Οι βεντέτες στην Κρήτη διήρκεσαν επί χρόνια πολλά και με θύματα πολλά και η υπόθεση έκλεισε έπειτα από χρόνια
Πανάρχαιο είναι το φαινόμενο της βεντέτας, που περνά από γενιά σε γενιά και δεν έχει ποτέ αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Ξεκινώντας από την αρχαιότητα, το συναντάμε στο εθιμικό δίκαιο της Κρήτης και καταγράφεται για πρώτη φορά στη Μινωική πολιτεία. Ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια αναφέρει ως εισηγητή του «Δικαίου της Ανταπόδοσης» τον Ραδάμανθυ, αδελφό του Μίνωα. Σύμφωνα με αυτή την ποινική διάταξη, όποιος διαπράξει ένα αδίκημα, μόνο όταν πάθει ό,τι έκανε, τότε η δίκη θα είναι σωστή. Ο νόμος της ανταπόδοσης θεωρήθηκε, μάλιστα, ως σπουδαία μορφή απονομής δικαιοσύνης.
Η βεντέτα λοιπόν που αιματοκύλισε την Κρήτη είναι κατάλοιπο του παρελθόντος, ενός πανάρχαιου τρόπου απονομής δικαιοσύνης σε κοινωνίες, και συγκεκριμένα ανάμεσα σε οικογένειες, από την ανάγκη εκδίκησης που αισθάνεται η μία απέναντι στην άλλη για την δολοφονία συγγενούς της μιας για την οποία πρέπει να ανταποδώσει η άλλη – «οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος». Η βεντέτα, λοιπόν, στηρίζεται στην έννοια της προσωπικής τιμής που αποτελεί και σήμερα υψηλή αξία για τους κατοίκους του νησιού, και στην έννοια της προστασίας τους.
Οι βεντέτες στην Κρήτη διήρκεσαν επί χρόνια πολλά και με θύματα πολλά και η υπόθεση έκλεισε έπειτα από χρόνια. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση βεντέτας δύο οικογενειών εκ των οποίων η μία ήταν και πολύ γνωστή, οι οποίες και ηρέμησαν μετά τη διαμεσολάβηση προσώπων κύρους, που είχαν την εκτίμηση και των δύο αντιμαχομένων οικογενειών. Ο τρόπος που εφευρέθηκε και που ακολούθησαν επόμενες παρόμοιες περιπτώσεις ήταν η δημιουργία συγγένειας μεταξύ των οικογενειών με την σύναψη γάμου μεταξύ των μελών των δύο οικογενειών.
Εναν τρόπο συναίνεσης για την καταστολή του φαινομένου βεντέτας στα Βορίζια πρότεινε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, ο οποίος κάλεσε τις τοπικές αρχές και τους φορείς ανεξαρτήτως κόμματος και χρώματος σε συνάντηση συνεννόησης, η οποία θα μπορούσε να βοηθήσει αποτελεσματικά στον κατευνασμό των παθών. Ας ελπίσουμε ότι η τοξικότητα που επικρατεί στην Βουλή θα υποχωρήσει και η από κοινού παρέμβαση των τοπικών φορέων θα ευαισθητοποιήσει τους Κρητικούς.
Η κίνηση αυτή του προέδρου του ΠΑΣΟΚ είχε, ως φαίνεται, την ιδιαίτερη σημασία της, καθώς την επομένη ο υπουργός Μιχάλης Χρυσοχοϊδης ανακοίνωσε πρωτοβουλίες για την οπλοκατοχή, την παροχή άδειας και τον τρόπο διεξαγωγής ελέγχου. Πιστεύω, βέβαια, ότι η συνεννόηση βοηθά πολύ περισσότερο από την επιβολή μέτρων, τα οποία, παρότι καθυστέρησαν, είναι αναμφισβήτητα απαραίτητα. Τα μέτρα, εξάλλου, για να εφαρμοστούν αποτελεσματικά θα πρέπει να έχουν προηγουμένως συζητηθεί στην Βουλή και να έχουν συναινέσει τα κόμματα.
Παράλληλα, θεωρώ ότι ένα πρόγραμμα εκπαιδευτικής πολιτικής σχετικά με τον πολιτισμό της Κρήτης, την παράδοση της βεντέτας που φωλιάζει στην νοοτροπία των Κρητικών, θα βοηθούσε ιδιαίτερα στην προσπάθεια για την αντιμετώπιση δεινών επεισοδίων στην Κρήτη. Στα Ηθικά Νικομάχεια ο Αριστοτέλης επισημαίνει ότι οι Αρετές είναι δύο ειδών, η διανοητική Αρετή, η οποία απαιτεί διδασκαλία, γνώση, πείρα, και η ηθική Αρετή, που είναι αποτέλεσμα του ήθους – έθους, δηλαδή, της συνήθειας. Η εκπαιδευτική πολιτική, επομένως, θα δώσει την δυνατότητα ώστε η διανοητική Αρετή να υπερκεράσει την ηθική και αυτό βέβαια απαιτεί χρόνο.
Ας μη λησμονούμε πόσοι πρωθυπουργοί, Κρητικοί στην καταγωγή, κυβέρνησαν και κυβερνούν την Ελλάδα. Ουδείς Κρητικός μπορεί να δεχθεί τον «τίτλο» της βίας για την πατρίδα του. Οι ίδιοι εξάλλου υποστηρίζουν ότι η διατήρηση της βεντέτας είναι δυσφήμιση για τον τόπο τους. Ο μεγάλος Καζαντζάκης, γόνος της λεβεντογέννας Κρήτης, πίστευε ότι ο σωστός άνδρας είναι πρόθυμος να θυσιάσει τις ατομικές του επιθυμίες για το καλό της ομάδας ή της κοινότητας. Θεωρώ, λοιπόν, ότι οι αρχές και οι τοπικοί φορείς μετά και από την σύσκεψη που διοργάνωσε ο κρητικός πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, θα θυμηθούν και θα ακολουθήσουν τα πιστεύω και τα ιδεώδη του αλησμόνητου συμπατριώτη τους για μια αποτελεσματική αντιμετώπιση της θρυλικής βεντέτας.
Δημοσιεύθηκε στο ΒΗΜΑ
photo Leonhard_Niederwimmer, https://pixabay.com
