Του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου*
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες η Ελλάς δέχεται συνεχείς πιέσεις εκ μέρους της Τουρκίας μεταφραζόμενες με το γνωστό από την αρχαιότητα casus belli. Αυτές οι πιέσεις επιβάλλονται υπό μορφήν απειλής εκφραστικού σχήματος «γαλάζια πατρίδα», «στρατηγικό βάθος», «επαναβίωση Οθωμανικού μεγαλείου», «διαμοιρασμός στα δύο των αποκλειστικώς ελληνικών περιουσιακών στοιχείων» κ.α. Μάλιστα, όταν η κατάστασις οξύνεται, τότε οι πλέον εκδηλωτικοί Τούρκοι απειλούν την Ελλάδα ότι θα μας «έλθουν μία νύχτα». Η μόνιμη αντίδραση των Ελλήνων, όλα αυτά το χρόνια, είναι ο κατευνασμός των Τούρκων, αιτιότητι ενός φοβικού συνδρόμου επικτηθέντος εκ της συνθήκης της συνεχούς και αταλάντευτης τουρκικής αυτοπεποιθησιακής θρασύτητος.
Ένα ψυχογράφημα της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας απέναντι στο συμπιεστικό αυτό status μας καταμαρτυρεί, ότι το φοβικό αυτό σύνδρομο έχει ενσωματωθεί -για τα καλά- στο DNA των ελληνικών ηγεσιών. Αποτελεί το βιβλίο οδηγιών του πολιτικού οργανισμού με αγγελιοφόρο το RNA, που εκτελεί τις οδηγίες του DNA και συμβουλεύει τις ηγεσίες στο να μην αποκαλύπτουν μία -ως έδει- αυτοπεποίθηση σε ό,τι αφορά στα εθνικά θέματα. Αυτή η πολιτική στάση ισοδυναμεί με μία γενικευμένη αγχώδη διαταραχή, η οποία προάγεται κατά περιπτώσεις σε ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή στο πλαίσιο φοβικής διαταραχής (phobic disorder). Αυτή η πολιτική δυσπροσαρμογή στις προκλήσεις, που παρατηρείται τις τελευταίες δεκαετίες, αποτελεί αντικείμενο διερωτήσεων σε όσους Έλληνες διακατέχονται από ανησυχία για τα εθνικά μελλούμενα. Ιδού «χαρακτηριστικά» παραδείγματα παρακάμψεως της αναλογούσης επιτελεστικής ελληνικής αντιδράσεως και υπεκφυγής ευθυνών απέναντι στο «πεσμένο γάντι» των κρατών και οργανισμών εχθρικώς προς την χώρα μας δρώντων. Ένα: …η Κύπρος κείται μακράν. Δύο: …τι θέλετε, να κάνουμε πόλεμο; Τρία: …έδωσα το όνομα «Μακεδονία» στους σκοπιανούς, διότι με απείλησε ο Γερμανικός παράγων, ότι αν δεν το κάνω θα μας βγάλουν από το ευρώ. Και με μελαγχολική διάθεση εμείς αναλογιζόμεθα, ότι το μεν ευρώ ίσως στο μέλλον να μην ισχύει αλλά η Μακεδονία θα απαλειφθεί οριστικώς από την μερίδα της Ελλάδος στην παγκόσμια πολιτική ιστορία.
Ο φόβος λοιπόν! Η ρίζα του φόβου στην ουσία είναι η έγνοια και ο τρόμος του πολιτικού κόστους. Για όλα τούτα τα δυσάρεστα viros rei publicae quarite (αναζητήσατε τους πολιτικούς). Και μέσα σ’αυτό το πλαίσιο συλλογιζόμεθα αναγωγές με αντιτιθέμενα ερωτηματικά. Οι μηχανικοί του χάους μάς εμποδίζουν να έχουμε καθαρή γεωπολιτική ή καλύτερα εθνική ορατότητα με χρονική αξιοπιστία (temporal reliability). Ιδίως αυτή την συγκεκριμένη εποχή, όπου γεωπολιτική και γεωοικονομία σε πλανητική κλίμακα έχουν μία σύνθετη, πλέγδην αιτιακή συνάφεια και δυσχερώς οριοθετούμενη αλληλεπίδραση. Διερωτώμεθα: με βάρκα ελπίδας την αυτοβοήθεια πόλεμος εναντίον των Τούρκων; Είναι μία ανάγνωση συνεκδοχικά ασύμφορη για νατοϊκά και ευρωπαϊκά μελήματα. Πόλεμος εναντίον των Ρώσων επειδή έτσι το θέλει η Ευρώπη, όχι όμως οι Ευρωπαίοι; Μάλλον αυτά είναι σκέψεις ενοχλητικές, στενόχωρες, πικρές. Τις αποκλίσεις ευρωπαϊκής αντιλήψεως και σχεδιασμών τις χρεώνουμε στα πολιτικά κόμματα τα οποία μας δίδουν την εικόνα, ότι η εστία ενδιαφέροντός των απομακρύνεται από το προέχον εθνικό συμφέρον. Στην προκειμένη περίπτωση δικαιώνεται ο Paul Valéry, ότι «..δεν υπάρχει κόμμα που να μην μαίνεται κατά της πατρίδας».
Κάτι το παρήγορον αρχίζει και αναφαίνεται τελευταίως. Είναι η προσπάθεια ενδυναμώσεως της σκληράς εθνικής ισχύος με εξοπλιστικά προγράμματα, όπως και με την αναθέρμανση της Ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Και το κυριότερον είναι η επανεκτίμηση κινδύνων και απειλών με πιο υπεύθυνη διαχείριση των κρισίμων στοιχείων των θεωρουμένων, ως καταλληλοτέρων σε ενδεχομένη εφαρμογή σχεδίων αποτροπής ή αμύνης ή πρώτης προσβολής ή κάποιας συμπληρωματικής στρατηγικής επινοήσεως. Ωστόσο το φοβικό σύνδρομο είναι ακλονήτως εγκατεστημένο στο πνεύμα των ανωτάτων αρχόντων. Ίσως γνωρίζουν κάτι που τους ενοχλεί νύχοντας το συνειδητό τους. Και -ως φυσικόν- το κρίσιμον επόμενον είναι ο κατευνασμός. Είναι μία εξυπηρετική και «χρήσιμη» αντίδραση των υπευθύνων, οι οποίοι με τον τρόπον αυτόν προσπαθούν να μειώσουν τις όποιες ανακύπτουσες και ίσως μη αναστρέψιμες εντάσεις. Είναι μία βολική δικαιολογία να μειωθούν φόβοι, άγχη, περιπλοκές και συμπληγάδες στον χάρτη των συμφερόντων, ώστε να αποφύγουν μία αναπόδραστη σύγκρουση, η οποία -είπαμε- προεξοφλεί το πολιτικό κόστος.
Η κοινή λογική και όχι το οχληρό RNA, είναι η υποδείκτις και πνευματικός οδηγός που συμβουλεύει τους υπευθύνους προβάλλοντας κανόνες που επιμετρούν απειλές με σκοπόν την απο-φοβικοποίηση. Η κοινή λογική υπαγορεύει δεσμεύσεις και κόκκινες γραμμές στο να θεσμοθετηθεί ένα ενιαίο πλαίσιο αξιολογήσεως των εκτιμωμένων κινδύνων. Η κοινή λογική προβαίνει σε εύστοχες υποδείξεις για να φθάσουμε σε μία ανεκτή και διαχειρίσιμη συνθήκη, ώστε η χώρα υιοθετούσα ένα δόγμα ψυχραίμου ασφαλείας να λαμβάνει αποφάσεις τεκμηριωμένης αποτιμήσεως των κινδύνων. Να ορίσει δηλαδή σαφείς κόκκινες γραμμές με εφαρμόσιμη αποτροπή μιας αδιαμφισβητήτου αξιοπιστίας. Όχι πειραματισμούς με μπλόφες απρονοήτου εκβάσεως. Να επιδιωχθεί θεσμική διαφάνεια, ώστε να μη κοροϊδευόμαστε μεταξύ μας (κυβέρνηση/λαός). Να επιζητηθεί η κοινωνική ανθεκτικότητα, κάτι σαν μία ρεαλιστική εικόνα κάποιας κυριαρχούσης αβεβαιότητος, ώστε γνωστών όντων των ενδεχομένων να συμβούν εχθρικών ενεργειών, η φιλία πλευρά με την κατάλληλη προπαρασκευή να επιτύχει καθολική, ακμαία και ανθεκτική επαγρύπνηση και παλλαϊκή πρόθυμη διαθεσιμότητα. Όταν με ένα τέτοιο μοτίβο εξαλείφεται η πολιτική του φόβου καθώς και η αποβολή του ατέρμονος κύκλου των κατευνασμών των συνοδευομένων από «υποκλίσεις», τότε η καθημερινότητα ενός ολοκλήρου λαού συνεχίζεται με εμπιστοσύνη πάνω σε στέρεη βάση.
Βεβαίως με ένα Τούρκο απέναντι και με γνωστές τις προθέσεις του, οι Έλληνες υπεύθυνοι γνωρίζουν, ότι έχουμε να κάνουμε με επικειμένη συνδεδυασμένη και ταυτόχρονη κρίση πάνω σε πολλαπλούς τομείς. Τομείς, όπως ένοπλη παραβίαση των καταγέλαστων «ηρέμων νερών», αμφίβια επιχείρηση εναντίον νήσου ή νήσων, υποφώσκουσες υπονομευτικές σχεδιάσεις στο εσωτερικό, κυβερνοεπιθέσεις με σκοπούμενη την διαρθρωτική δυσλειτουργία της οικονομίας, αθρόα εισβολή λαθρομεταναστών πανταχόθεν και ανεξέλεγκτη διασπορά των στην επικράτεια, δράση φορέων υπηρετούντων ξένα συμφέροντα με αποστολές δολιοφθορών και εκπομπής πληροφοριών επί ευαισθήτων στρατηγικών στόχων, υβριδικές κινδυνογόνες προειδοποιήσεις, συγκυρία ασυνηθίστων κλιματικών συνθηκών κατά την υπόψιν περίοδο κ.α. Κάτω από μία τέτοια ένταση οι φορείς ευθύνης δεν πρέπει να διογκώνουν την ένταση με το φοβικό τους άγχος (phobic anxiety) ούτε να δίδεται τόπος στην κάθε οργή για να μην ενοχληθεί ο ενοχλών⸱ το οποίο μεθερμηνεύεται ως κατευνασμός. Συνιστάται μία προσηκόντως συγκεκροτημένη ανθεκτικότητα, ώστε να απορροφηθεί η όποια περιπέτεια και δοκιμασία και να συνεχισθεί η λειτουργία του ανθισταμένου φιλίου φορέως με την προϋπόθεση αναλόγου σκληρότητος απάντηση χωρίς φόβο και χωρίς πάθος. Εξ άλλου είναι απαραίτητη μία αδιάκοπος, μία ουσιαστική και όχι επιδερμική συνέχιση του “para bellum”, ώσπου να ανελιχθεί η προς πόλεμον οργάνωση στο ύψος εκείνης της αδιαμφισβητήτου μαχητικής ισχύος, η οποία θα εγγυάται την εθνική ασφάλεια.
Ένας μεθοδικός νους που ασκεί την εξουσία κάτω από αληγείς και αδιευκρινίστου μεγέθους πιέσεις κατανοεί την ανάγκη ενιαίας κριτικής αποτιμήσεως κινδύνων. Δικαιολογούμε το «ενιαίας», διότι πολλάκις διαπιστώνονται στεγανά στον τομέα των πληροφοριών και των αξιολογήσεων, ώστε να αιφνιδιάζονται οι εμπεπλεγμένοι εκτελεστές από μία μη εκτιμηθείσα τροπή πραγμάτων. Θα το καταλάβουμε, εάν υποθέσουμε το σύστημα των εθνικών κανόνων εμπλοκής χωρίς το εφαρμόσιμον της ενιαιότητος, της συνοχής και της διακλαδικότητος. Θα διαπιστώσουμε, ότι το αποτέλεσμα επί του πεδίου θα είναι καταλυτικό της οιασδήποτε κεντρικής σχεδιάσεως. Ως εκ τούτου απαιτείται ενιαία εκτίμηση δεδομένων επί ποιάς τινος κρισιμότητος και επικινδυνότητος. Συνιστάται -εάν δεν υπάρχει- μία εισαγομένη από ΗΠΑ και ΝΑΤΟ επιχειρησιακή συνταγή, ήγουν δημιουργία ενός “κέντρου συντήξεως κινδύνων” (Fusion center). Αυτό το κέντρο συντήκει ετερογενείς πληροφορίες από πολλαπλές πηγές και φορείς, ώστε να παραχθεί ενιαία και επιχειρησιακά χρήσιμη εικόνα κινδύνου. Έπεται ο καθορισμός κόκκινων γραμμών. Η αποτροπή δεν είναι συναλλακτική ρητορική ούτε στομφώδεις δηλώσεις.
Και μετά τα ανωτέρω φροντίζουμε το ζωτικό αντικείμενο προβληματισμού, δηλαδή την «ασφάλεια». Και ασφάλεια σημαίνει, ότι η χώρα εξακολουθεί και λειτουργεί ευρύθμως υπό οιασδήποτε μορφής και εντάσεως πίεση. Απαιτείται προς τούτο εφαρμογή σχεδίων προβλεπόντων εγγυημένη συνέχεια της κρατικής λειτουργίας. Η καλή και απρόσκοπτος συνέχεια προϋποθέτει προπαρασκευή του εμψύχου δυναμικού της χώρας. Αυτή η προπαρασκευή μεταφράζεται σε εκπαίδευση εφεδρείας, σε ασκήσεις πολιτικής προστασίας, παλλαϊκή συμμετοχή σε εφαρμογή σχεδίων ειδικών συνθηκών κ.τ.τ. Η εσωτερική ασφάλεια απαιτεί κατηγορηματικά την ενεργοποίηση κανόνων προβλεπόντων τον απόλυτον έλεγχον των αλλοδαπών και δη των όσων υπάρχει υποψία, ότι θα δράσουν υπέρ ξένων συμφερόντων. Τέτοιοι πιθανοί δράστες είναι οι αποκαλυπτόμενοι πράκτορες, οι ομόδοξοι των Τούρκων οικονομικοί μετανάστες, οι σύμμαχοι των Τούρκων Πακιστανοί μετανάστες, οι εντεταλμένοι για δολιοφθορές υπήκοοι ομόρων χωρών εχουσών βλέψεις επί ελληνικών εδαφών (Τσάμηδες, Σκοπιανοί κ.α.) και φυσικά οι διάσπαρτοι στην επικράτεια δυσδιάκριτοι τζιχαντιστές. Ευλόγως, όλες αυτές οι υποχρεώσεις προαπαιτούν την συμμετοχήν όλων ανεξαιρέτως των πολιτών, οι οποίοι, ως επί της ουσίας, δικαιούνται να γνωρίζουν το τι ακριβώς συμβαίνει ή τι τεκμαίρεται, ότι θα συμβεί και ποίος είναι ο συνταγματικός των ρόλος. Ο πολίτης είναι μέρος της κρατικής συνεχείας. Ο «συνταγματικός ρόλος» δηλώνει ότι το κράτος δεν υπάρχει χωρίς τους πολίτες του, ότι σε κρίσιμες στιγμές, η ευθύνη δεν ανήκει μόνο στους θεσμούς, αλλά και στο κοινωνικό σώμα και τέλος η ενεργοποίηση των πολιτών νομιμοποιείται ακριβώς επειδή προβλέπεται από τη συνταγματική τάξη. Για όλα αυτά προέχει η διαφάνεια, η εμπιστοσύνη, η συνέπεια.
Εδώ πρέπει να υπογραμμισθεί μία ουσιώδης λεπτομέρεια, αφορώσα στον παράγοντα άνθρωπο. Ο πόλεμος με τα σημερινά του δεδομένα εξυπηρετείται σε ένα μεγάλο βαθμό από τη προελαύνουσα και εκπλήσσουσα τεχνολογία. Ωστόσο και παρά τα φανταστικά άλματα της θαυμαστής τεχνολογίας, ο πόλεμος είναι καθαρή υπόθεση της ανθρωπίνης συμβολής, της δραστηριότητος, της επινοητικότητος, της δεξιότητος στον χειρισμόν μέσων, της κεκτημένης εμπειρίας, της αρτίας εκπαιδεύσεως, της αντοχής σε αντίξοες ψυχολογικές συνθήκες, της ταχύτητος προσαρμογής σε οιοδήποτε πεδίον (multi domain), σε οιαδήποτε κατάσταση εχθροπραξιών (ongoing hostilities), της πρωτοβουλίας (mission command), της αποτελεσματικότητος και μία ατέλειωτη σειρά άλλων χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων. Συνεπώς, όποια τεχνολογική πρόοδος κι αν σημειώνεται, ο ανθρώπινος παράγων εξακολουθεί να είναι ο πυρήν της μαχητικής και κατ’επέκτασιν της εθνικής ισχύος. Όλα αυτά βεβαίως μηδενίζονται εάν δεν υφίσταται ικανή ηγεσία στο να οδηγήσει προς μία αποφασιστική σκληρά ισχύ.
Επειδή στην χώρα σήμερα και μετά την προσθήκη στο πολεμικό ναυτικό μιας φρεγάτας τεχνολογίας αιχμής, πολλαπλών δυνατοτήτων, ισχύος πυρός, και αποτρεπτικής επιχειρησιακής ικανότητος και σε συνδυασμόν με την ύπαρξη αεροσκαφών πέμπτης γενεάς, όλα τα media θριαμβολογούντα έδωσαν παραπλανητική εντύπωση, ότι τώρα πλέον η μαχητική ισχύς κλίνει υπέρ των φιλίων δυνάμεων. Το ψευδαισθητικόν της υποθέσεως είναι «τάχα», το ότι η τεχνολογία είναι το «α» και το «ω» για να νικήσουμε τον «κάθε μας εχθρό». Εδώ -ως γεγονός- δεν συμφωνούμε με όσους υιοθετούν υποσχόμενες θωρακίσεις, κατοχυρώσεις και ασφάλεια. Η τεχνολογία δεν νικά. Αποτελεί μέσον. Ο άνθρωπος νικά. Ο άνθρωπος είναι εκείνος, ο οποίος συντελεί σε οποιαδήποτε νίκη του έθνους. Εφ’όσον όμως δεν έχει παρατηρηθεί τέτοια ύπαρξη βάσεως ενός εθνικού προσανατολισμού, όπως τότε το 1940, τί θα μπορούσαμε να υποθέσουμε για μία πιθανή σύγκρουση με τον οιονδήποτε μας απειλεί; Και μάλιστα, όταν μας απειλεί ακόμη και ο σκοπιανός πρωθυπουργός, με το να λέει, ότι το όνομα της Μακεδονίας είναι ιερό και ότι δεν δέχεται υποδείξεις από τους Έλληνες για το πως θα καλεί την χώρα του στο «εσωτερικό» της και στο «εξωτερικό». Τί είδους αυτοεκτίμηση και αξιοπρέπεια αντικατοπτρίζεται στην όποια συρρικνωμένη φιλοτιμία του Έλληνος, ο οποίος είναι αποπροσανατολισμένος και πορεύεται δεσμευμένος από μία αυτοαμφισβήτηση σε ένα περιβάλλον καθολικής αταξίας με θολή συνείδηση των τεκταινομένων; Πώς μπορεί να απελευθερωθεί από την κατακαλυπτική αβεβαιότητα που τον περιορίζει στο να ιδεί καθαρά το σήμερα της υπάρξεώς και το αύριο των ελαχίστων -λόγω ισχνού δημογραφικού- επιγενομένων του; Αυτός ο διαπιστωμένος αποπροσανατολισμός προέρχεται από μία δυσερμήνευτη απουσία κάποιας διαδικασίας κυβερνητικής δεσμεύσεως της οφειλής προς την πατρίδα. Αυτού του ηθικού χρέους γνωστοποιήσεως των εθνικώς προσδιορισμένων αληθειών.
Ποίες είναι οι αλήθειες; Στο στράτευμα ελλείπει η θετική ψυχολογία. Οι αθρόες παραιτήσεις και η πρόθεσις παραιτήσεως έχουν επικρατήσει σε κάποιους προγραμματισμούς ζωής ακόμη και στους μικρούς βαθμούς των στελεχών. Απαξιώνεται η αλήθεια της επιτακτικής ανάγκης στρατεύσεως των νέων από την ηλικία των 18 ετών όπου σχετικές μελέτες αποδίδουν στην ιδέα αυτή πολλαπλά πλεονεκτήματα. Ουδόλως προσεγγίζεται η αξία του εθνικού φρονήματος του Ελληνικού λαού. Του φρονήματος, που εκφράζει το συλλογικό ιδανικό, δηλαδή την πίστη, την αφοσίωση και την συνείδηση απέναντι στο έθνος. Του φρονήματος που αποτελεί τον ακρογωνιαίον λίθον, τον πυρήνα της ελληνικής ψυχής ιδίως την ώρα που η πατρίδα το χρειάζεται. Που η πατρίδα μας χρειάζεται. Όλους!
Ευχάριστα ηχεί η κάθε απόκτηση μεγάλου αριθμού Belharra-class frigates, εκατοντάδων Rafales και F-35, εκατοντάδων βαλλιστικών πυραύλων και χιλιάδων Drones. Αυτά όλα απλώς σκοτώνουν, δηώνουν, καταποντίζουν, εξοντώνουν, ισοπεδώνουν, καταστρέφουν, ερημώνουν. Όμως όλα αυτά είναι πολλαπλάσια του ένα, δηλαδή εκτός εθνικού και ηθικού λογισμού. Η νίκη πιστώνεται στον ανθρώπινο παράγοντα που επιβάλλει την βούλησή του στον αντίπαλο.
Η νίκη υλοποιείται δια μέσου του Κλαουζεβικίου φθέγματος που δέχεται την νίκη, όταν υπάρχει βούληση και φρόνημα του τριπτύχου «κυβέρνηση», «λαός», «στρατός».
Quod Erat Demonstrandum!
*Ο Υπτγος Κωνσταντίνος Αργυρόπουλος είναι συγγραφέας, βετεράνος του πολέμου στην Κύπρο, μέλος του ΔΣ του ΕΛΙΣΜΕ και Δντης Εκδόσεων του Ινστιτούτου.
photo https://www.militaire.gr/ellinotourkika-politiki-igesia-argyropoulos/, Militaire.gr
