμένο έθνος. Την Τσέτα ολοκληρώνει η παρουσία των Παππούδων, που φορούν την παλιά γιορτινή φορεσιά της περιοχής, αλλά και οι Γκιλίγκες, άντρες ντυμένοι με τις παραδοσιακές γυναικείες φορεσιές. Οι Αράπηδες ή Καρναβάλια, στων οποίων την μεταμφίεση κυριαρχεί το μαύρο χρώμα (εξ ου και το όνομά τους), φορούν φλοκωτές κάπες, υψικόρυφες προσωπίδες, φτιαγμένες -συνήθως- από προβιά κατσικιού και είναι ζωσμένοι με τρία μεγάλα κουδούνια, αρμονικά συνταιριασμένα. Οι Αράπηδες κρατούν στα χέρια τους ξύλινα σπαθιά και ένα σακουλάκι με στάχτη του Δωδεκαημέρου, με το οποίο χτυπούν όσους συναντούν. Η παρουσία τους εντυπωσιάζει προκαλώντας ταυτόχρονα δέος! Όλο το πρωί, ανήμερα των Θεοφανείων, η Τσέτα γυρίζει στο χωριό, χορεύει μπροστά σε κάθε σπίτι και εύχεται καλή υγεία και πλούσια σοδειά. Τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια του αγερμού, κατά τις επισκέψεις δηλαδή στα σπίτια του χωριού, καταμετρώνται από τον Τσεταμπάση, ο οποίος θα πληρώσει τα έξοδα, θα δώσει ένα μέρος τους στην εκκλησία και θα διαθέσει τα υπόλοιπα για το ολονύκτιο γλέντι της Τσέτας. Ακολουθεί ο Τρανός Χορός, στον οποίο παίρνουν μέρος όλοι οι επισκέπτες και οι κάτοικοι του χωριού. Το δρώμενο ολοκληρώνεται με την αναπαράσταση του οργώματος και της σποράς. Το άροτρο σέρνουν δύο μεγαλόσωμοι Αράπηδες, ζευγολάτης είναι ένας Τσολιάς, ενώ την σπορά πραγματοποιεί ένας ηλικιωμένος γεωργός. Η εικονική σπορά πραγματοποιείται προκειμένου να επιτευχθεί η πολυπόθητη ευκαρπία.

  χωριά της Δράμας 

ΠΕΤΡΟΥΣΑ

Η Πετρούσα είναι ένα χωριό ΒΔ της Δράμας, όπου κάθε χρόνο στο τέλος του Δωδεκαημέρου, 6, 7 και 8 Ιανουαρίου, τελείται το Μπάμπιντεν, μια αρχέγονη τελετουργία που οι ρίζες της χάνονται στα βάθη των αιώνων. Αποβλέπει στην καλοτυχία, την καρποφορία, τη γονιμότητα και την απελευθέρωση της γης από τα δεσμά του χειμώνα. Κυρίαρχο σύμβολο της η καμήλα, ένα ζώο που αντέχει σε αντίξοες συνθήκες. 

Βασικές μορφές της Τσέτας, της ομάδας που συμμετέχει στο δρώμενο, είναι οι Αράπηδες ή Χαράπηδες. Στις 6 Ιανουαρίου αρχίζει η προετοιμασία στον χώρο του Συλλόγου του χωριού, όπου τα κουδούνια δένονται και στις 8 το βράδυ, ξεχύνονται στους δρόμους για τη μικρή γύρα στις πλατείες του χωριού. Η βραδιά ολοκληρώνεται με το άναμμα της μεγάλης φωτιάς. Στις 7 Ιανουαρίου το μεσημέρι ξεκινά «ο φωτισμός», μια πομπική περιφορά με μπροστάρη την καμήλα, τους Αράπηδες, τους Παππούδες (άνδρες ντυμένοι με την τοπική ανδρική φορεσιά), τις Γκιλίγκες (άνδρες ντυμένοι με την παραδοσιακή γυναικεία φορεσιά) και πλήθος κόσμου. Οι Αράπηδες βάφουν το πρόσωπο τους μαύρο με κάρβουνο, ντύνονται με δέρματα τράγων, ζώνονται με κουδούνια και με τον θόρυβο που κάνουν, διώχνουν τα κακά πνεύματα, καλωσορίζουν τη νέα χρονιά και καλούν τη φύση να ξυπνήσει. Η ονομασία του Μπάμπιντεν προήλθε από τη λέξη Μπάμπω, που σημαίνει μαία ή γριά και τη λέξη ντεν, που σημαίνει μέρα. Πρόκειται δηλαδή για την ημέρα της μαίας ή της γριάς. Το απόγευμα της 8ης Ιανουαρίου η πομπή του Μπάμπιντεν ξεκινά από την πλατεία του χωριού και καταλήγει στο προαύλιο του Δημοτικού Σχολείου, όπου γίνεται αναπαράσταση οργώματος και σποράς, ως πράξης συμβολικής που παραπέμπει στην γενετήσια ορμή, που με την σειρά της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το έργο της Μπάμπως (μαμής). Το δρώμενο συνοδεύουν με τους ήχους τους τα τοπικά παραδοσιακά μουσικα όργανα, η μακεδονική λύρα και ο νταχαρές (μεγάλο στρογγυλό μεμβρανόφωνο όργανο). Και φυσικά, επειδή γιορτή χωρίς φαγητό δεν γίνεται, σε όλους τους συμμετέχοντες προσφέρεται ζεστό-ζεστό το «βραστό», ιδανικό για τις συνήθως χαμηλές θερμοκρασίες της περιοχής.

 received 872951847846599

ΠΥΡΓΟΙ

Οι Πύργοι είναι ένα χωριό με μακραίωνη ιστορία και ποικίλες παραδόσεις, φωλιασμένο στις πλαγιές του όρους Φαλακρό. Αποτελεί ορμητήριο προς το Φαράγγι, τα αναρριχητικά πεδία του Κεντρικού Φαλακρού, αλλά και τη φυσική πίστα των αιωροπτεριστών. Εξαιτίας της στρατηγικής του θέσης, κτίστηκε εδώ αρχαία ακρόπολη, το Κάστρο των Πύργων, σε ορεινή περιοχή προς το οροπέδιο της Σίτνας, το οποίο φαίνεται πως κατοικήθηκε μέχρι τους βυζαντινούς χρόνους. Στα νεώτερα χρόνια, το χωριό αποτέλεσε προπύργιο του Ελληνισμού. Το 1891 λειτουργούσε ήδη Ελληνικό σχολείο και αργότερα οι κάτοικοι συγκρότησαν επιτροπή άμυνας στο Μακεδονικό Αγώνα. Σήμερα, οι λιγοστοί Πυργιώτες ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, αξιοποιώντας τα φυσικά πλεονεκτήματα της ορεινής περιοχής τους και φυσικά συμμετέχουν στους εορτασμούς του Δωδεκαημέρου με τα δικά τους δρώμενα. Η Νύφη, ο Γαμπρός (άνδρες αμφότεροι) και το σόι τους συμμετέχουν στην τελετή του Σατυρικού Γάμου, ενώ η νυφική πομπή, συνοδευμένη από τους μεταμφιεσμένους νέους του Πύργου, με τις ζωόμορφες αμφιέσεις τους, όπου πρωταγωνιστούν τα δέρματα ζώων και τα τεράστια ποιμενικά κουδούνια, κατευθύνεται προς τον τόπο τέλεσης του «μυστηρίου». Το βραστό εδώ σερβίρεται με μεγάλες φέτες ψωμιού, που βυθίζονται στο ζουμάκι του φαγητού και όλο το έδεσμα πασπαλίζεται με μπόλικο μπούκοβο.

 received 1483524878888581

 

 

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.

Ακολουθήστε μας στο Facebook @grnewsradiofl

Ακολουθήστε μας στο Twitter @grnewsradiofl

 

Copyright 2021 Businessrise Group.  All rights reserved. Απαγορεύται ρητώς η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ή αναδιανομή μέρους ή όλου του υλικού του ιστοχώρου χωρίς τις κάτωθι προυποθέσεις: Θα υπάρχει ενεργός σύνδεσμος προς το άρθρο ή την σελίδα. Ο ενεργός σύνδεσμος θα πρέπει να είναι do follow Όταν τα κείμενα υπογράφονται από συντάκτες, τότε θα πρέπει να περιλαμβάνεται το όνομα του συντάκτη και ο ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί στο προφίλ του Το κείμενο δεν πρέπει να αλλοιώνεται σε καμία περίπτωση ή αν αυτό κρίνεται απαραίτητο να συμβεί, τότε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ποιο είναι το πρωτότυπο κείμενο και ποιες είναι οι προσθήκες ή οι αλλαγές. αν δεν πληρούνται αυτές οι προυποθέσεις, τότε το νομικό τμήμα μας θα προβεί σε καταγγελία DMCA, χωρίς ειδοποίηση, και θα προβεί σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες.

Άλλα Άρθρα

Τελευταία Άρθρα

Σχολιασμός Επικαιρότητας

Ενδιαφέροντα Θέματα

Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων


Συμβουλές Μαγειρικής

International sounds DJ Entertainment

Pin It on Pinterest

Share This