Το 1980 δημιουργήθηκε η τηλεοπτική σειρά Cosmos, με παρουσιαστή και αφηγητή τον Carl Sagan. Ήταν μια πολύ σημαντική πρωτοβουλία, που έθιξε πολλά ενδιαφέροντα θέματα.
Σήμερα παρουσιάζουμε το επεισόδιο που αναφερόταν στην Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, μιας πόλης που έφτασε στο απόγειο της καλλιέργειας, πνευματικότητας, ευφυΐας και δημιουργικότητας, αποτελώντας ακόμη και σήμερα ένα σύμβολο – ορόσημο για τον δυτικό κόσμο.
Η Αλεξάνδρεια επιλέχθηκε γεωγραφικά από τον Αλέξανδρο, αμέσως μετά τον χρησμό που είχε λάβει στον ναό του Άμμωνα Δία. Αυτό σημαίνει πως δεν επιλέχθηκε για λόγους αισθητικής ή επειδή εξυπηρετούσε, μόνο, η πρόσβασή της προς και από κομβικά κέντρα. Ο μεγάλος στρατηγός έβλεπε μακρυά, και εδώ αποδεικνύεται για μια ακόμη φορά αυτό το χαρακτηριστικό του, αφού η Αλεξάνδρεια έγινε το κέντρο στο οποίο ενώθηκε η διανόηση της εποχής.
Ανάμεσα στους Έλληνες, κυρίως, που ανέπτυξαν μεγάλο έργο στην Αλεξάνδρεια, ήταν ο Ερατοσθένης -ο πρώτος άνθρωπος που μέτρησε με στοιχεία την περιφέρεια της Γης, βάζοντας τέλος σε κάθε θεωρία “επίπεδης Γης”, ή άλλων αυθαίρετων θεωριών για τα μεγέθη της – ο Ίππαρχος που με την βοήθεια του Ερατοσθένη χαρτογράφησε τον νυχτερινό ουρανό ονομάζοντας τους αστερισμούς – ο Ευκλείδης, που έδωσε μεγάλα επιτεύγματα στα μαθηματικά – η Υπατία (δυστυχώς με άσχημο τέλος) που ήταν άλλη μια ιδιοφυΐα των γραμμάτων- ο Αρίσταρχος ο Σάμιος που απέδειξε ότι το σύμπαν δεν είναι γεωκεντρικό αλλά ηλιοκεντρικό, ανεβάζοντας το επίπεδο της σκέψης πολλά βήματα παραπέρα – και τόσοι άλλοι, που με το έργο και την δραστηριότητά τους πήραν από το χέρι όλο τον Δυτικό Κόσμο (τουλάχιστον) και τον οδήγησαν στην ενηλικίωση. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα, που η επόμενη πνευματική επανάσταση, δεν συνέβη παρά πολλούς αιώνες αργότερα.
Η κομβική λειτουργία της Αλεξάνδρειας εστιάζεται έμπρακτα επομένως στο γεγονός ότι το όραμα του Αλέξανδρου έγινε πράξη: η προσπάθειά του να εξαπλώσει τον ελληνικό τρόπο σκέψης παντού, εδώ ρίζωσε.
Η καταστροφή της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας είναι ένα γεγονός που έπληξε σοβαρά τον τότε κόσμο, δυστυχώς όμως συνεχίζει να πλήττει και εμάς σήμερα, αφού σταμάτησε μια λαμπρή επιστημονική πορεία.
Η Αλεξάνδρεια έδωσε την δυνατότητα στους περισσότερους επιστήμονες (η περίπτωση της Υπατίας απαγορεύει την έκφραση «σε όλους») να δημιουργήσουν, να στοχαστούν, και να αποδείξουν την σκέψη τους. Τα έργα της Βιβλιοθήκης δυστυχώς δεν σώθηκαν, αν και εικασίες όλους αυτούς τους αιώνες ξεφυτρώνουν για το ότι θα μπορούσαν κάποιοι πάπυροι να βρίσκονται εδώ ή εκεί. Δυστυχώς, ακόμη κι αν αυτό είναι αλήθεια, οι εικασίες αυτές δεν έχουν ακόμη αποδειχθεί.
Δείτε την εκπομπή και την αφήγηση του Carl Sagan, εδώ:
