Σφαγές Ελλήνων από τους Εβραίους στην Κυρηναϊκή
Στην αρχαία Κυρηναϊκή (σημερινή ανατολική Λιβύη), κατά τη διάρκεια της Ιουδαϊκής εξέγερσης του 115–117 μ.Χ. (γνωστής ως Εξέγερση του Κίτου), οι ιστορικές πηγές αναφέρουν τα εξής:
Αριθμός θυμάτων: Ο Ρωμαίος ιστορικός Δίων Κάσσιος παραδίδει ότι οι Εβραίοι επαναστάτες θανάτωσαν 220.000 Έλληνες και Ρωμαίους.
Ηγεσία και Αγριότητα: Η εξέγερση στην περιοχή καθοδηγούνταν από έναν άνδρα που ονομαζόταν Λούκουας (ή Ανδρέας). Οι περιγραφές του Δίωνα Κάσσιου είναι εξαιρετικά βίαιες, αναφέροντας ότι οι επαναστάτες διέπραξαν φρικαλεότητες, όπως το να πριονίζουν τα θύματά τους, να τους ρίχνουν σε θηρία ή να τους αναγκάζουν να μονομαχούν μέχρι θανάτου.
Καταστροφές: Οι συγκρούσεις προκάλεσαν τέτοια ερήμωση στην Κυρηναϊκή, ώστε ο αυτοκράτορας Αδριανός αναγκάστηκε αργότερα να ιδρύσει νέες αποικίες και να μεταφέρει πληθυσμούς για να επανακατοικηθεί η περιοχή, καθώς ο τοπικός πληθυσμός είχε σχεδόν εκμηδενιστεί.
Η εξέγερση τερματίστηκε με την επέμβαση του Ρωμαίου στρατηγού Μάρκιου Τούρβωνα, ο οποίος κατέστειλε το κίνημα με αντίστοιχη σκληρότητα.
Σφαγές Ελλήνων από τους Εβραίους στην Αίγυπτο
Σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, ο αριθμός των θυμάτων (Ελλήνων και Ρωμαίων) στην Αίγυπτο και τη γειτονική Κυρηναϊκή κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης του Κίτου (115–117 μ.Χ.) ήταν τεράστιος.
Τα κύρια στοιχεία για την Αίγυπτο και την ευρύτερη περιοχή είναι τα εξής:
Αριθμός θυμάτων: Ο ιστορικός Δίων Κάσσιος αναφέρει ότι στην Κυρηναϊκή (ανατολική Λιβύη), η οποία αποτελούσε ενιαία γεωγραφική ζώνη συγκρούσεων με την Αίγυπτο, σφάχτηκαν 220.000 Έλληνες και Ρωμαίοι.
Περιοχές συγκρούσεων: Οι σφαγές ξεκίνησαν από την Κυρήνη και εξαπλώθηκαν στην Αίγυπτο. Οι Εβραίοι επαναστάτες υπό τον Λούκουα (ή Ανδρέα) εισέβαλαν στην αιγυπτιακή ύπαιθρο, αναγκάζοντας τους Έλληνες κατοίκους να καταφύγουν στην Αλεξάνδρεια.
Συνέπειες στην Αλεξάνδρεια: Στην Αλεξάνδρεια οι ρόλοι αντιστράφηκαν, καθώς οι Έλληνες κάτοικοι, σε αντίποινα, προχώρησαν σε μαζικές σφαγές του εβραϊκού πληθυσμού της πόλης.
Αγριότητα των γεγονότων: Οι ιστορικές αναφορές (κυρίως του Δίωνα Κάσσιου) περιγράφουν ακραίες βιαιοπραγίες, αναφέροντας ότι οι επαναστάτες χρησιμοποίησαν τα σώματα των θυμάτων για την κατασκευή ρούχων ή τους ανάγκαζαν να μονομαχούν μέχρι θανάτου.
Ιστορική εκτίμηση: Όπως και στην περίπτωση της Κύπρου, οι σύγχρονοι ιστορικοί θεωρούν ότι οι αριθμοί που παραδίδει ο Δίων Κάσσιος (220.000 για την Κυρηναϊκή και 240.000 για την Κύπρο) .
Η εξέγερση κατεστάλη τελικά από τον Ρωμαίο στρατηγό Μάρκιο Τούρβωνα, ο οποίος εξόντωσε με τη σειρά του χιλιάδες Εβραίους στην Αίγυπτο.
Σφαγές των Ελλήνων από τους Εβραίους στην Κύπρο
Σύμφωνα με τις αρχαίες ιστορικές πηγές, τα γεγονότα στα οποία αναφέρεστε έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια της Ιουδαϊκής εξέγερσης της Κύπρου (μέρος του Δευτέρου Ιουδαϊκού Πολέμου ή Εξέγερσης του Κίτου) μεταξύ 115 και 117 μ.Χ..
Αριθμός θυμάτων: Ο Ρωμαίος ιστορικός Δίων Κάσσιος αναφέρει ότι οι Εβραίοι επαναστάτες, υπό την ηγεσία ενός άνδρα ονόματι Αρτεμίων, έσφαξαν 240.000 Έλληνες και Ρωμαίους στην Κύπρο.
Πόλεις που επλήγησαν: Η σημαντικότερη πόλη που καταστράφηκε ήταν η Σαλαμίνα, όπου σύμφωνα με τον ιστορικό Ορόσιο, ολόκληρος ο ελληνικός πληθυσμός εξοντώθηκε.
Ιστορική αξιοπιστία: Πολλοί σύγχρονοι ιστορικοί θεωρούν τον αριθμό των 240.000 υπερβολικό, καθώς ενδέχεται να υπερέβαινε τον συνολικό πληθυσμό του νησιού εκείνη την εποχή. Παρ’ όλα αυτά, η σφαγή θεωρείται από τις πιο αιματηρές της αρχαιότητας.
Συνέπειες: Μετά την καταστολή της εξέγερσης από τον Ρωμαίο στρατηγό Μάρκιο Τούρβωνα, θεσπίστηκε νόμος που απαγόρευε την παραμονή Εβραίων στην Κύπρο. Ακόμα και αν κάποιος Εβραίος ναυαγούσε στο νησί, η ποινή ήταν θάνατος.
Οι ιστορικές αναφορές για σφαγές Ελλήνων στην αρχαία Παλαιστίνη συνδέονται κυρίως με περιόδους θρησκευτικών και πολιτικών συγκρούσεων κατά τους Ελληνιστικούς και Ρωμαϊκούς χρόνους.
Δεν έχουμε αριθμό σφαγέντων Ελλήνων από τους εβραίους οι οποίο γιορτάζουν την λεγόμενη ΧΑΝΟΥΚΑ που συμβολίζει γι’ αυτούς ημέρα νίκης του φωτός επί του σκότους.
Τα κυριότερα γεγονότα περιλαμβάνουν:
Εξέγερση των Μακκαβαίων (167–160 π.Χ.): Η επανάσταση των Ιουδαίων κατά της Δυναστείας των Σελευκιδών ξεκίνησε ως αντίδραση στον βίαιο εξελληνισμό που επέβαλε ο Αντίοχος Δ’ ο Επιφανής. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, οι Μακκαβαίοι επιτέθηκαν σε πόλεις με ελληνικό πληθυσμό και ελληνιστές Ιουδαίους. Αναφέρονται σφαγές Ελλήνων στρατιωτών και αξιωματούχων, καθώς και καταστροφές ελληνικών ναών και βωμών.
Ασμοναϊκή Περίοδος: Μετά την επικράτησή τους, οι Ασμοναίοι ηγεμόνες (όπως ο Ιωάννης Υρκανός και ο Αλέξανδρος Ιανναίος) επέκτειναν το κράτος τους, κατακτώντας πολλές ελληνιστικές πόλεις της Δεκάπολης και των παραλίων. Σε πολλές περιπτώσεις, οι κάτοικοι που αρνούνταν να προσηλυτιστούν στον Ιουδαϊσμό εκδιώκονταν ή σφαγιάζονταν.
Πρώτος Ιουδαϊκός Πόλεμος (66–73 μ.Χ.): Η έναρξη της επανάστασης κατά της Ρώμης πυροδοτήθηκε από βίαιες συγκρούσεις μεταξύ Ελλήνων και Ιουδαίων στην Καισάρεια. Μετά την είδηση της σφαγής Ιουδαίων στην Καισάρεια, ιουδαϊκές ομάδες επιτέθηκαν σε ελληνικές πόλεις (όπως η Φιλαδέλφεια, η Γέρασα και η Σκυθόπολη), προκαλώντας μεγάλες απώλειες στον τοπικό ελληνικό πληθυσμό.
Πόλεμος του Κιτού (115–117 μ.Χ.): Κατά τον Δεύτερο Ιουδαϊκό Πόλεμο, σημειώθηκαν εκτεταμένες σφαγές Ελλήνων και Ρωμαίων από ιουδαϊκούς πληθυσμούς στην Κυρηναϊκή, την Κύπρο και την Αίγυπτο, οι οποίες επηρέασαν και τις ισορροπίες στην περιοχή της Παλαιστίνης.
Σημείωση: Στην αρχαιότητα, ο όρος «Έλληνας» στην περιοχή συχνά αναφερόταν όχι μόνο σε άτομα ελληνικής καταγωγής, αλλά σε οποιονδήποτε είχε υιοθετήσει την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό (ελληνιστές).
Σχόλιο – Προτάσεις
Την ένταξη των γεγονότων στην εκπαιδευτική ύλη, ώστε οι Έλληνες μαθητές να γνωρίζουν την πλήρη έκταση της ιστορίας της διασποράς.
Τη διοργάνωση επιστημονικών συνεδρίων και την ανέγερση μνημείων στις περιοχές όπου συνέβησαν τα γεγονότα (π.χ. στην Κύπρο).
Σε κάθε περίπτωση, η ανάδειξη αυτών των γεγονότων απαιτεί νηφαλιότητα και βασίζεται στη μελέτη όλων των πηγών που υπάρχουν. Κάποτε πρέπει τα Ελληνόπουλα να διδάσκονται την πραγματική ιστορία τους και όχι αυτά που εξυπηρετούν τα ξένα συμφέροντα.
Το να εορτάζεται ως Εθνική Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος στις 27 Ιανουαρίου κάθε έτους που καθιερώθηκε ομόφωνα από τη Βουλή των Ελλήνων το 2004 είναι μονόδρομος κάτι πρέπει να γίνει και τα ολοκαυτώματα που υπέστησαν οι Έλληνες από την αρχαιότητα και κανείς δεν μιλά γι’ αυτά..
Πηγές:
Joseph Mélèze Modrzejewski. The Jews of Egypt. (p. 197-202, 204-205, 214-215, 217-218) See also:
Jewish Revolt against Trajan, 115-117 CE
Dio Cassius, Historia Romana LXVIII, 32-1-3- The Jewish Uprising
Cameo of Trajan and Plotina, 105-115 CE
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια
Edward Gibbon: The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (Κεφάλαιο 16
Cambridge World History of Genocide (2023): Περιλαμβάνει κεφάλαια για τη μαζική βία στον αρχαίο κόσμο και τις εθνοτικές συγκρούσεις στην Παλαιστίνη.
Ιώσηπος Φλάβιος (Flavius Josephus):
«Ιουδαϊκός Πόλεμος» (The Jewish War):
Δίων Κάσσιος (Cassius Dio):
«Ρωμαϊκή Ιστορία» (Roman HistoryΑ’ και Β’ Μακκαβαίων:
Βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης (Δευτεροκανονικά) που περιγράφουν την εξέγερση κατά των Σελευκιδών και τις επιθέσεις σε ελληνιστικές πόλεις
photo tetracarbon, https://pixabay.com
