Έντονες αντιδράσεις και συζητήσεις προκαλεί δημοσίευμα της αγγλόφωνης ιστοσελίδας Türkiye Today, η οποία ισχυρίζεται ότι η Ελλάδα, μέσα από τις νέες πολιτιστικές διαδρομές και τα έργα ανάδειξης γύρω από την Ακρόπολη, προβάλλει σχεδόν αποκλειστικά την κλασική αρχαιότητα, αφήνοντας στο περιθώριο τα μεταγενέστερα ιστορικά στρώματα, με έμφαση στην οθωμανική περίοδο.
Η αφορμή, σύμφωνα με το ίδιο το τουρκικό δημοσίευμα, είναι ο σχεδιασμός του Υπουργείου Πολιτισμού για ένα ευρύτερο πρόγραμμα έργων υποδομής και συντήρησης στο δίκτυο των διαδρομών γύρω από την Ακρόπολη, με στόχο την ανάδειξη μνημείων και τη βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η λειτουργική ένταξη της Κοίλης Οδού στο δίκτυο πολιτιστικών διαδρομών, με βασικές αρχές τη διαφύλαξη της αυθεντικότητας του μνημείου, την αποκατάσταση όπου είναι εφικτό και την καθολική προσβασιμότητα.
Η Türkiye Today επικαλείται «ειδικούς» που υποστηρίζουν ότι οθωμανικά κατάλοιπα και μνημεία στην Αθήνα είναι «παραμελημένα» ή «παραγκωνισμένα», αναφέροντας επίσης αλλαγές χρήσης σε κτίρια της οθωμανικής περιόδου, καθώς και ζητήματα συντήρησης επιμέρους τεχνουργημάτων ή ταφικών μνημείων.
Στο ίδιο αφήγημα, επανέρχεται και ο γνωστός ισχυρισμός περί «ευρωπαϊκής πρωτεύουσας χωρίς τζαμί». Ωστόσο, στην Αθήνα λειτουργεί επίσημο τζαμί (Votanikos/Athens Mosque), που ολοκληρώθηκε το 2020, γεγονός που έχει ήδη καταγραφεί διεθνώς.
Από ελληνικής πλευράς, το ρεπορτάζ που αναπαρήχθη στον ελληνικό Τύπο επισημαίνει ότι το τουρκικό δημοσίευμα επιχειρεί να μετατρέψει ένα έργο πολιτιστικής ανάδειξης σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, παρουσιάζοντας ως «επιλεκτική μνήμη» την εστίαση στα αρχαία μνημεία, ενώ η ίδια η ελληνική πολιτιστική πολιτική δηλώνει ως προτεραιότητα τη συντήρηση, αποκατάσταση και βιώσιμη διαχείριση των αρχαιολογικών χώρων με σαφείς τεχνικές προδιαγραφές.
Το βέβαιο είναι ότι η Ακρόπολη, ως παγκόσμιο σύμβολο πολιτισμού, παραμένει όχι μόνο αρχαιολογικός χώρος αλλά και πεδίο συμβολισμών. Και κάθε παρέμβαση γύρω από αυτήν, ακόμη και όταν αφορά τεχνικά έργα και πολιτιστικές διαδρομές, μπορεί να αξιοποιηθεί επικοινωνιακά σε ένα περιβάλλον όπου η ιστορία συχνά γίνεται εργαλείο πολιτικής.
Ως Ιωάννα, ως πολίτης, έχω απορίες. Και δεν είναι θεωρητικές απορίες. Είναι απορίες που γεννιούνται από αυτά που βλέπω, ακούω και ζω, εδώ στη Φλόριντα, αλλά και παρακολουθώντας όσα εξελίσσονται γύρω από την Ελλάδα.
Γιατί από το 2014 και μετά βλέπουμε ολοένα και πιο έντονα μια συγκεκριμένη “εξωτερική πολιτική” να περνά μέσα από ταινίες, σειρές και διεθνείς πλατφόρμες; Ποιος αποφάσισε ότι η πολιτιστική προπαγάνδα μπορεί να βαφτίζεται “ψυχαγωγία” και να ταξιδεύει σε εκατομμύρια σπίτια χωρίς κανέναν έλεγχο;
Γιατί σε πρόσφατη παραγωγή του Netflix παρουσιάζονται αφηγήσεις όπου “επιχειρηματίες” αποκτούν εκτάσεις στην Ανατολική Θράκη και στο Ανατολικό Αιγαίο, μιλούν ελληνικά και εμφανίζονται σαν κάτι φυσιολογικό, σαν να είναι αυτονόητο ότι η περιοχή, η γλώσσα και η ταυτότητα μπορούν να ξαναγραφτούν μέσα από σενάρια;
Πώς γίνεται, μέσα από τέτοιες εικόνες, να καλλιεργείται σκόπιμα σύγχυση στο διεθνές κοινό και να αλλοιώνεται η ιστορική και πολιτιστική αλήθεια; Και ποιος προστατεύει τελικά την εικόνα της Ελλάδας όταν η αφήγηση που κυκλοφορεί έξω δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα;
Και πώς φτάσαμε στο σημείο, εδώ στη Φλόριντα, να με ρωτά ένας Αϊτινός ταξιτζής: «Στην Ελλάδα μιλάτε τουρκικά;» Πώς γίνεται αυτό να ακούγεται σαν “λογική” ερώτηση σε έναν άνθρωπο που δεν έχει καμία άμεση σχέση με την περιοχή; Από πού το άκουσε, πού το είδε, ποιος του το πέρασε ως πληροφορία;
Μήπως τελικά αυτός είναι ο στόχος; Να δημιουργηθεί μια νέα “κανονικότητα”, όπου τα σύνορα, οι ταυτότητες και οι γλώσσες παρουσιάζονται ρευστές, και ο κόσμος να μάθει να αποδέχεται την παραχάραξη σαν κάτι αθώο;
Δεν τα έχουμε ξαναδεί αυτά; Δεν έγιναν τα ίδια με τα Σκόπια, τη Βαρντάσκα, τις αφηγήσεις, τα σύμβολα, τα ονόματα; Και τώρα δεν βλέπουμε αντίστοιχες πρακτικές να επαναλαμβάνονται, με την Τουρκία και την Αλβανία, με διαφορετικά εργαλεία αλλά με παρόμοιο σκοπό;
Και εδώ είναι η μεγάλη μου απορία: τι κάνει η ελληνική πολιτεία; Ποια είναι η αντίδραση όταν η προπαγάνδα δεν έρχεται με ανακοινώσεις, αλλά με σενάρια, με εικόνες, με “συγκινητικές” ιστορίες που περνάνε υποσυνείδητα μηνύματα;
Και αν δεν μπορεί ή δεν θέλει να αντιδράσει η ηγεσία, τι κάνουμε εμείς ως πολίτες; Μήπως είναι ώρα να οργανωθούμε, να καταγγέλλουμε κάθε φορά που εντοπίζουμε τέτοιες περιπτώσεις, να στέλνουμε αναφορές στις πλατφόρμες, να ενημερώνουμε δημόσια, να μην αφήνουμε κανένα ψέμα να περνά “στο χαλαρό”;
Γιατί αν εμείς οι ίδιοι δεν υπερασπιστούμε την αλήθεια μας, ποιος θα το κάνει;
Ιωάννα Λαζάρου
Απλά ένας πολίτης!!!
