EnglishGreek

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Σε εκείνους που σκέπτονται πως η Ελλάδα σήμερα δεν έχει καμία σημασία ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν μεγαλύτερο λάθος. Η σημερινή, όπως και η παλιά Ελλάδα, έχει υψίστη σημασία για οποιονδήποτε ψάχνει να βρει τον εαυτό του.

Χένρυ Μίλλερ, 1891-1980, Αμερικανός συγγραφέας

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Subscribe to our newspaper
EnglishGreek
Λυκούργος Λογοθέτης

Λυκούργος Λογοθέτης: Επαναστάτης με αιτία!

4 Mar, 2024

Η συνέχεια του άρθρου του Κώστα Στοφόρου

 

Ο Σιμόπουλος εξηγεί πως επικράτησε η επιχειρηματολογία μιας τάξης, της πλειοψηφίας των αριστοκρατών και προνομιούχων του νησιού, η οποία αναπαράγεται ως σήμερα:

Επί Οθωμανών οι Χιώτες είχαν προνόμια, ζούσαν ειδυλλιακά, απολάμβαναν τη ζωή κλπ, μέχρι που ήρθε ο «κατάρατος», «άφρων», «κακοηθέστατος και αμαθέστατος», «ολιγόνους και άσκεπτος στρατάρχης», «πανάθλιος», «αναίσχυντος» Λυκούργος Λογοθέτης με τους «κακοδαίμονες Σαμίους» οι οποίοι υποτίθεται πως οργάνωσαν την εκστρατεία «δελεαζόμενοι υπό των θησαυρών της χιακής κυψέλης» (οι χαρακτηρισμοί είναι από τους Α. Βλαστό και Γ.Ι.Ζολώτα, στα βιβλία τους για την ιστορία της Χίου, Σιμόπουλος σελ. 76)

Η εκστρατεία τους ήταν «κακούργον εγχείρημα» και «όταν επαρουσιάσθη εχθρική δύναμις, διεσκορπίσθησαν ως οι λαγώοι» (Γενική Εφημερίς της Ελλάδος, 17 Ιουλίου 1826)

Ο συγγραφέας ανατρέπει αυτή την εικόνα με την παράθεση πλήθους στοιχείων που αποδεικνύουν τη βαναυσότητα της Οθωμανικής Διοίκησης, κάτι που επιβεβαιώνεται από τις εκθέσεις του συνόλου των προξένων. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτοί οι ίδιοι πρόξενοι εκμεταλλεύθηκαν με αισχρό τρόπο τους Χιώτες κατά την περίοδο της σφαγής αποκομίζοντας στη μεγάλη τους πλειονότητα τεράστια κέρδη…

Όπως τονίζεται, ιδιαιτέρως μετά την τοποθέτηση ως διοικητή του Βαχίτ πασά, ο πληθυσμός του νησιού ζούσε κάτω από καθεστώς τρόμου. Αναφέρεται χαρακτηριστικά η επιστράτευση 500 -600 κατοίκων καθημερινά για ταπεινωτικές αγγαρείες. Μια από αυτές ήταν η διάνοιξη της τάφρου του Κάστρου. Στους ανθρώπους αυτούς ούτε μισθός δινόταν ούτε φαγητό. Για το παραμικρό παράπτωμα ακολουθούσε μαστίγωμα…

Να σημειωθεί ότι οι κάτοικοι της Χίου ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν ένα τεράστιο ποσό -υπολογίζεται σε 5000 γρόσια την ημέρα για τις ανάγκες του πασά και του στρατεύματός του.

Επιπλέον ο Βαχίτ πασάς, έκανε τα «στραβά μάτια» στις καθημερινές βαναυσότητες, αρπαγές ακόμη και φόνους που διέπρατταν οι άντρες του.

Πάντως για να ξαναγυρίσουμε στον Λυκούργο Λογοθέτη, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι, χολωμένος από την ήττα, και προσπαθώντας να υπερασπιστεί τον εαυτό του για όσα τον κατηγορούσαν, πέφτει στο ίδιο ατόπημα με τους αντιπάλους του, κατηγορώντας τον λαό της Χίου:

Γράφει απευθυνόμενος προς τη Β’ Εθνοσυνέλευση στο Άστρος «Πολλήν αδιαφορίαν  ευρήκαμεν μεταξύ των Χίων και μάλιστα, το χειρότερον της αδιαφορίας, την φιλοτουρκίαν. Τα μερικά συμφέροντα τους απελίθωσαν μερικούς , ώστε δεν έχουν ρανίδα ελληνικού αίματος» (Ε. Σταματιάδη, σελ. 194)

Ακόμη,  τους κατηγορούσε ανοικτά για προδοσία λέγοντας πως όταν οι πολιορκητές έκοβαν το νερό του Κάστρου κάποιοι Χιώτες το ξαναδιοχέτευαν, πως έστελναν πληροφορίες στους Τούρκους κρυμμένες μέσα σε προτοκάλια που τα πετούσαν στο Κάστρο κι ότι τους Χιώτες χωριάτες, το μόνο που τους ένοιαζε ήταν η γενική αρπαγή. Τους χαρακτηρίζει ως «επίορκους» και «προδότες». 

Παράλληλα -παρά το γεγονός ότι το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στον Χιώτη Χατζή Αντώνιο Μπουρνιά με τον οποίο συνεργάστηκαν για την εξέγερση- η διαμάχη για την ηγεσία, ακόμη και την ύστατη ώρα έπαιξε κι αυτή τον ρόλο της στην ήττα. Υπήρχαν πολλές διαφωνίες μεταξύ τους και ο Γάλλος υποπρόξενος C.E.David αναφέρει πως και οι δυο τους διεκδικούσαν τον τίτλο του σωτήρα της Χίου, ενώ χώρισαν σε δυο επικράτειες την περιοχή που είχαν κατακτήσει κάτι που αδυνάτισε τη δύναμη των επαναστατών (Σιμόπουλος, σελ. 105)

Πάντως συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι ούτε τυχοδιωκτική ενέργεια υπήρξε η εκστρατεία και δέχτηκε τη θετική στάση της τότε υπέρτατης Διοίκησης.

Η Χίος δεν ήταν ευδαίμων και ο λαός αγκάλιασε αρχικά τους επαναστάτες και ξεσηκώθηκε. Ωστόσο έγιναν ολέθρια σφάλματα. Ένα από αυτά είναι ο μήνας της εκστρατείας -ο Μάρτιος- όπου ο τουρκικός στόλος είχε βγει στο Αιγαίο (κάτι που δεν συνέβαινε του χειμωνιάτικους μήνες -πριν ελαχίστων εξαιρέσεων) και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην καταστολή της εξέγερσης. Παράλληλα δεν υπήρξε επαρκής και συντονισμένη συνεργασία με τον ελληνικό στόλο.

Τέλος οι διαμάχες μεταξύ Λογοθέτη και Μπουρνιά δημιούργησαν επιπλέον επιπλοκές. Βαρύνεται με λάθη ο Λυκούργος Λογοθέτης, αλλά η κριτική που δέχτηκε ξεπερνά κατά πολύ τις πραγματικές του ευθύνες για την ήττα.

Κι ο ίδιος βεβαίως δεν διαχειρίστηκε σωστά το θέμα και δεν προχώρησε στην αναγκαία αυτοκριτική, κατηγορώντας τον λαό της Χίου. Αυτά δεν συνάδουν με τα άλλα δείγματα γραφής που έδειξε κατά την Επανάσταση στη Σάμο και την μετέπειτα πολιτεία του.

 

Η κατάληξη

Με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου που υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 1830, η Σάμος και η Κρήτη έμειναν εκτός των ορίων του υπό ίδρυση ελληνικού κράτους, παρά τα αρχικώς συμφωνηθέντα.

Όπως αποκάλυψε ο Αλέξανδρος Σούτσος, η ελληνική κυβέρνηση ήταν εις γνώση του αποκλεισμού της Σάμου ήδη από τον Δεκέμβριο του 1828 με «Ρηματικὴ καὶ ἐμπιστευτικὴ δήλωση» των πρέσβεων των συμμάχων η οποία της είχε διαβιβαστεί.

Σημαντικό είναι -και φανερώνει το κλίμα και τους φόβους που κυριαρχούσαν- ότι με ξεχωριστό πρωτόκολλο Γαλλία, Αγγλία και Ρωσία, εκφράζουν φόβους για πιθανή αντεκδίκηση της Οθωμανικής διοίκησης εναντίον των νησιωτών και δηλώνουν την «προθυμία» τους να προστατεύσουν τους κατοίκους από τέτοιες ενέργειες.

Τον Ιούλιο του 1830 η Υψηλή Πύλη παρουσίασε με ειδικό απεσταλμένο στη Σάμο φιρμάνι το οποίο αναφερόταν αναλυτικά στο νέο καθεστώς και ζητούσε την έγκρισή του.

Οι Σάμιοι αρνήθηκαν να δώσουν την έγκρισή τους, με βάση απόφαση της συνέλευσης των πληρεξουσίων των κοινοτήτων η οποία πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 1830. Διακηρυγμένος στόχος ο αγώνας για την ένωση με την Ελλάδα και η απόρριψη κάθε εναλλακτικής λύσης. 

Με απόφαση της συνέλευσης ιδρύθηκε η περίφημη «Ελληνική Πολιτεία Σάμου», ένα εξαιρετικά ιδιότυπο και αυτόνομο πολιτειακό καθεστώς, το οποίο αν και δεν έτυχε ποτέ αναγνώρισης ούτε από την Ελλάδα, ούτε από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις και βεβαίως ούτε από τους Οθωμανούς, ωστόσο κατάφερε αν κρατήσει μέχρι τον Αύγουστο του 1834, αντιμετωπίζοντας μύρια όσα προβλήματα (Σεβαστάκης, Η θεμελίωση της Σαμιακής Πολιτείας, 1830-1834, σελ. 79)

«Όταν η Σάμος βρέθηκε αβοήθητη να αγωνίζεται μόνη για τέσσερα χρόνια (1830–1834) για να αποτρέψει την απόφαση των τριών Δυνάμεων που την απέκλεισαν από το ελληνικό βασίλειο, ο Λυκούργος περιόρισε τον ρόλο του αφήνοντας τη λήψη αποφάσεων αποκλειστικά σε έκτακτες συνελεύσεις αντιπροσώπων του λαού. Ήταν επομένως ένας εκ πεποιθήσεως δημοκρατικός και συνεπής ηγέτης. Χωρίς υπερβολή η Σάμος υπό τη διοίκησή του ήταν de jure και de facto μια δημοκρατία, γεγονός βεβαίως μοναδικό σε όλο τον χώρο της μεγάλης Ελληνικής Επανάστασης. Λαός και αρχηγός έτρεφαν αμοιβαία εμπιστοσύνη και αλληλοσεβασμό και λειτουργούσαν ως αδιαίρετο σύνολο» (Σακελλαρίου 2014, σελ. xii)

Ο Λυκούργος Λογοθέτης σε όλη την κρίσιμη περίοδο κράτησε μια στάση που συνοψίζεται  στην ανάγκη ανεξαρτησίας τόσο από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, όσο και από το ελληνικό κράτος. Αυτό τον έφερε σε σύγκρουση με τη μερίδα των Σαμιών που χαρακτηρίζεται ως πιο «ελληνοκεντρική».

Η πολιτική του Λογοθέτη και κατά την περίοδο της Επανάστασης τον είχε φέρει σε σύγκρουση με την κεντρική διοίκηση, η οποία προσπάθησε να καταργήσει το δημοκρατικό καθεστώς το οποίο είχε εγκαθιδρύσει και αν επιβάλλει διορισμένο έπαρχο. Έτσι, «η αντιπολιτευτική τακτική του Λογοθέτη Λυκούργου και των υποστηρικτών του εναντίον της έκτακτης επιτροπείας που επέβαλε η ελληνική κυβέρνηση όξυνε τα εσωτερικά πάθη και δημιούργησε ρήγμα στο μέτωπο των Σαμίων, όταν κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της τύχης του νησιού τους»(Λαϊου, σελ. 44)

«Όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις θα κάνουν τα πάντα για να τον διώξουν από τη Σάμο», γράφει ο Σπ. Αλεξίου, «μέχρι έπαρχο… Λακωνίας και Μεσσηνίας τον διορίζουν! Μετά το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (3/2/1830) που άφηνε εκτός συνόρων τη Σάμο θα γυρίσει στο νησί και κατόπιν συνεννόησης με τον Καποδίστρια υλοποιεί «σχέδιο» μετάβασης της Σάμου σε καθεστώς τοπικού Διευθυντηρίου που εν μέρει υλοποιείται την περίοδο 1830 -1834 όπου η Σάμος ουσιαστικά διοικείται από Λαϊκή Συνέλευση. Ο Λογοθέτης στέκεται με ρεαλισμό απέναντι στα τετελεσμένα, θα προκαλέσει συγκρούσεις. Η κατάσταση θυμίζει Ιρλανδία και τη σύγκρουση Κόλινς – Ντε Βαλέρα»

Το 1832, η Υψηλή Πύλη προχωρά σε αναθεώρηση της στάσης της εκδίδοντας ένα «μπεράτι» που αποτελεί προϊόν συμβιβασμού με τις Μεγάλες Δυνάμεις και προβλέπει ένα καθεστώς αυτονομίας με χριστιανό ηγεμόνα, που δεν θα είναι όμως από τους Σαμιώτες που είχαν επαναστατήσει. Προέβλεπε την ύπαρξη ενός συμβουλίου από «επιφανείς» του τόπου, την αμνηστία, την καταβολή φόρου υποτέλειας ύψους 400 χιλιάδων γροσιών και απαγόρευε την εγκατάσταση οθωμανικών στρατευμάτων ενώ επέτρεπε το ελεύθερο εμπόριο  (Λαϊου σελ.36- 37)

Τέσσερις διαδοχικές συνελεύσεις απέρριψαν το μπεράτι και το καθεστώς ηγεμονίας, το οποίο τελικά επιβλήθηκε με την απειλή τον όπλων αφενός και με τον εκβιασμό των Μεγάλων Δυνάμεων που δήλωσαν ότι σε νέα απόρριψη θα σταματήσουν να διαμεσολαβούν, αφήνοντας ουσιαστικά το νησί στο έλεος της Υψηλής Πύλης. Ο αποκλεισμός του νησιού από μοίρα του οθωμανικού στόλου υπό τον Hasan Bey τον Απρίλιο του 1834, οδήγησε τελικά στην αποδοχή του ηγεμονικού καθεστώτος, το οποίο επικυρώθηκε επισήμως από το ψήφισμα της γενικής συνέλευσης της 21ης Αυγούστου του ίδιου έτους. (Λαΐου σελ. 37)

«Ο Λογοθέτης αγωνίστηκε μέχρι τέλους να αποφευχθεί κάθε άμεση σχέση της Σάμου με την Πύλη και να καταβάλλεται φόρος απ’ ευθείας στις εγγυήτριες δυνάμεις. ο όρος του δεν έγινε δεκτός και έτσι αρνήθηκε την προσφερόμενη σε αυτόν ηγεμονία, δηλώνοντας πως «εις το γήρας δεν γίνομαι προδότης της πατρίδος μου». Αμέσως μόλις διελύθη η Συνέλευση, που είχε αποφασίσει τη συνέχιση του αγώνα, είκοσι εννέα «Καλικάντζαροι» υπέγραψαν έγγραφο υποταγής καλώντας τον τουρκικό στόλο να προστατεύσει τους «πι- στούς υπηκόους» του σουλτάνου!

Ο Λυκούργος θα αποχωρήσει εν τέλει από το νησί, μαζί με δύο χιλιάδες μαχητές και τις οικογένειές τους, που θα εγκατασταθούν στη νότιο Εύβοια» (Καραμπελιάς)

Μια μικρή δικαίωση: Στις 15 Νοεμβρίου 1843 ορκίζεται μαζί με τον Σταμάτη Γεωργιάδη πληρεξούσιος Σάμου στην Εθνοσυνέλευση του 1843-1844 και στις 27 Νοεμβρίου είναι υποψήφιος στην αναθεωρητική ψηφοφορία της ΙΔ΄ συνεδρίασης για την ανάδειξη της επιτροπής σύνταξης Συντάγματος.

Πέθανε από καρδιά στις 22 Μαΐου του 1850. Δεν επέστρεψε ποτέ στη Σάμο.

 

 

Βιβλιογραφία
Αλεξίου Σπύρος, Λυκούργος Λογοθέτης, ο επαναστάτης που μισεί η ιστορία, https://www.kommon.gr, Δευτέρα 10 Φεβρουαρίου 2020  (ανάκτηση 28/7/2020)
Βαρδαρός Λεωνίδας (σκηνοθεσία) -μιλά ο Αλέξης Σεβαστάκης, Καρμανιόλοι, Λυκούργος Λογοθέτης, ντοκιμαντέρ για τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της Σάμου https://www.dailymotion.com/video/xv369l, ανάκτηση 13/9/2020
Βουρνάς Τάσος, Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας, Εκδόσεις Αφοί Τολίδη, γ’ έκδοση
Καραμπελιάς Γιώργος, Η σύνθεση εθνικής και κοινωνικής συνείδησης στην επαναστατημένη Σάμο (1805-1834), εισήγηση στο Δ΄ Συνέδριο της «Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών», Γρανάδα Ισπανίας, 9-12 Σεπτεμβρίου 2010.
Κιλουκιώτης Γ. Ευάγγελος, Το ξεσήκωμα των Καρμανιόλων στη Σάμο, https://kiloukiotis-evaggelos.blogspot.com/2019/07/1805-1812.html
Κόκκινος Διονύσιος, Η Ελληνική Επανάστασις, εκδόσεις Μέλισσα, Αθήνα 1958
Λαΐου Σοφία, “Η προφορική παράδοση ως όπλο διαπραγμάτευσης. Το ζήτημα των προνομίων της Σάμου, 1830-1834”, Συνταγματικά κείμενα της Ηγεμονίας Σάμου, Αθήνα (Ίδρυμα της Βουλής) 2014
Μπέλσης Κωνσταντίνος, Το έμμετρο λαϊκό αφήγημα στη Σάμο του 19ου αιώνα, Αντιστόρητον τόμος 7 (2007-2009), αρ.25
Σακελλαρίου Β. Μιχαήλ, Ένας Συνταγματικός δημοκράτης ηγέτης κατά την Επανάσταση του ’21 – Ο Γ. Λογοθέτης Λυκούργος της Σάμου (1772-1850), Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2014
Σεβαστάκης Αλέξης, Η θεμελίωση της Σαμιακής Πολιτείας, 1830-1834, Ιστορικά Ανάλεκτα, Αθήνα 2005
Σιμόπουλος Κυριάκος, Πως είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ’21, τόμος δεύτερος 1822-23, Αθήνα 1980
Στοφόρος Κώστας, Ο χαμένος μύθος του Αισώπου, εκδόσεις Μίνωας, 2017
Τρικούπης Σπυρίδων, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, εκδόσεις Χρήστου Γιοβάνη, Αθήναι 1968
Φιλήμων Ιωάννης, Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, Αθήναι 1859 (https://www.openbook.gr/dokimion-istorikon-peri-tis-ellinikis-epanastaseos/ )
Φίνλευ Γεώργιος, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, εκδόσεις Αφων Τολίδη, χ.χ.
Φωτιάδης Δημήτρης, Η Επανάσταση του ’21, Εκδόσεις Ν. Βότση, β’ έκδοση

 

 

photo https://Samiaki.Politeia21/ 

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.

Ακολουθήστε μας στο Facebook @grnewsradiofl

Ακολουθήστε μας στο Twitter @grnewsradiofl

 

Copyright 2021 Businessrise Group.  All rights reserved. Απαγορεύται ρητώς η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ή αναδιανομή μέρους ή όλου του υλικού του ιστοχώρου χωρίς τις κάτωθι προυποθέσεις: Θα υπάρχει ενεργός σύνδεσμος προς το άρθρο ή την σελίδα. Ο ενεργός σύνδεσμος θα πρέπει να είναι do follow Όταν τα κείμενα υπογράφονται από συντάκτες, τότε θα πρέπει να περιλαμβάνεται το όνομα του συντάκτη και ο ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί στο προφίλ του Το κείμενο δεν πρέπει να αλλοιώνεται σε καμία περίπτωση ή αν αυτό κρίνεται απαραίτητο να συμβεί, τότε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ποιο είναι το πρωτότυπο κείμενο και ποιες είναι οι προσθήκες ή οι αλλαγές. αν δεν πληρούνται αυτές οι προυποθέσεις, τότε το νομικό τμήμα μας θα προβεί σε καταγγελία DMCA, χωρίς ειδοποίηση, και θα προβεί σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες.

Άλλα Άρθρα

Τελευταία Άρθρα

Σχολιασμός Επικαιρότητας

Ενδιαφέροντα Θέματα

Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων


Συμβουλές Μαγειρικής

International sounds DJ Entertainment

Pin It on Pinterest

Share This