ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Είπαν Οι Φίλοι

December 9, 2022

EnglishGreek
greek-news-and-Radio-FL-logo

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida
The Greek Newspaper and the Greek Radio of Florida

EnglishGreek

Σε εκείνους που σκέπτονται πως η Ελλάδα σήμερα δεν έχει καμία σημασία ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν μεγαλύτερο λάθος. Η σημερινή, όπως και η παλιά Ελλάδα, έχει υψίστη σημασία για οποιονδήποτε ψάχνει να βρει τον εαυτό του.

Χένρυ Μίλλερ, 1891-1980, Αμερικανός συγγραφέας

greek-news-and-Radio-FL-logo
EnglishGreek
Μικρασιατική καταστροφή

Μικρασιατική καταστροφή Μέρος 1ο

4 Feb, 2022

Εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή.

Η συμπλήρωση των 100 χρόνων από τη Μικρασιατική καταστροφή αποτελεί μια ευκαιρία Μνήμης αλλά και ενδοσκόπησης, για τους απανταχού του κόσμου Έλληνες, προκειμένου να αποφευχθούν ανάλογες καταστροφές στο μέλλον.

Με τον όρο Μικρασιατική καταστροφή προσδιορίζεται η τελευταία φάση της Μικρασιατικής Εκστρατείας, το τέλος, δηλαδή, του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1919-22. Ενός πολέμου που σηματοδότησε τη φυγή από την Τουρκία της ελληνικής διοίκησης, που είχε εγκατασταθεί στη Σμύρνη, σύμφωνα με τη Συνθήκη των Σεβρών (28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920), τη σχεδόν άτακτη υποχώρηση του ελληνικού στρατού μετά την κατάρρευση του μετώπου και τη γενικευμένη εκρίζωση μεγάλου μέρους τους ελληνικού πληθυσμού από τη Μικρά Ασία, που είχε ξεκινήσει με τον Α΄ Διωγμό (1914) και είχε διακοπεί με την ανακωχή του Μούδρου (17/30 Οκτωβρίου 1918).

Τα γεγονότα αυτά είχαν οδυνηρά για τον ελληνισμό αποτελέσματα. Η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε στη συνέχεια και ο ερχομός 1,5 εκατομμυρίου, περίπου, Ελλήνων προσφύγων στην Ελλάδα, επέφεραν την ολοκληρωτική καταστροφή του Θρακικού, Μικρασιατικού και Ποντιακού ελληνισμού. Μια εθνική καταστροφή που θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτήν της άλωσης της Κωνσταντινουπόλεως το 1453.

Πριν, όμως, διερευνήσουμε το κατά πόσον η καταστροφή του 1922 ήταν αναπόφευκτη, σκόπιμο είναι να θυμηθούμε, εν συντομία, τα γεγονότα που οδήγησαν σ’ αυτήν.

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918) η Οθωμανική Αυτοκρατορία συμπαρατάχθηκε στο πλευρό της Γερμανίας και της Αυστροουγγαρίας που ηττήθηκαν, γεγονός που οδήγησε στον διαμελισμό και τη συνακόλουθη κατάρρευση του σουλτανάτου. Περίπου το 80% των εδαφών του θα διαμοιραστεί μεταξύ των νικητών. Προσβλέποντας στην εξασφάλιση γεωπολιτικών συμφερόντων, η Μεγάλη Βρετανία διεκδικεί τα στενά του Βοσπόρου και την Κωνσταντινούπολη, η Γαλλία την Κιλικία και η Ιταλία την Αττάλεια. Στη συνάντηση της νικητών, που θα οδηγήσει στην υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών τον καλοκαίρι του 1920, συμμετέχει και ο Έλληνας πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, προσπαθώντας να καρπωθεί το μείζον για τα εθνικά συμφέροντα.

Με τη Συνθήκη των Σεβρών η Ελλάδα θα αποκτήσει τα νησιά του Αιγαίου, την Ανατολική Θράκη µέχρι τα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης και τη δυνατότητα άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων στην περιοχή της Σμύρνης, που τίθεται υπό ελληνική διοίκηση, με την πρόβλεψη ότι, έπειτα από πέντε χρόνια, θα διεξαγόταν δημοψήφισμα για το εάν ο τοπικός πληθυσμός επιθυμούσε την ενσωμάτωση στην ελληνική επικράτεια.

Ο Ε. Βενιζέλος, μετά την υπογραφή της Συνθήκης, επιστρέφει στην Αθήνα θριαμβευτής, έχοντας υλοποιήσει το όνειρο της Μεγάλης Ιδέας. «Σας φέρνω την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» θα πει χαρακτηριστικά, εννοώντας ως θάλασσες το Αιγαίο, το Ιόνιο, τη Μεσόγειο, τον Εύξεινο Πόντο και την Προποντίδα και ως ηπείρους την Ευρώπη και την Ασία. Η Βουλή, ως αναγνώριση, τον ανακηρύσσει «άξιον της Ελλάδος ευεργέτην και σωτήρα της πατρίδος».

Ήδη από τον Μάιο του 1919 είχε αποβιβαστεί στη Σμύρνη μεραρχία του Ελληνικού Στρατού, κατόπιν αγγλογαλλικής συμφωνίας, µε σκοπό την προστασία των χριστιανών της περιοχής. Παράλληλα με την απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη (2 Μαΐου 1919), εγκαταστάθηκε στην πόλη και η ελληνική διοίκηση. Επικεφαλής ορίστηκε, ως ύπατος αρμοστής (γενικός διοικητής), ο Αριστείδης Στεργιάδης (8 Μαΐου 1919), έμπιστος τόσο του Βενιζέλου, όσο και των Βρετανών, με εντολή να αντιμετωπίζει ισότιμα όλους τους κατοίκους. Η πολιτική, όμως, αυτή δεν γινόταν πολλές φορές αποδεκτή από την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, τον μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο και από ορισμένους Μικρασιάτες Έλληνες, γεγονός που, σε συνδυασμό με τον αυταρχικό χαρακτήρα του Στεργιάδη, έκανε τον ύπατο αρμοστή αντιπαθή σε αρκετούς Έλληνες.

Ο ελληνικός στρατός κατέλαβε αρχικά τα εδάφη της Μικράς Ασίας για τα οποία είχε εντολή από την Αντάντ (Entente Cordiale). Λίγο αργότερα, ο Βενιζέλος έλαβε από το συνέδριο του Παρισιού άδεια επέκτασης της ελληνικής ζώνης κατοχής. Έτσι, ο ελληνικός στρατός, αφού κατέλαβε, την Άνοιξη του 1920, την Α. Θράκη, προήλαυσε, το καλοκαίρι του 1920, σε βάθος 100-150 χλμ. καταλαμβάνοντας μια ζώνη εδαφών στη Μ. Ασία κατά πολύ μεγαλύτερη από αυτή που όριζε η συνθήκη των Σεβρών.

Λίγες μέρες μετά την υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών ο Βενιζέλος δέχτηκε στο Παρίσι δολοφονική επίθεση από Έλληνες φιλοβασιλικούς. Αποτέλεσμα της επίθεσης ήταν να ξεσπάσουν ταραχές στην Αθήνα, στη διάρκεια των οποίων δολοφονήθηκε από βενιζελικούς ο Ίων Δραγούμης, διπλωμάτης, πολιτικός και λογοτέχνης, που ανήκε στην αντιβενιζελική παράταξη.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, ο Βενιζέλος προκήρυξε εκλογές, κρίνοντας ότι μετά την επιτυχία των Σεβρών η συγκυρία ήταν ευνοϊκή για να τις κερδίσει. Υποτίμησε, όμως, το γεγονός ότι ένα σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας είχε κουραστεί από την πολεμική προσπάθεια που είχε ξεκινήσει πριν από χρόνια με τους βαλκανικούς πολέμους. Υπό αυτές τις συνθήκες δημιουργήθηκε μια αντιβενιζελική συμμαχία, με ηγέτη τον Δημήτριο Γούναρη, που υποσχόταν τον τερματισμό του πολέμου και την απαλλαγή από τη «βενιζελική τυραννία», όπως χαρακτήριζε τη διακυβέρνηση Βενιζέλου. Καθώς το πολιτικό κλίμα ήταν ήδη τεταμένο, ο αιφνίδιος θάνατος του πρίγκηπα Αλέξανδρου, που εκτελούσε χρέη βασιλιά, μετέτρεψε τις εκλογές σε άτυπο δημοψήφισμα για την επιστροφή ή όχι του εξόριστου Κωνσταντίνου στην Ελλάδα.

Στις εκλογές που έγιναν τον Νοέμβριο του 1920 η παράταξη του Βενιζέλου έλαβε το 50,31% και η Ηνωμένη Αντιπολίτευση το 49,36%. Παρόλα αυτά, το εκλογικό σύστημα (πλειοψηφικό με ευρεία εκλογική περιφέρεια) ευνόησε τους αντιβενιζελικούς. Οι Φιλελεύθεροι ηττήθηκαν. Οι αντιβενιζελικοί θα κερδίσουν 256 έδρες, έναντι 110 των αντιπάλων τους. Ο Βενιζέλος δεν εξελέγη βουλευτής και πικραμένος κατέφυγε αυτοεξόριστος στο Παρίσι. Στις 5 Δεκεμβρίου 1920 η νέα φιλοβασιλική κυβέρνηση Δ. Ράλλη οργάνωσε δημοψήφισμα για την επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου στον ελληνικό θρόνο.

Στο δημοψήφισμα δεν πήραν μέρος οι Φιλελεύθεροι κηρύσσοντας αποχή, θεωρώντας μη έντιμες τις συνθήκες διεξαγωγής του. Το κυρίαρχο σύνθημα της κωνσταντινικής παράταξης ήταν «Ψωμί, Ελιά και Κώτσο Βασιλιά». Τα αποτελέσματα ήταν 99,0% υπέρ της επιστροφής του Κωνσταντίνου. Το δημοψήφισμα θεωρείται από μερίδα ιστορικών νόθο, τόσο, κυρίως, λόγω του ποσοστού υπέρ της επιστροφής, όσο και διότι ο αριθμός των ψηφοφόρων που ανακοινώθηκε ήταν κατά 30% αυξημένος σε σχέση με τις εκλογές του προηγούμενου μήνα. Στις 19 Δεκεμβρίου 1920 ο Κωνσταντίνος επανήλθε στην Ελλάδα.

Στο μεταξύ, οι Δυνάμεις της Αντάντ είχαν ήδη αρχίσει να επανεξετάζουν τη στάση τους, διαβλέποντας τη δυνατότητα του κεμαλικού κινήματος να είναι ο νικητής της σύγκρουσης. Η επιστροφή του Κωνσταντίνου, πολέμιου της Αντάντ στα χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, λειτούργησε ως πρόφαση για τις Δυνάμεις, ιδίως για τη Γαλλία και την Ιταλία, ώστε να αναθεωρήσουν τη στάση τους απέναντι στην Ελλάδα. Έτσι, ο Κεμάλ, αφού υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με την κομμουνιστική Σοβιετική Ένωση (Μάρτιος 1921), προχώρησε στην υπογραφή σειράς συμφωνιών με τη Γαλλία (Μάρτιος και Οκτώβριος 1921) και την Ιταλία (Μάρτιος 1921) που προέβλεπαν την αποχώρηση των στρατευμάτων τους από τη Μικρά Ασία με αντάλλαγμα την παραχώρηση προνομίων και διευκολύνσεων από την κεμαλική Τουρκία.

Μετά απ’ αυτά, οι ελληνικές προσπάθειες είχαν, πλέον, μόνο την αγγλική στήριξη κι αυτή σε διπλωματικό, κυρίως, επίπεδο. Παρόλα αυτά, η ελληνική κυβέρνηση, παρά τις προεκλογικές της διακηρύξεις, συνέχισε τον πόλεμο, προχωρώντας σε αλλαγές στην ηγεσία του στρατεύματος.

Οι όροι της Συνθήκης των Σεβρών προκάλεσαν, όπως ήταν φυσικό, την αντίδραση των Τούρκων. Στο εσωτερικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στους οπαδούς του Σουλτάνου κι εκείνους του αξιωματικού Μουσταφά Κεμάλ. Ο Κεμάλ, διατηρώντας επαφές με τους Ιταλούς και τους Γάλλους, από τα λιμάνια των οποίων προμηθευόταν όπλα και πυρομαχικά, οργάνωσε αντίσταση εναντίον του ελληνικού στρατού. Η κατάσταση στη Μικρά Ασία σταδιακά άλλαζε, καθώς οι περισσότεροι Σύμμαχοι άρχισαν να εγκαταλείπουν τα εδάφη που κατείχαν, αλλά και οι Σοβιετικοί να υποστηρίζουν ενεργά τον Κεμάλ.

Παρά τις αντίξοες συνθήκες, συμβούλιο που έγινε στην Κιουτάχεια της Μ. Ασίας (15 Ιουλίου 1921) στο οποίο συμμετείχε η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας, παρουσία του βασιλιά Κωνσταντίνου, δίνει εντολή στα ελληνικά στρατεύματα να προχωρήσουν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας φτάνοντας, μετά από μια επική πορεία μέσα από την Αλμυρά έρημο, στον Σαγγάριο ποταμό, λίγα χιλιόμετρα πριν την Άγκυρα. Οι πολύνεκρες μάχες δεν έδωσαν το επιθυμητό αποτέλεσμα, την ήττα, δηλαδή, των δυνάμεων του Κεμάλ, που οχυρώθηκαν στην περιοχή της Άγκυρας. Έτσι, τον Αύγουστο του 1921 ο ελληνικός στρατός αναγκάστηκε να υποχωρήσει και να οχυρωθεί στη γραμμή που οριζόταν από τις πόλεις Εσκί Σεχίρ-Κιουτάχεια-Αφιόν Καραχισάρ, όπου και παρέμεινε καθηλωμένος.

Ένα χρόνο μετά, τον Αύγουστο του 1922, οι Τούρκοι του Κεμάλ επιτέθηκαν στις καθηλωμένες και εξασθενημένες ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις. Οι όροι του παιχνιδιού είχαν αντιστραφεί. Ο Κεμάλ, ενισχυμένος οικονομικά, διπλωματικά και στρατιωτικά, εμφανιζόταν αδιάλλακτος. Την ίδια στιγμή στην Αθήνα ενισχύονταν οι αντιπολιτευτικές φωνές και οξυνόταν η οικονομική κρίση. Στο μεταξύ, οι κυβερνήσεις της Αθήνας αναζητούσαν, απεγνωσμένα, στο εξωτερικό διπλωματική και οικονομική στήριξη, δίχως, όμως, η προσπάθεια αυτή να τελεσφορήσει.
Αποτέλεσμα της τουρκικής επίθεσης (13 Αυγούστου) ήταν η διάσπαση της αμυντικής γραμμής και η άτακτη υποχώρηση του ελληνικού στρατού, τον οποίο ακολούθησαν χιλιάδες Έλληνες κάτοικοι της Μικρασίας, φοβούμενοι τα τουρκικά αντίποινα.

Στις 27 Αυγούστου οι Τούρκοι μπήκαν στη Σμύρνη, πυρπόλησαν την ελληνική και την αρμενική συνοικία της πόλης, ενώ ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος παραδόθηκε στο μουσουλμανικό πλήθος και θανατώθηκε με φρικτό τρόπο. Σκηνές ανείπωτου πόνου εκτυλίχθηκαν στο λιμάνι, με πρωταγωνιστές πλήθος προσφύγων που αγωνίζονταν να μπουν στα πλοία για να σωθούν. Σφαγές χριστιανών και λεηλασίες ολοκλήρωσαν την καταστροφή. Ήταν το δραματικό τέλος της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην περιοχή.

Photo: Public domain Wikipedia

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.

Ακολουθήστε μας στο Facebook @grnewsradiofl

Ακολουθήστε μας στο Twitter @grnewsradiofl

 

Copyright 2021 Businessrise Group.  All rights reserved. Απαγορεύται ρητώς η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ή αναδιανομή μέρους ή όλου του υλικού του ιστοχώρου χωρίς τις κάτωθι προυποθέσεις: Θα υπάρχει ενεργός σύνδεσμος προς το άρθρο ή την σελίδα. Ο ενεργός σύνδεσμος θα πρέπει να είναι do follow Όταν τα κείμενα υπογράφονται από συντάκτες, τότε θα πρέπει να περιλαμβάνεται το όνομα του συντάκτη και ο ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί στο προφίλ του Το κείμενο δεν πρέπει να αλλοιώνεται σε καμία περίπτωση ή αν αυτό κρίνεται απαραίτητο να συμβεί, τότε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ποιο είναι το πρωτότυπο κείμενο και ποιες είναι οι προσθήκες ή οι αλλαγές. αν δεν πληρούνται αυτές οι προυποθέσεις, τότε το νομικό τμήμα μας θα προβεί σε καταγγελία DMCA, χωρίς ειδοποίηση, και θα προβεί σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες.

Άλλα Άρθρα

Pin It on Pinterest

Share This