Η συζήτηση για τη Γροιλανδία δεν είναι γραφική, ούτε «εξωτική». Είναι το σύμπτωμα ενός κόσμου που μετακινείται προς τον Βορρά: νέες θαλάσσιες διαδρομές, νέα στρατιωτική γεωγραφία, νέα ευπάθεια. Η Αρκτική ισχύς γίνεται το ορατό μέτρο της αποτροπής: ποιος βλέπει πρώτος, ποιος φτάνει πρώτος, ποιος αντέχει περισσότερο. Και μέσα σε αυτό, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να μιλά με όρους ωμής ισχύος — «framework», «total access», ακόμη και μοντέλα «κυριαρχίας σε ζώνες βάσεων» που ακούγονται στον δημόσιο διάλογο.
Αν θέλουμε να πατήσουμε σωστά τις ισορροπίες, πρέπει να πούμε καθαρά δύο πράγματα που συνυπάρχουν, όσο κι αν αυτό ενοχλεί: η Ουάσιγκτον έχει σοβαρούς λόγους να ζητά ενίσχυση της αρκτικής άμυνας — και η Ευρώπη έχει απολύτως δίκιο να αρνείται οποιαδήποτε «γκρίζα» συζήτηση για κυριαρχία.
Το πρώτο δεν δικαιολογεί το δεύτερο. Αλλά το δεύτερο δεν ακυρώνει το πρώτο.
Γιατί ο Τραμπ «πιάνει» κάτι πραγματικό
Η Αρκτική είναι, πρακτικά, ένας διάδρομος για την άμυνα της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης. Η αμερικανική παρουσία στη Γροιλανδία δεν είναι καινούργια: στηρίζεται σε συμφωνίες που δίνουν ήδη ευρεία πρόσβαση στις ΗΠΑ για στρατιωτικούς σκοπούς, με επίκεντρο την κρίσιμη βάση Pituffik (πρώην Thule).
Όταν η ηγεσία του ΝΑΤΟ μιλά για ανάγκη οι σύμμαχοι να ανεβάσουν ταχύτητα στην αρκτική ασφάλεια μέσα στο 2026, δεν μιλά θεωρητικά. Η Ρωσία αντιμετωπίζει τον Βορρά ως στρατηγικό βάθος: επαναλειτουργεί και εκσυγχρονίζει υποδομές, αεροδρόμια, ραντάρ και βάσεις, με τον πυρήνα της προσπάθειας στον Βόρειο Στόλο.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η αμερικανική απαίτηση προς την Ευρώπη —να μπει πιο ενεργά στο παιχνίδι της αποτροπής— δεν είναι παράλογη. Είναι, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, και ηθικά συμβατή με τη συμμαχική λογική: δεν μπορείς να ζητάς από την Ουάσιγκτον «ασφάλεια χωρίς τιμή», και μετά να αγνοείς ότι η ασφάλεια έχει κόστος, υποδομές, προσωπικό, διοίκηση και συνεχή επιτήρηση.
Γιατί η Δανία, η Γροιλανδία και η ΕΕ βάζουν σωστά κόκκινες γραμμές
Το ότι ο Τραμπ μιλά για «total access» και αφήνει υπαινιγμούς για ειδικά καθεστώτα κυριαρχίας, είναι ακριβώς το σημείο που εκτροχιάζει το θέμα. Η Γροιλανδία και η Δανία δηλώνουν ότι η κυριαρχία δεν είναι διαπραγματεύσιμη, και έχουν δίκιο: αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, είναι ο πυρήνας της διεθνούς τάξης.
Υπάρχει και κάτι ακόμη, πιο ουσιαστικό: η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει να περάσει το μήνυμα ότι σε μια δημοκρατική συμμαχία, η πρόσβαση σε έδαφος συμμάχου «αγοράζεται» με πίεση ή απειλές. Η συζήτηση που άγγιξε ακόμη και οικονομικούς μοχλούς πίεσης δείχνει πόσο εύκολα ένα ζήτημα άμυνας μετατρέπεται σε ζήτημα εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης.
Αν η Δύση εμφανιστεί να «παίζει» με την κυριαρχία ενός συμμάχου της, τότε η Ρωσία δεν χρειάζεται να κάνει πολλά: απλώς θα δείχνει την αντίφαση. Και στην αποτροπή, η αντίφαση κοστίζει.
Ο ρωσικός κίνδυνος είναι πραγματικός — αλλά δεν αντιμετωπίζεται με λάθος εργαλεία
Εδώ είναι το λεπτό σημείο: η Ρωσία δεν αποτρέπεται από επικοινωνιακές νίκες. Αποτρέπεται από τρία πράγματα:
- Συνεχή επιτήρηση: ραντάρ, δορυφορική εικόνα, αισθητήρες, υποδομές επικοινωνιών.
- Ανθεκτικές γραμμές ανεφοδιασμού και παρουσία που αντέχει τον χρόνο, όχι περιστασιακές κινήσεις.
- Συμμαχική συνοχή, ώστε να μην μπορεί η Μόσχα να «σπάσει» τη Δύση σε διμερείς συμφωνίες και ανταλλάγματα.
Η κατεύθυνση που συζητείται σε επίπεδο ΝΑΤΟ δείχνει ότι η Αρκτική αντιμετωπίζεται πλέον ως χώρος όπου πρέπει να υπάρξει χειροπιαστή πρόοδος και όχι θεωρητικές διακηρύξεις. Αυτό είναι το σωστό μήνυμα.
Το λάθος μήνυμα είναι να μετατρέπεις αυτή την αναγκαιότητα σε πολιτικό σόου κυριαρχίας.
Τι είναι το ρεαλιστικό, ισορροπημένο «συμβόλαιο» ΗΠΑ–ΕΕ–Δανίας–Γροιλανδίας
Αν θέλουμε αποτέλεσμα χωρίς ρήξη, υπάρχει δρόμος:
Πρώτον, αξιοποίηση και ανανέωση των υπαρχόντων συμφωνιών που ήδη δίνουν στις ΗΠΑ σημαντικά δικαιώματα στη Γροιλανδία, με ξεκάθαρη τριμερή διαδικασία και όχι παράκαμψη της τοπικής πολιτικής βούλησης.
Δεύτερον, ευρωπαϊκή ανάληψη μεριδίου στην αρκτική άμυνα με πράξεις: χρηματοδότηση επιτήρησης, υποδομές, ασκήσεις, διαλειτουργικότητα. Η Ευρώπη ιστορικά έδινε βάρος στη ρυθμιστική διάσταση της Αρκτικής, αλλά η πραγματικότητα πιέζει για πιο «σκληρή» ασφάλεια.
Τρίτον, σαφής δέσμευση ότι η κυριαρχία είναι εκτός συζήτησης. Όχι για λόγους ευαισθησίας, αλλά για λόγους στρατηγικής: χωρίς αυτό, δεν θα υπάρξει σταθερή συμφωνία, μόνο διαρκής κρίση.
Αρκτική ισχύς χωρίς να σπάσει η Δύση
Η Αρκτική ισχύς δεν είναι λάφυρο. Είναι αρχιτεκτονική ασφάλειας. Ο Τραμπ έχει δίκιο όταν πιέζει για μεγαλύτερη σοβαρότητα στον Βορρά και για πραγματική κατανομή βαρών. Η Ευρώπη, η Δανία και η Γροιλανδία έχουν δίκιο όταν βάζουν όριο στην κυριαρχία και ζητούν σεβασμό.
Το κλειδί είναι να μην μπερδέψουμε την αποτροπή με την ιδιοκτησία. Η Ρωσία δεν φοβάται το ποιος «γράφει» τη σημαία σε έναν χάρτη. Φοβάται τη συνοχή, την επιτήρηση και την ικανότητα άμεσης αντίδρασης.
Και αυτό είναι, τελικά, το μόνο κέρδος που αξίζει: μια Αρκτική ασφαλής, χωρίς να πληρώσει η Δύση την άμυνά της με διάσπαση και εσωτερική δυσπιστία.
photo Greek Radio FL
