EnglishGreek

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Σε εκείνους που σκέπτονται πως η Ελλάδα σήμερα δεν έχει καμία σημασία ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν μεγαλύτερο λάθος. Η σημερινή, όπως και η παλιά Ελλάδα, έχει υψίστη σημασία για οποιονδήποτε ψάχνει να βρει τον εαυτό του.

Χένρυ Μίλλερ, 1891-1980, Αμερικανός συγγραφέας

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Subscribe to our newspaper
EnglishGreek
Οδός Τριπόδων στην Πλάκα

Οδός Τριπόδων στην Πλάκα

24 May, 2024

Ο δρόμος που έχει το ίδιο όνομα εδώ και 25 αιώνες και θεωρείται ο αρχαιότερος δρόμος της Ευρώπης – Λαμπαδηδρομίες

 

Η περίφημη οδός Τριπόδων έχει ιστορία και είναι πολύ σημαντική όχι μόνο στην Αθήνα αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα. Θεωρείται ο αρχαιότερος δρόμος της Αθήνας. Εκτός από αυτό θεωρείται ότι ο μακροβιότερος δρόμος της Αθήνας που διατηρεί την ίδια ονομασία εδώ και 25 αιώνες. Ένας δρόμος στον οποίο έχουν περπατήσει ανά τους αιώνες εκατομμύρια ανθρώπων σε πολλές και διαφορετικές ιστορικές περιόδους.

Κάποτε ήταν από τους φαρδύτερους δρόμους της αρχαίας Αθήνας, με πλάτος έξι μέτρα. Σήμερα μπορεί να μην είναι πια τόσο μεγάλος, παραμένει όμως εξαιρετικά σημαντικός.

Η ιστορία της Αθήνας χάνεται στο βάθος των αιώνων και μαζί με αυτήν πολλά είναι εκείνα που άλλαξαν στην πόλη. Υπάρχει όμως κάτι που είναι ίδιο εδώ και 25 αιώνες. Πρόκειται για τον αρχαιότερο δρόμο όχι μόνο στην Αθήνα αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη.

 Ξεκινώντας από πολύ παλιά, η οδός Τριπόδων οδηγούσε από το Θέατρο στην Αγορά και μάλιστα αυτή ήταν και η βασική χρησιμότητά του. Δεν είναι τυχαίο ότι θεωρούταν και θεωρείται ο δρόμος του Θεάτρου και των Καλών Τεχνών.

iStock 1318598305 1200x800 1

Ο Παυσανίας ανέφερε χαρακτηριστικά για την οδό Τριπόδων: «Έστι δε οδός από του πρυτανείου καλουμένη Τρίποδες∙ αφ’ ου καλούσι το χωρίον, ναοί όσον ες  τούτο μεγάλοι και σφισιν εφεστήκασι τρίποδες, χαλκοί.» (Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις).

Από τις αναφορές που έχουν διασωθεί μπορούμε να φανταστούμε ότι από την αρχαιότητα θεωρούταν ο πιο ωραίος και στολισμένος δρόμος της αρχαίας Αθήνας. Οι Αθηναίοι ξεκινούσαν από το Πρυτανείο κάτω στην Αγορά και ανηφόριζαν των 800 μέτρων μήκους δρόμο και πλάτους 6 μέτρων για να φθάσουν στον τελικό προορισμό τους, που ήταν το θέατρο του Διονύσου. Την αρχαία αυτή οδό, διέσχιζαν και οι νυχτερινές λαμπαδηδρομίες που γίνονταν προς τιμήν του Θεού Διονύσου. Εξάλλου δεν είναι τυχαίο και το όνομά της. Το πήρε από τους χάλκινους τρίποδες που τοποθετούνταν κατά μήκος της. Ένας δρόμος που σήμερα σε ταξιδεύει στο χρόνο και νομίζεις ότι θα ξεπροβάλλουν μπροστά σου ιστορίες από τα δεκάδες χρόνια ζωής του.

 

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 1, chapter 20, section 1, line 2

ἔστι δὲ ὁδὸς ἀπὸ τοῦ πρυταν<ε>ίου καλουμένη Τρί-
ποδες
· ἀφ’ οὗ καλοῦσι τὸ χωρίον, ναοὶ ὅσον ἐς τοῦτο
μεγάλοι, καί σφισιν ἐφεστήκασι τρίποδες χαλκοῖ μέν,
μνήμης δὲ ἄξια μάλιστα περιέχοντες εἰργασμένα.

Όπως αναφέρει ο Παυσανίας στο «Ελλάδος Περιήγησις». Τα τρίποδα ήταν έπαθλα χορηγών στους θεατρικούς αγώνες που αφιερώνονταν συχνά στον θεό Απόλλωνα.

Μας αναφέρει ο Παυσανίας ότι οι τριπόδες  ήταν έπαθλα των χορηγών των θεατρικών αγώνων που συχνά αφιερώνονταν στον θεό Απόλλωνα. Γι’ αυτό τα μνημεία ονομάστηκαν χορηγικά και τοποθετούνταν στο δρόμο που ήταν έξω από το θέατρο. Οι τρίποδες ήταν τοποθετημένοι πάνω σε βάσεις, που τον 5ο αιώνα ήταν απλές, ενώ τον 4ο πήραν τη μορφή μικρού ναού

 

 jh

Το περίφημο Μνημείο Λυσικράτους, το σωζόμενο χορηγικό μνημείο της αρχαιότητας, βρίσκεται επί της αρχαίας οδού Τριπόδων. Χτίστηκε από τον Λυσικράτη γύρω στο 334 π.Χ., προκειμένου να στηρίζει και να αναδεικνύει τον χάλκινο τρίποδα που του είχε δοθεί ως έπαθλο για τον ρόλο του ως χορηγού-νικητή.

«Ήταν ένας ιδιαίτερα προσφιλής δρόμος για τους Αθηναίους της εποχής, καθώς, όταν περνούσαν από εκεί, θαύμαζαν τα χορηγικά μνημεία της οδού».                                                                                      

Το Μνημείο Λυσικράτους, γνωστό και ως «Φανάρι του Διογένη», είναι ένα πέτρινο κτίσμα κυλινδρικού σχήματος, το καλύτερα σωζόμενο χορηγικό μνημείο της αρχαιότητας. Βρίσκεται στην Αθήνα, επί της αρχαίας οδού Τριπόδων και κτίστηκε από τον Λυσικράτη το 335-334 π.Χ. προκειμένου να στηρίζει και να αναδεικνύει ένα σημαντικό αντικείμενο στην κορυφή του: τον χάλκινο τρίποδα που του είχε δοθεί ως έπαθλο για τον ρόλο του ως χορηγού (χρηματοδότη) του νικητήριου θεατρικού έργου στους τελευταίους δραματικούς αγώνες. Οι χορηγοί ήταν ευκατάστατοι πολίτες που αναλάμβαναν με έξοδά τους τη συγκρότηση του χορού, δηλαδή της ομάδας ανθρώπων που συμμετείχε σε θεατρικά έργα και επίσημες τελετές. Ο χάλκινος τρίποδας ήταν το πρώτο βραβείο των θεατρικών αγώνων και απονεμόταν στον χορηγό του δραματικού έργου. Οι τρίποδες κατατίθονταν στο Ιερό του Διονύσου ή τοποθετούνταν στη γειτονική οδό των Τριπόδων. Προκειμένου δε να εκτεθούν με μεγαλοπρεπέστερο τρόπο, οι τρίποδες έμπαιναν μερικές φορές σε ψηλή βάση, η οποία μπορούσε να έχει την μορφή κίονα, ή ακόμη και μνημείου σε σχήμα ναΐσκου, όπως έχει αυτή του Λυσικράτους.

Το Μνημείο του Λυσικράτους παρέμεινε άθικτο στην ίδια θέση μέχρι σήμερα, παρ΄ότι ο τρίποδας στην κορυφή του δεν σώζεται. Το 1669 ενσωματώθηκε στο γειτονικό Μοναστήρι των Καπουτσίνων οι οποίοι το μετέτρεψαν σε αναγνωστήριο και βιβλιοθήκη, αφού είχαν μετακινήσει τον ένα ορθοστάτη για να ανοίξουν είσοδο. Η μονή καταστράφηκε κατά την Ελληνική Επανάσταση. Αργότερα, το μνημείο περιήλθε για ένα διάστημα στην κυριότητα του γαλλικού κράτους. Σήμερα το μνημείο εντοπίζεται στην πλατεία Λυσικράτους, στη συμβολή των οδών Λυσικράτους, Βύρωνος και Σέλλευ.

 

 Lampadedromia Louvre N3357 n2

Λαμπαδηδρομίες στην αρχαία Αθήνα

Λαμπαδηδρομία σε αττική οινοχόη με ερυθρόμορφες αναπαραστάσεις του Fiat By GROUP, 4ος αιώνας π.Χ., Μουσείο του Λούβρου.

Οι λαμπαδηδρομίες ή λαμπαδηφορίες ήσαν δρομικοί αγώνες με λαμπάδες, οι οποίοι αποτελούσαν μέρος του προγράμματος ορισμένων εορτών της Αρχαίας Ελλάδας. Φαίνεται πως ο θεσμός των λαμπαδηδρομιών είναι αρχαίος και πως αρχικώς ελάμβαναν χώρα κατά την διάρκεια εορτών προς τιμήν θεοτήτων σχετιζόμενων με την λατρεία του πυρός. Στην Αθήνα υφίσταντο, συνεπώς, αρχικά τρεις, μία κατά τα Προμήθεια (εορτή προς τιμήν του Προμηθέα), μία κατά τα Ηφαίστεια (προς τιμήν του Ηφαίστου) και μία τελευταία κατά τα Παναθήναια (προς τιμήν της Αθηνάς).

Ο αγώνας

Αρκετά γνωστός είναι ο τρόπος διεξαγωγής του συγκεκριμένου αγωνίσματος κατά την διάρκεια της κλασικής περιόδου στην Αθήνα. Επρόκειτο για αγώνα συναγωνισμού μεταξύ των προερχόμενων από την μεταρρύθμιση του Κλεισθένη φυλών. Οι συμμετέχουσες φυλές, πιθανώς πέντε στον αριθμό σε κάθε αγώνα, επέλεγαν έναν γυμνασιάρχη (που αποκαλείται λαμπαδάρχης στις υπόλοιπες πόλεις της Ελλάδας[1]). Ο τελευταίος, ήταν υπεύθυνος για την κατάταξη, με προσωπικά του έξοδα, των δρομέων μεταξύ των εφήβων και των νεαρών ανδρών[2] της φυλής του. Ο αγώνας ελάμβανε χώρα στην διαδρομή μεταξύ της Ακαδημίας, η οποία ευρισκόταν στα βορειοανατολικά της Αθήνας, και της Δίπυλης Πύλης, με την μεταξύ τους απόσταση να είναι της τάξεως των, περίπου, έξι σταδίων. Η κάθε φυλή διέθετε σαράντα δρομείς, ενώ ο καθένας εξ’ αυτών διένυε απόσταση της τάξεως των 25 μ. περίπου, πριν παραδώσει την λαμπάδα, η οποία θα έπρεπε να παραμείνει αναμμένη, στον αμέσως επόμενο δρομέα. Η νίκη ήταν ομαδική.

Η ακριβής έννοια των λαμπαδηδρομιών είναι αδιευκρίνιστη, καθώς παραμένει άγνωστο εάν επρόκειτο για φόρο τιμής προς την δωρεά της φωτιάς στους ανθρώπους και τα ευεργετήματά της, ή, μάλλον, για τελετουργικό εξαγνισμό δια του πυρός.

Οι λαμπαδηδρομίες, χαίροντας ιδιαίτερης εκτίμησης, σταδιακά και με το πέρασμα του χρόνου εξελίχθηκαν. Από τον 5ο αιώνα π.Χ. άρχισε να παρατηρείται πολλαπλασιασμός των αγώνων. Έπειτα από τη νίκη στο Μαραθώνα, οι Αθηναίοι προσέθεσαν μία τέταρτη προς τιμήν του θεού Πάνα. Οι συγκεκριμένοι αγώνες ελάμβαναν χώρα κατά την διάρκεια των εορτών προς τιμήν του Θησέα, τα Έρμαια, τα Ενδίδει, καθώς και, κατά την διάρκεια της αυτοκρατορικής περιόδου, προς τιμήν Ρωμαίων στρατιωτικών ηγετών. Οι κανονισμοί τροποποιήθηκαν και οι αγώνες κατέστησαν, σε ορισμένες περιπτώσεις, ατομικοί και όχι πλέον ομαδικοί. Λαμπαδηδρομίες με έφιππους ή παιδιά έκαναν την εμφάνισή τους.

Οι λαμπαδηδρομίες ελάμβαναν χώρα σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας και της Μεγάλης Ελλάδας, τουλάχιστον έως την ρωμαϊκή περίοδο. Παρέμειναν, ωστόσο, ένας καθαρά ελληνικός πολιτιστικός θεσμός, καθώς οι Ρωμαίοι δεν ενδιαφέρονταν γι’αυτόν.

Θεωρείται πιθανό οι αρχαίες λαμπαδηδρομίες να ενέπνευσαν τον Καρλ Ντέι όταν ο τελευταίος ενσωμάτωσε, μετά το 1936, στους σύγχρονους ολυμπιακούς αγώνες την σκυταλοδρομία της ολυμπιακής φλόγας από την Ελλάδα έως την διοργανώτρια πόλη.

 

Θεωρητικές προσεγγίσεις 

Σύμφωνα με τον Borgeaud, η λαμπαδηδρομία στην οποία αναφέρεται ο Ηρόδοτος (6.105), που αποτελούσε μέρος της επίσημης λατρείας του Πάνα μετά την μάχη Μαραθώνα, κατά πάσα πιθανότητα διεξαγόταν από εφήβους, που ξεκινούσαν από τον βωμό του Προμηθέα και του Ηφαίστου στο γυμνάσιο της Ακαδημίας και τελείωναν στο σπήλαιο του Πανός στην βάση της Ακρόπολης, είχαν ως στόχο να εξασφαλίσουν την ευτυχία σε όσους θα παντρεύονταν εκείνο το έτος[3]. Η τέλεση ενός νυκτερινού δρόμου, που διεξαγόταν από την Ακαδημία στην βάση της Ακρόπολης, ουσιαστικά ο τελετουργικός εορτασμός του Πάνα, αντανακλούσε ουσιαστικά τον νυκτερινό δρόμο που διεξαγόταν στο πλαίσιο των Παναθηναίων. Η λαμπαδηφορία ακολουθούσε την ίδια διαδρομή, εκτός από το γεγονός ότι ο παναθηναϊκός αγώνας τελείωνε στην κορυφή της Ακρόπολης[4].

 

Γυμνασιαρχία

Στην Αρχαία Ελλάδα, η γυμνασιαρχία ήταν δημόσιο αξίωμα ή λειτουργία. Ως λειτουργία είναι γνωστή ήδη από τους αρχαϊκούς χρόνους, αλλά τεκμηριώνεται επαρκώς στην ελληνιστική εποχή. Ο γυμνασιάρχης ήταν υπεύθυνος για την ορθή διεξαγωγή των αγώνων. Το συγκεκριμένο αξίωμα διέφερε αναλόγως των χρονολογικών περιόδων και των πόλεων, ενώ τα αρχαία κείμενα παρουσιάζουν τον γυμνασιάρχη ως τον υπεύθυνο του γυμνασίου, ωστόσο στην Αθήνα αποτελούσε απλό διοργανωτή των λαμπαδηδρομιών, αγώνων με λαμπάδες οι οποίοι διεξάγονταν κατά την διάρκεια των θρησκευτικών εορτών. Θα πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ του γυμνασιάρχη της κλασικής περιόδου και εκείνου της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου.

Γενικότερα στον ελληνικό κόσμο 

Με εξαίρεση την Αθήνα, ο όρος του γυμνασιάρχη αφορούσε στον ελληνικό κόσμο τον αξιωματούχο ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την διεύθυνση του γυμνασίου. Το συγκεκριμένο αξίωμα επιτελούνταν τις περισσότερες φορές από κάποιον εξέχοντα πρόκριτο. Ο γυμνασιάρχης, ανώτερος του παιδονόμου, ήταν υπεύθυνος για την συντήρηση, την χωροθέτηση και τον εξοπλισμό του γυμνασίου. Μεριμνούσε για τον σεβασμό του κανονισμού από τους χρήστες των εγκαταστάσεων, τους παιδοτρίβες, τους δασκάλους οι οποίοι παρέδιδαν μαθήματα ή διαλέξεις, καθώς και, προφανώς, τους εφήβους και τα μέλη της αμέσως μεγαλύτερης ηλικιακής τάξης, τους νέους. Η γυμνασιάρχης ήταν ιδιαίτερα υπεύθυνος για τους έφηβους: είχε εξουσία επί αυτών και «έπρεπε να προσέχει την καλή τους συμπεριφορά, την προσπάθειά τους κατά τις φυσικές ασκήσεις, την πειθαρχία κατά την στρατιωτική τους εκπαίδευση και, ενδεχομένως, τις πνευματικές σπουδές τους ». Τέλος, ήταν αυτός ο οποίος τελούσε την εορτή του θεού ή του επώνυμου ήρωα του γυμνασίου, συνήθως τα Έρμαια.

Κατά την διάρκεια της ελληνιστικής περιόδου, το συγκεκριμένο αξίωμα σταδιακά μετατράπηκε σε λειτουργία, αναμφίβολα μία από τις πλέον δαπανηρές για τον ανάδοχό της. Ο γυμνασιάρχης έδειχνε συχνά μεγάλη γενναιοδωρία, από την μία προκειμένου να συντηρεί (επιδιορθώσεις, είτε νέες κατασκευές) και να διακοσμεί (αγάλματα ή ερμές προς τιμήν των θεών) το κτίριο, ενώ από την άλλη προκειμένου να παρέχει λάδι στους χρήστες του γυμναστηρίου, είτε κρασί με την ευκαιρία των συμποσίων με τα οποία εορτάζονταν τα Έρμαια. Μπορούσε, ακόμη, να « μεριμνήσει για την ανάπτυξη των ικανοτήτων των νεαρών ανδρών μέσω της θεσμοθέτησης αγώνων και προσφέροντας βραβεία στους νικητές »

 

Στην Αθήνα

Στην Αθήνα της κλασικής περιόδου, η γυμνασιαρχία ήταν αστική λειτουργία την οποία αναλάμβανε, υπό άλλες περιστάσεις, ο λαμπαδάρχης. Ο γυμνασιάρχης ήταν υπεύθυνος για την διοργάνωση και την χρηματοδότηση ομάδας αθλητών εις το όνομα της φυλής του για τις λαμπαδηδρομίες οι οποίες περιλαμβάνονταν εντός του προγράμματος αριθμού εορτών:

τα Ηφαίστεια: δέκα γυμνασιάρχες κάθε χρόνο από τουλάχιστον το 421420 π.Χ. έως το 330329 π.Χ., ενώ, στην συνέχεια, πιθανώς κάθε τέσσερα χρόνια έως τον Δημήτριο Πολιορκητή,

τα Προμήθεια: πιθανώς δέκα γυμνασιάρχες κάθε χρόνο από τουλάχιστον το 421420 π.Χ., έως το νόμο του Επικράτη (335 π.Χ.) τουλάχιστον, και αναμφίβολα έως τον Δημήτριο Πολιορκητή ;

τα Μεγάλα Παναθήναια: δέκα γυμνασιάρχες κάθε τέσσερα χρόνια.

Ο Ηρόδοτος αναφέρει λαμπαδηδρομία η οποία λάμβανε χώρα κατά την διάρκεια της εορτής του Πάνα, η οποία θεσμοθετήθηκε κατά την διάρκεια των Περσικών Πολέμων, ωστόσο καμία περαιτέρω πληροφορία δεν είναι γνωστή για το συγκεκριμένο γεγονός της κλασικής περιόδου, ενώ είναι άγνωστο εάν ο συγκεκριμένος αγώνας χρηματοδοτούνταν από γυμνασιάρχες.

Οι γυμνασιάρχες επιλέγονταν από τον άρχοντα βασιλέα βάσει καταλόγου, ο οποίος παρουσιαζόταν σε αυτόν από τις φυλές. Συγκεκριμένα, καθήκον τους ήταν η επιλογή των αθλητών της φυλής τους, καθώς και του προπονητή τους, η συντήρησή τους κατά την περίοδο προπονήσεων τους και την παροχή του ανάλογου εξοπλισμού (ευανδρία). Στην περίπτωση κατά την οποία η ομάδα νικούσε στον αγώνα, υποχρεούνταν να αφιερώσει μνημείο υπέρ των θεών. Η γυμνασιαρχία απαιτούσε, συνεπώς, σημαντικό χρηματικό απόθεμα. Στην διάρκεια του 5ου αιώνα π.Χ., οι εύποροι ΑλκιβιάδηςΝικίας και Ανδοκίδηςανέλαβαν την λειτουργία. Στην διάρκεια του 4ου αιώνα π.Χ., ένας γυμνασιάρχης δαπανούσε δώδεκα μνες για τα Προμήθεια. Ο Ισαίος χαρακτηρίζει την συγκεκριμένη λειτουργία ως μία από τις πλέον δαπανηρές.

Υπό την μακεδονική κυριαρχία, στην Αθήνα ο γυμνασιάρχης είχε ως υποχρέωση να προσέχει τους νέους εντός των γυμνασίων.

 

Λειτουργία (Αρχαία Ελλάδα)

Οι λειτουργίες ήταν πηγή εσόδων για την αρχαία Αθήνα, μία μορφή έμμεσης φορολογίας. Οι πλουσιότεροι άντρες της Αθήνας ήταν πρόθυμοι να εκτελέσουν όσο το δυνατόν καλύτερα διάφορες υπηρεσίες, που όριζε η πόλη τους, με ανταμοιβή, σε πρώτη φάση, τη λαμπρότητα και τη φιλοτιμία.

Οι λειτουργίες διακρίνονταν σε τακτικές και έκτακτες και ήταν είτε στρατιωτικής είτε πολιτειακής φύσεως. Έκτακτες ήταν η τριηραρχία και η εισφορά, οι οποίες μάλιστα είχαν και άμεση σχέση με περιόδους πολέμου. Στις τακτικές συγκαταλέγονταν η χορηγία, η γυμνασιαρχία, η εστίασις, η προστατεία ή αρχιθεωρία και η ιπποτροφία. Η τελευταία επιβαλλόταν μόνο στους πεντακοσιομέδιμνους και στους τριακοσιομέδιμνους.

Η επιλογή των λειτουργών δεν ήταν πάντα σωστή. Ένας Αθηναίος μπορούσε να αποδειχτεί ότι δεν ήταν τόσο εύπορος, όσο είχε θεωρηθεί, όταν του ανατέθηκε η λειτουργία. Η απαλλαγή του από αυτήν την υποχρέωση γινόταν είτε με την απόφαση δικαστηρίου ενόρκων είτε μέσα από τη διαδικασία της αντίδοσης. Όταν ένας πολίτης, στον οποίο είχε ανατεθεί μια λειτουργία, θεωρούσε ότι κάποιος άλλος βρισκόταν σε καλύτερη οικονομική κατάσταση από τον ίδιο, μπορούσε να ζητήσει την απαλλαγή του από αυτήν την υποχρέωση. Για την ακρίβεια, είχε το δικαίωμα να προκαλέσει το συμπολίτη του είτε να αναλάβει εκείνος τη λειτουργία είτε με την αντίδοση να ανταλλάξουν τις περιουσίες τους. Εάν, ωστόσο, ο δεύτερος πολίτης δεν ανταποκρινόταν θετικά στην παραπάνω πρόκληση, η υπόθεση εκδικαζόταν.

Τους πλούσιους πολίτες που προσέφεραν μεγάλα ποσά για τις λειτουργίες η Πολιτεία τους τιμούσε, δίνοντάς τους την άδεια να στήσουν αναμνηστικό μνημείο σε περίπτωση νίκης της ομάδας τους σε δραματικούς ή γυμνικούς αγώνες.

 

Είδη λειτουργιών

 

Τριηραρχία

Για ένα χρόνο ένας πολίτης, ο τριήραρχος, οριζόταν – τουλάχιστον κατ’ όνομα – κυβερνήτης μίας τριήρους. Δε χρειαζόταν να έχει υπερβεί το τριακοστό έτος της ηλικίας του για να θεωρηθεί υποψήφιος για αυτήν τη θέση. Είχε την ευθύνη της καλής συντήρησης του πλοίου και επιβαρυνόταν μόνο με την πρόσληψη και εκπαίδευση του πληρώματός του και όχι με την πληρωμή και τη διατροφή του. Η τριηραρχία αποτελούσε τη δαπανηρότερη από τις λειτουργίες, καθώς μπορούσε να κοστίσει έως και ένα τάλαντο.

Εισφορά

Η εισφορά ήταν επίσης δαπανηρή και επιβαλλόταν σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, κυρίως σε καιρό πολεμικής σύρραξης.

Χορηγία

Ο χορηγός θεωρούνταν ο υπεύθυνος για τη σύσταση, εκπαίδευση, πληρωμή και ένδυση των 15 μελών του χορού σε μία τραγωδία, των 24 σε μία κωμωδία, των 50 σε ένα διθυραμβικό χορό ή τέλος μίας ομάδας χορευτών του πυρρίχιου. Κάθε φορά μάλιστα συναγωνιζόταν με τους άλλους χορηγούς για την κατάληψη της πρώτης θέσης στους σχετικούς αγώνες.

Γυμνασιαρχία

Ευθύνη του γυμνασίαρχου ήταν η εκπαίδευση και η πληρωμή μίας ομάδας δρομέων για τις λαμπαδηδρομίες, που τελούνταν στη διάρκεια των Παναθηναίων, των Ηφαιστείων και των Προμηθείων.

Εστίασις

Ο εστίαρχος επιφορτιζόταν με την παροχή γευμάτων στα μέλη της φυλής του κατά τη διάρκεια των Μεγάλων Παναθηναίων και των Μεγάλων Διονυσίων.

Αρχιθεωρία

Ο αρχιθέωρος αναλάμβανε την αρχηγία σε περίπτωση αποστολής πρεσβείας σε μαντεία και στις πανελλήνιες γιορτές στην Ολυμπία, τους Δελφούς, τη Νεμέα, τον Ισθμό και τη Δήλο.

Ιπποτροφία

Ο ιπποτρόφος αναλάμβανε τη διάθεση και την εκτροφή ίππων είτε για το στρατό είτε για μεγάλες γιορτές και αγώνες.

 

 112

Το 1936 ο  Χίτλερ αναβίωσε την Λαμπαδηδρομία παρόλο που μέχρι τότε δεν ήταν μέρος των Ολυμπιακών Αγώνων

Την 1η Αυγούστου 1936, ο Χίτλερ κήρυξε την έναρξη της 11ης Ολυμπιάδας. Πανηγυρικές τυμπανοκρουσίες υπό τη διεύθυνση του διάσημου συνθέτη Ριχάρδου Στράους προανήγγειλαν την άφιξη του δικτάτορα στο ως επί το πλείστον γερμανικό κοινό. Εκατοντάδες αθλητές με τις επίσημες στολές της έναρξης παρέλασαν στο στάδιο, κατά ομάδες, με αλφαβητική σειρά. Εγκαινιάζοντας ένα νέο τελετουργικό, ένας δρομέας μπήκε στο στάδιο κρατώντας τη δάδα με το ολυμπιακό φως που μεταφέρθηκε με λαμπαδηδρόμους από το χώρο των αρχαίων αγώνων στην Ολυμπία.

 

Η ΛΑΜΠΑΔΗΔΡΟΜΙΑ

Η λαμπαδηδρομία τελέστηκε για πρώτη φορά στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936. Κάθε ένας από τους 3.422 λαμπαδηδρόμους διήνυσε ένα χιλιόμετρο (0,6 μίλια) ακολουθώντας τη διαδρομή από το χώρο των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων στην Ολυμπία μέχρι το Βερολίνο. Ο Γερμανός πρώην Ολυμπιονίκης Καρλ Ντιμ σχεδίασε τη λαμπαδηδρομία βασισμένος σε αυτήν που είχε γίνει στην Αθήνα το 80 π.Χ. Η ιδέα του Ντιμ εξυπηρετούσε άριστα τους Ναζί προπαγανδιστές, οι οποίοι χρησιμοποίησαν παρελάσεις με πυρσούς και διαδηλώσεις για να προσελκύσουν Γερμανούς, νέους κυρίως, στο ναζιστικό κίνημα.

Η δάδα κατασκευάστηκε το 1936 από την Krupp, μια γερμανική εταιρεία γνωστή κυρίως για την παραγωγή χάλυβα και όπλων.

 

Αρχαίες Πηγές

 

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 504, line 18

                                             Γίνονται
δὲ τρεῖς λαμπαδηδρομίαι ἐν Κεραμεικῷ, Ἀθηνᾶς,
Ἡφαίστου, Προμηθέως.


Scholia In Aristophanem, Scholia in ranas (scholia vetera)
Argumentumscholion sch ran, verse 131, line 2

                                                        ἀφιεμένην τὴν λαμπάδα: Τοὺς λαμπαδιστὰς
ἀγῶνας. λαμπαδηδρομίαι δὲ γίνονται τρεῖς ἐν τῷ Κερα-
μεικῷ, Ἀθηνᾶς, Ἡφαίστου, Προμηθέως.

 

Αισχύλος: Αγαμέμνων (312-314)

Αρχαίον Κείμενον

τοιοίδε τοί μοι λαμπαδηφόρων νομοί,
      ἄλλος παρ’ ἄλλου διαδοχαῖς πληρούμενοι·
      νικᾷ δ’ ὁ πρῶτος καὶ τελευταῖος δραμών.

 

Αισχύλος: Αγαμέμνων (312-314)

Απόδοση : Ιωάννης Γρυπάρης

Τέτοιους εγώ λαμπαδοφόρων έχω νόμους
να παίρνη και να δίνη ο ένας με τον άλλο
κι ο πρώτος που ήρθε νίκησε και τελευταίος.

 

Ηροδότου Ιστορίαι Βιλίον 8ον   Ουρανία (98.2)

Απόδοση από τον Δημήτρη Συμεωνίδη

Αυτοί δε οι ταχυδρόμοι τόσο γρήγορα πηγαίνουν, ώστε κανένας θνητός δεν μπορεί να φθάσει γρηγορότερα . Κατόρθωσαν δε αυτό οι Πέρσες με αυτόν τον τρόπον. Λένε ότι όσες μέρες είναι ο δρόμος τον οποίον έχουν να διατρέξουν, σε τόσα μέρη στέκονται ίπποι και άνθρωποι διορισμένοι  κατά ημερήσια διαστήματα. Αυτούς ούτε το χιόνι ,ούτε η βροχή, ούτε η ζέστη, ούτε η νύκτα τους εμποδίζει από το να κάνουν όσον το δυνατόν γρηγορότερα την ορισθείσα  οδοιπορία. Ο πρώτος λοιπόν αφού κάνει τον δρόμο του παραδίδει τις προσταγές στον δεύτερο ,ο δεύτερος στον τρίτον, και με αυτόν τον τρόπον παραδίδονται οι προσταγές από τον έναν στον άλλον, όπως στους  Έλληνες η  λαμπαδηφορία ,την οποίαν κάνουν εις την εορτή του Ηφαίστου. Ονομάζουν αυτό το τρέξιμο των ίππων οι Πέρσες αγγαρείον.

 

Ηροδότου Ιστορίαι Βιλίον 8ον   Ουρανία (98.2)

Αρχαίον Κείμενον

[98.1] ταῦτά τε ἅμα Ξέρξης ἐποίεε καὶ ἔπεμπε ἐς Πέρσας ἀγγελέοντα τὴν παρεοῦσάν σφι συμφορήν. τούτων δὲ τῶν ἀγγέλων ἐστὶ οὐδὲν ὅ τι θᾶσσον παραγίνεται θνητὸν ἐόν· οὕτω τοῖσι Πέρσῃσι ἐξεύρηται τοῦτο. λέγουσι γὰρ ὡς ὁσέων ἂν ἡμερέων ᾖ ἡ πᾶσα ὁδός, τοσοῦτοι ἵπποι τε καὶ ἄνδρες διεστᾶσι κατὰ ἡμερησίην ὁδὸν ἑκάστην ἵππος τε καὶ ἀνὴρ τεταγμένος· τοὺς οὔτε νιφετός, οὐκ ὄμβρος, οὐ καῦμα, οὐ νὺξ ἔργει μὴ οὐ κατανύσαι τὸν προκείμενον αὐτῷ δρόμον τὴν ταχίστην. [98.2] ὁ μὲν δὴ πρῶτος δραμὼν παραδιδοῖ τὰ ἐντεταλμένα τῷ δευτέρῳ, ὁ δὲ δεύτερος τῷ τρίτῳ· τὸ δὲ ἐνθεῦτεν ἤδη κατ᾽ ἄλλον καὶ ἄλλον διεξέρχεται παραδιδόμενα, κατά περ ἐν Ἕλλησι ἡ λαμπαδηφορίη τὴν τῷ Ἡφαίστῳ ἐπιτελέουσι. τοῦτο τὸ δράμημα τῶν ἵππων καλέουσι Πέρσαι ἀγγαρήιο

 

Πλάτωνος Πολιτεία Α, 328α

Αρχαίον κείμενον

[328a] καὶ ὁ Ἀδείμαντος, ἆρά γε, ἦ δ’ ὅς, οὐδ’ ἴστε ὅτι λαμπὰς ἔσται πρὸς ἑσπέραν ἀφ’ ἵππων τῇ θεῷ;

ἀφ’ ἵππων; ἦν δ’ ἐγώ· καινόν γε τοῦτο. λαμπάδια ἔχοντες διαδώσουσιν ἀλλήλοις ἁμιλλώμενοι τοῖς ἵπποις; ἢ πῶς λέγεις;

Απόδοση από Δημήτρη Συμεωνίδη

Άραγε έλαβε τον λόγον ο Αδείμαντος ,μήπως και δεν γνωρίζετε ότι προς το βράδυ θα γίνει έφιππος λαμπαδηδρομία  προς τιμήν της  Θεάς Αθηνάς; Έφιππος ; ρώτησα εγώ αλήθεια πρωτοφανές θέαμα αυτό .κρατώντας λαμπάδας θα μας μεταδίδουν από χέρι σε χέρι  ενώ θα παρατρέχουν με τους ίππους; ;ή πως αλλιώς λέγεις;

 

Αριστοφάνης Βάτραχοι (1089-1098)

Απόδοση  Πολύβιος Δημητρακόπουλος

Απ’ όλ’ αυτά στην πόλι

 γραφειάδες βγήκαν όλοι,

 στα λόγια τους ανήθικοι

 κι’ ως είδος δημοπίθηκοι,

 και απατούν τη χώρα.

 Αγύμναστ’ είνε τώρα,

 κι’ ούτε μπορεί να φέρη

 κανένας τη λαμπάδα [του παλαιστού στο χέρι].

Διόνυσος

 Μα το θεό, κανένας δεν είνε [στην εντέλεια]·

 ξεράθηκα στα γέλια,

 όταν στα Παναθήναια εγώ

 έτυχε να παρατηρήσω

 άνθρωπον άσπρο, παχουλό κι’ αργό,

 μένοντας όλο πίσω-πίσω,

 να φτιάνη τουρλωμένος πολύ κακή δουλειά.

 Κι’ όσ’ ήσαν στου Κεραμεικού της πύλες [στους αγώνες]

 τον εχτυπούσαν  στης πλευρές και στην κοιλιά,

 στον κώλο, στους λαγόνες,

 κ’ εκείνος, τρώγοντας πλατειές ξυλιές, επήρε πόδι

 σβύνοντας τη λαμπάδα του με μια πορδή [ευώδη]!

 

Mousaios: Aristophanes comic: Ranae

Αριστοφάνης Βάτραχοι (1089-1098)

Αρχαίον Κείμενον

καὶ βωμολόχων δημοπιθήκων    1085
ἐξαπατώντων τὸν δῆμον ἀεί,
λαμπάδα δ᾽ οὐδεὶς οἷός τε φέρειν
ὑπ᾽ ἀγυμνασίας ἔτι νυνί.
Διόνυσος
μὰ Δί᾽ οὐ δῆθ᾽, ὥστ᾽ ἐπαφαυάνθην
Παναθηναίοισι γελῶν, ὅτε δὴ    1090
βραδὺς ἄνθρωπός τις ἔθει κύψας
λευκὸς πίων ὑπολειπόμενος
καὶ δεινὰ ποιῶν· κᾆθ᾽ οἱ Κεραμῆς
ἐν ταῖσι πύλαις παίουσ᾽ αὐτοῦ
γαστέρα πλευρὰς λαγόνας πυγήν,    1095
ὁ δὲ τυπτόμενος ταῖσι πλατείαις
ὑποπερδόμενος
φυσῶν τὴν λαμπάδ᾽ ἔφευγεν.

 

Παυσανίας Ελλάδος Περιήγησις

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 1, chapter 30, section 2, line 6

                                                 ἐν Ἀκα-
δημίᾳ δέ ἐστι Προμηθέως βωμός, καὶ θέουσιν ἀπ’
αὐτοῦ πρὸς τὴν πόλιν ἔχοντες καιομένας λαμπάδας·
τὸ δὲ ἀγώνισμα ὁμοῦ τῷ δρόμῳ φυλάξαι τὴν δᾷδα ἔτι
καιομένην ἐστίν, ἀποσβεσθείσης δὲ οὐδὲν ἔτι τῆς νίκης
τῷ πρώτῳ, δευτέρῳ δὲ ἀντ’ αὐτοῦ μέτεστιν·
εἰ δὲ μηδὲ
τούτῳ καίοιτο, ὁ τρίτος ἐστὶν ὁ κρατῶν· εἰ δὲ καὶ
πᾶσιν ἀποσβεσθείη, οὐδείς ἐστιν ὅτῳ καταλείπεται ἡ
νίκη..

 

Suda, Lexicon
Alphabetic letter lambda, entry 88, line 2

 

<Λαμπάδος.> καὶ λαμπάσι. τρεῖς ἄγουσιν Ἀθηναῖοι ἑορτὰς λαμ-

πάδος, Παναθηναίοις, Ἡφαιστίοις καὶ Προμηθίοις. Ἴστρος δέ φησι,

λαμπάδα νομίσαι ποιεῖν πρῶτον Ἀθηναίους Ἡφαίστῳ θύοντας, ὑπό-

μνημα τοῦ κατανοήσαντος τὴν χρείαν τοῦ πυρὸς διδάξαι τοὺς ἄλλους.

 

Βοηθήματα

Λάμπρος Σ. Βρετός: Λεξικό Τελετών, Εορτών και Αγώνων των Αρχαίων Ελλήνων .Εκδόσεις Κονιοδάρη.Αθήνα,1999

Διαδίκτυο

Αθανασία Ζωγράφου: Λαμπαδηδϱομίες στην αϱχαία Aθήνα

encyclopedia.ushmm.org

Πλάτωνος Πολιτεία

Αριστοφάνης : Βάτραχοι

Ηρόδότου Ιστορίαι: Βιβλίον 8ον   Ουρανία

Θησαυρός Ελληνικής Γλώσσας (TLG)

Λεξικόν: ΣΟΥΔΑΣ»,  ή «Σ0Υ(Ι)ΔΑΣ»

 

 

photos https://www.ertnews.gr/, https://urbanlife.gr, https://el.wikipedia.org/, https://athens.indymedia.org/, https://newsit.gr 

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.

Ακολουθήστε μας στο Facebook @grnewsradiofl

Ακολουθήστε μας στο Twitter @grnewsradiofl

 

Copyright 2021 Businessrise Group.  All rights reserved. Απαγορεύται ρητώς η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ή αναδιανομή μέρους ή όλου του υλικού του ιστοχώρου χωρίς τις κάτωθι προυποθέσεις: Θα υπάρχει ενεργός σύνδεσμος προς το άρθρο ή την σελίδα. Ο ενεργός σύνδεσμος θα πρέπει να είναι do follow Όταν τα κείμενα υπογράφονται από συντάκτες, τότε θα πρέπει να περιλαμβάνεται το όνομα του συντάκτη και ο ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί στο προφίλ του Το κείμενο δεν πρέπει να αλλοιώνεται σε καμία περίπτωση ή αν αυτό κρίνεται απαραίτητο να συμβεί, τότε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ποιο είναι το πρωτότυπο κείμενο και ποιες είναι οι προσθήκες ή οι αλλαγές. αν δεν πληρούνται αυτές οι προυποθέσεις, τότε το νομικό τμήμα μας θα προβεί σε καταγγελία DMCA, χωρίς ειδοποίηση, και θα προβεί σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες.

Άλλα Άρθρα

Τελευταία Άρθρα

Σχολιασμός Επικαιρότητας

Ενδιαφέροντα Θέματα

Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων


Συμβουλές Μαγειρικής

Estiatorio Milos Miami
Estiatorio Milos Miami
Estiatorio Milos Miami
International sounds DJ Entertainment

Pin It on Pinterest

Share This