Η Αμαλία Μουτούση είναι διακεκριμένη Ελληνίδα ηθοποιός, που σπούδασε στην Αθήνα, στο Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν, αλλά και στα HB Studios και Bill Esper’s Acting School στη Νέα Υόρκη. Εργάστηκε πάνω από 20 χρόνια στη θεατρική ομάδα που ίδρυσε με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό. Στη συνέχεια, ο πιο κοντινός και βασικός της συνεργάτης ήταν ο σκηνοθέτης Λευτέρης Βογιατζής. Έχει ερμηνεύσει τους βασικούς ρόλους σε πλήθος έργων, όπως του Αισχύλου (Χοηφόροι, Αγαμέμνων, Πέρσες και Προμηθέας Δεσμώτης), του Σοφοκλή (Αντιγόνη, Ηλέκτρα, Οιδίπους Τύραννος και Ιχνευτές), του Ευριπίδη (Μήδεια, Ιφιγένεια εν Ταύροις και Ιππόλυτος), του Αριστοφάνη (Πλούτος), του Κλωντέλ (Ο κλήρος του μεσημεριού), του Σαίξπηρ (Άμλετ), του Τσέχωφ (Βυσσινόκηπος), της Σάρα Κέιν (Καθαροί πια), του Μολιέρου (Αμφιτρύων), του Ρακίνα (Βερενίκη) και του Ίψεν (Κουκλόσπιτο).
Διδάσκει υποκριτική από το 1990. Τα τελευταία χρόνια, μαζί με τον μουσικό και συνεργάτη της Δημήτρη Καμαρωτό, εργάζονται πάνω σε κείμενα της αρχαίας τραγωδίας και ανεβάζουν παραστάσεις με κύριο άξονα τη μουσική ως εργαλείο για την υποκριτική απόδοση και ερμηνεία. Έχουν ανεβάσει τον Ιππόλυτο του Ευριπίδη (Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών) και τον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου (Ίδρυμα Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος). Έχει συνεργαστεί με σημαντικούς σκηνοθέτες, όπως οι Γιάννης Κόκκος, Γιόσι Βίλερ, Ντιμίτερ Γκότσεφ, Γιώργος Λάνθιμος, Γιάννης Χουβαρδάς, Γιώργος Σκεύας, Άντζελα Μπρούσκου, Θανάσης Παπαγεωργίου, Αντώνης Αντύπας, Θωμάς Μοσχόπουλος, Θάνος Παπακωνσταντίνου, Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, Βίκος Ναχμίας, Διονύσης Σαββόπουλος, Έκτορας Λυγίζος και Γιάννης Σκουρλέτης. Μητέρα της ήταν η μεγάλη Ελληνίδα ηθοποιός Νόνικα Γαληνέα.
Κυρία Μουτούση, αγαπητή Αμαλία, είστε πλέον πολιτογραφημένη Φολεγάνδρια θα μπορούσαμε να πούμε! Πότε πρωτοπήγατε στη Φολέγανδρο, πώς βρεθήκατε στο νησί;
Πρωτοπήγα πολύ πριν αποκτήσω το σπίτι είναι η αλήθεια, πρέπει να ήταν το ’88. Νομίζω λάντζες είχε ακόμα τότε, πάντως δεν είχε γίνει σίγουρα το λιμάνι. Περνούσα πολλά χρόνια τα καλοκαίρια μου στη Φολέγανδρο, μου άρεσε πάρα πολύ κι έτσι σιγά-σιγά φτάσαμε στο σήμερα.
Ερχόταν στο νησί ο μπαμπάς μου [ο Νίκος Μουτούσης], ο οποίος αγαπούσε πάρα πολύ τις Κυκλάδες και σιγά-σιγά απέκτησε κι εκείνος ένα κτήμα, όπου έκτισε ένα σπίτι στη Σχοινούσα, χωρίς και πάλι να έχει κάποια σχέση με το νησί, από την αγάπη του στα Κυκλαδονήσια. Με τον πατέρα μου, λοιπόν, ερχόμασταν και στη Φολέγανδρο, ενώ συγχρόνως πηγαίναμε και σε διάφορα άλλα νησιά, ψάχνοντας πού θα μπορούσαμε να βρούμε κάτι να αγοράσουμε. Και τότε συνέβη κάτι τυχαίο μεν, αλλά και πολύ τυχερό, διότι το σπίτι αυτό που τώρα έχουμε εμείς, το είχε αγοράσει πρώτος ένας άνθρωπος πολύ κοντινός μου, σχεδόν συγγενής μου, ο οποίος όμως έπρεπε πολύ σύντομα να το πουλήσει, διότι παράλληλα είχε φτιάξει ένα άλλο σπίτι στην Αίγινα και δεν μπορούσε να τα βγάλει πέρα και με τα δύο. Ήξερε, λοιπόν, λόγω των στενών σχέσεών μας, ότι κι εγώ έρχομαι στη Φολέγανδρο κάθε καλοκαίρι σχεδόν, οπότε με ενημέρωσε και φυσικά η ανταπόκριση ήταν άμεση. Ήμασταν πάρα πολύ τυχεροί που συνέβη αυτό πριν τόσα χρόνια, διότι θεωρώ ότι τώρα πια είναι πάρα πολύ δύσκολα τα πράγματα, για όποιον θα ήθελε να κάνει μια αγορά. Ήταν ακόμα τότε εκείνες οι εποχές, που αυτά τα πράγματα μπορούσαν να συμβούν πιο κανονικά! Αυτή είναι εν συντομία η σχέση μου με τη Φολέγανδρο, από την άλλη πρέπει να τονίσω, ότι, επειδή έρχομαι πάντα στο νησί για να ησυχάσω, είναι η διαφυγή μου, είναι η έξοδός μου, από όλο αυτό τον αγώνα της Αθήνας και της δουλειάς μου, η εμπλοκή μου με τον κόσμο εδώ δεν είναι πολύ έντονη, διότι όπως σας είπα έρχομαι και ησυχάζω. Πολλές φορές, μπορώ να πω μάλιστα τις περισσότερες στη διάρκεια όλων αυτών των χρόνων, πηγαίνω στο νησί με δουλειά, με ένα κείμενο το οποίο πρέπει να μάθω, με τα λόγια ενός ρόλου, οπότε κάπως κλείνομαι πιο πολύ. Μπορεί να πάω Νοέμβριο, μπορεί να πάω Δεκέμβριο, θα πάω με το κείμενό μου, για να μπορέσω να μελετήσω στο χρόνο που έχω, οπότε η σχέση μου με τη Φολέγανδρο είναι πιο πολύ σε ό,τι αφορά στο κομμάτι της ησυχίας και της απομόνωσης. Ωστόσο, σιγά-σιγά και με τα χρόνια, μέσω της εκκλησίας, ὀπου πάντα ήθελα να πηγαίνω, ήρθα κοντά με τους ανθρώπους του τόπου και έτσι και συνεχίζω.
Πόσο σας επηρεάζει, λοιπόν, καλλιτεχνικά η Φολέγανδρος; Σας εμπνέει;
Δεν μπορείς να φανταστείς πόσο πολύ, επειδή έχει αυτή τη γύμνια, έχει αυτό το στοιχείο που σε κάνει να νιώθεις πολύ κοντά στην πηγή! Δεν έχει δηλαδή άλλα στοιχεία, είναι ουρανός, νερό, απεραντοσύνη, βράχια, βουνά, φως, τι άλλο να θες! Πραγματικά είναι ένας τόπος που πας και η ησυχία δεν είναι απλώς η απουσία θορύβου ανθρώπων, τουλάχιστον δεν είναι μόνο αυτού του είδους η ησυχία. Εκεί υπάρχει μια ησυχία που έχει να κάνει με κάτι που είναι σχεδόν ζωντανό, όπως και η σιωπή! Κι επειδή με ρωτάς για το καλλιτεχνικό, να τονίσω ότι όλο αυτό είναι πάρα πολύ αναζωογονητικό και σε βοηθάει πολύ να διαβάσεις τα κείμενα και να έρθεις κοντά στα νοήματα και στις λέξεις, δηλαδή στην ποίηση, γιατί μιλάμε για την ποίηση του θεάτρου. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί μεγάλοι ποιητές εμπνεύστηκαν από την πέτρα, τη θάλασσα, τον ουρανό, από αυτά τα στοιχειώδη πράγματα, ώστε να γράψουν τα σημαντικότερα ποιήματά τους. Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε φορά που την επισκέπτομαι αισθάνομαι πως ναι, είναι αλήθεια, με περίμενε αυτός ο τόπος, μπορώ να είμαι εκεί και είναι τόσο πολύ ευεργετικό αυτό για μένα! Όλοι ξέρουμε ότι η ζωή στην Αθήνα έχει τόσο πολύ στρες, με αυτό παλεύουμε όλοι, για το πώς θα μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε στην καθημερινότητα και να είμαστε εκεί με τον καλύτερο εαυτό μας. Ακόμα και τίποτα να μην έχεις πάλι τρέχεις, είναι σαν να μην έχεις χρόνο! Λες δεν έχω χρόνο και σκέφτεσαι μα δεν έχω τίποτα σήμερα, πάλι όμως δεν έχω χρόνο! Θέλει έναν αγώνα αυτό! Νομίζω ότι όταν είμαστε στη Φολέγανδρο βρισκόμαστε πιο κοντά στο ρολόι μας το βιολογικό, που αυτό είναι και το κανονικό, στις 11 το βράδυ για παράδειγμα να νυστάζουμε. Είμαστε πιο κοντά σε ανθρώπινους ρυθμούς, γινόμαστε πιο κανονικοί άνθρωποι! Όλα είναι δύσκολα στην Αθήνα!
Τι περιλαμβάνει ο φετινός θεατρικός σας χειμώνας;
Αρχικά να πω ότι τον Οκτώβριο παίξαμε σε επανάληψη μια παράσταση που ανέβηκε πέρυσι. Είναι “Η γυναίκα και ο ακροβάτης”, από τον Μιχάλη Βιρβιδάκη, έναν Έλληνα δραματουργό και συγγραφέα. Πρόκειται για ένα πολύ ωραίο έργο με δύο πρόσωπα, το οποίο παίχτηκε αρχικά πέρυσι όπως είπαμε, με πολύ μεγάλη ανταπόκριση από το κοινό, σε ένα θέατρο το οποίο βρίσκεται στην καρδιά της Αθήνας, το Bijoux de Kant HOOD Art Space. Πρόκειται για ένα όμορφο θέατρο, το οποίο αγάπησα πάρα πολύ όταν πήγα να δω μια παράσταση και είπα μέσα μου “πόσο θα χαιρόμουν να παίζω εδώ” κι έτυχε να μου γίνει αυτή η πρόταση και να είναι εκεί. Είναι ένα θέατρο που θυμίζει κάπως μια παλιά εποχή, έχει μόνο 70 θέσεις και βρίσκεται στη σοφίτα ενός πολύ ωραίου κτηρίου, στο Μοναστηράκι, δημιουργώντας αυτή την αίσθηση, η οποία τώρα πια έχει χαθεί από τα θέατρα της Αθήνας. Αυτή την αίσθηση του πιο μυστικού, ότι μαζεύτηκαν εκεί αυτοί οι άνθρωποι και κάπως, έστω και λίγο, δεν έχει αυτή την εξωστρέφεια που έχουν πια τα θέατρα της πρωτεύουσας, λόγω της τηλεόρασης, που έχει αλλάξει κατά κάποιο τρόπο και το θέατρο, το έχει επηρεάσει. Αυτό το μικρό θεατράκι, λοιπόν, έχει αυτό το χαρακτηριστικό! Μετά, το επόμενο πράγμα που θα κάνω θα είναι στο Εθνικό Θέατρο. Ξεκινάω πολύ νωρίς πρόβες, γιατί θα κάνουμε τον “Βυσσινόκηπο” του Άντον Τσέχωφ, στην Κεντρική Σκηνή, που θα παίζεται από τον Φεβρουάριο μέχρι και την Κυριακή των Βαΐων και αν πάει καλά θα συνεχιστεί και μετά το Πάσχα. Αυτό είναι το δεύτερο που θα κάνω, κάτι καινούριο και το τρίτο που θα κάνω φἐτος είναι μια παράσταση στο Μέγαρο Μουσικής, που έχει ξεκινήσει πλέον να παρουσιάζει και δουλειές με ηθοποιούς, όχι μόνο με μουσικούς. Εκεί θα συνεργασθώ με έναν μουσικό και αυτό είναι και το θέμα, πώς ένας ηθοποιός μαζί με έναν μουσικό, συνεργάζονται πάνω σε μία παράσταση. Θα παρουσιάσουμε κομμάτια από την Ιλιάδα του Ομήρου και συγκεκριμένα από τη Ραψωδία Ω, που είναι ένα μικρό αριστούργημα. Αυτό θα παρουσιαστεί αμέσως μετά το Πάσχα για μία εβδομάδα.
Ποιες αναμνήσεις κρατάτε από τη Φολέγανδρο του χθες;
Πήγαινα στο νησί και τον χειμώνα, μαζί με τον μπαμπά, πριν καν υπάρξει αυτό το σπίτι. Η μαμά δεν είχε έρθει ποτέ, ήταν δύσκολο για εκείνη διότι είχε μια ευαισθησία, δεν υπήρχε και αεροπλάνο. Θυμάμαι Φεβρουάριο μήνα να μένουμε με τον μπαμπά σε κάποια δωμάτια, που τα άνοιγαν ίσα-ίσα για μας και μας έβαζαν και μια σόμπα. Πηγαίναμε στην Απάνω Μεριά, στον Μάστρο-Τζάνη [Τζάνης Παπαδόπουλος, Νυντριώτης] και μας είχε πάντα κεράσματα θυμάμαι. Έχω τέτοιες αναμνήσεις από το νησί, χειμώνα, Φεβρουάριο, γύρω από μια σόμπα! Στη “Συνάντηση”, που ήταν τότε ένα απλό καφενείο, με τον αδελφό του Μαστρο-Τζάνη και τη γυναίκα του. Αργότερα, ο ίδιος ανέλαβε το χτίσιμο της πέτρας στο σπίτι μας, δεδομένου ότι ο Μαστρο-Τζάνης ήταν ο τελευταίος τεχνίτης, που έχτιζε την πέτρα με αυτόν τον τρόπο, όπως την έχτιζαν παλιά. Αυτό το σπίτι πρόλαβε να έχει αυτό το αποτύπωμα, απομεινάρι της Φολεγάνδρου της παλιάς και προλάβαμε κι εμείς! Έτσι τώρα, όποιες αλλαγές κι αν βλέπουμε να συμβαίνουν, δεν χάνεται από την αίσθησή μας αυτό που ζήσαμε και πάντα όλα τα βλέπουμε και μέσα από αυτό το πρίσμα, από αυτό που πραγματικά είναι αυτός ο τόπος!
Θα μπορούσατε να μας πείτε και δυο λόγια για τον Αλέκο Αλεξανδράκη όπως εσείς τον ζήσατε;
Ο Αλέκος ήρθε στο σπίτι μας όταν ήμουν 7,5 ετών και δεν ξανάφυγε ποτέ, μέχρι που αρρώστησε και πια μπήκε στο Νοσοκομείο! Θυμάμαι, η τελευταία παράσταση που έπαιξαν μαζί με τη μητέρα μου, τη Νόνικα Γαληνέα, ήταν “Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας”, του Φρίντριχ Ντίρενματ, στο θέατρο “Ιλίσσια”, που παιζόταν εναλλάξ με την κωμωδία του Ζορζ Φεϊντό “Η κυρία του Μαξίμ”. Ήταν η τελευταία τους παράσταση, με τον θίασο Αλεξανδράκη – Γαληνέα, την θεατρική περίοδο 1991-1992, μια πολύ μεγάλη παραγωγή με καταπληκτικούς ηθοποιούς και συντελεστές. Από κάτω υπήρχε το “Studio Ιλίσσια”, στο οποίο ξεκίνησα εγώ να κάνω παραστάσεις μόνη μου, εννοώ με την ομάδα μου, διότι έτσι ξεκίνησα, με ομάδα και νομίζω ότι είναι από τα πράγματα που με έχουν στηρίξει πολύ, διότι έμαθα πώς να είμαι και μπρος και πίσω από τη δουλειά, όχι απλά να παίρνω το κείμενο, αλλά να είμαι παντού!
Τηλεόραση δεν έχετε κάνει, κυρία Αμαλία, σωστά;
Εγώ όχι, μόνο η αδελφή μου η Αριέττα. Η αλήθεια είναι ότι και να ήθελα να κάνω, ούτως ή άλλως δεν θα μπορούσα, με δεδομένα τον τρόπο που με απορρόφησε και συνεχίζει να με απορροφάει το θέατρο, αλλά και τον αγώνα μου να έχω προσωπική ζωή, έστω και λίγο. Ποια τηλεόραση λοιπόν, αν έκανα τηλεόραση έπρεπε να πω όχι στο θέατρο, πράγμα που αποκλειόταν! Το θέατρο είναι η αγάπη μου, οπότε ήταν θέμα συγκυρίας, όχι ιδεολογικό, γιατί εμένα μου αρέσουν τα καλά πράγματα. Αν δω ένα καλό έργο, είναι καλό όπου κι αν το δω. Μακάρι να βλέπουμε καλά πράγματα να γίνονται, καλές δουλειές! Και στο ίδιο το θέατρο, το ποιοτικό που λένε και το εμπορικό, εγώ δεν το καταλαβαίνω! Εμένα με έχουν χαρακτηρίσει ως ηθοποιό του ποιοτικού, βάζουν ταμπέλες! Υπάρχει το καλό θέατρο και το κακό, ανάλογα με τι ο καθένας ψάχνει, τι του αρέσει και πώς του αρέσει. Αυτό το καλό έχει το θέατρο, μπορεί να απευθύνεται σε πολλές διαφορετικές ψυχές. Χωράνε όλοι! Παράλληλα, να σου πω ότι είμαι στη Σχολή του Νέου Ελληνικού Θεάτρου, που είναι η πρώην Σχολή Αρμένη. Την ανέλαβε ο γυιός του, ο Κωνσταντίνος και έχει κάνει εξαιρετική δουλειά, οπότε είμαι εκεί ως κάτι πιο μόνιμο και από κει και πέρα κάνω Εργαστήρια, διάρκειας 3 μηνών, όπου δουλεύω πάνω στο Αρχαίο Δράμα και διδάσκω στα παιδιά Χορικά, τόσο στο Εθνικό Θέατρο όσο και στο Ωδείο Αθηνών. Είχα ξεκινήσει από το Πανεπιστήμιο Πατρών, με είχαν πρωτοφωνάξει όταν έγινε εκεί το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών, πολύ νέα τότε. Εκεί ξεκίνησε η ενασχόλησή μου με τη διδασκαλία και σιγά-σιγά εξελίσσεται. Το καλοκαίρι έκανα ένα πολύ ωραίο Εργαστήρι πάνω στο Αρχαίο Δράμα, με το Εθνικό Θέατρο, στην Επίδαυρο. Το Εθνικό οργανώνει κάθε καλοκαίρι ένα 15ήμερο Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος για φοιτητές Δραματικών Σχολών, για νέους ηθοποιούς, για δραματολόγους, για ανθρώπους που έρχονται από το εξωτερικό, όπως φοιτητές. Κάθε καλοκαίρι αναλαμβάνει κάποιος να το διευθύνει και φέτος είχα εγώ αυτή τη μεγάλη τύχη να το κάνω. Ήταν μια πάρα πολύ όμορφη εμπειρία!
