Σχεδόν 50 εκατομμύρια μαθητές βρίσκονται στο επίκεντρο μιας μεγάλης πολιτικής σύγκρουσης, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ περιορίζει τον ομοσπονδιακό ρόλο και ενισχύει την επιλογή ιδιωτικών σχολείων
Τα δημόσια σχολεία των Ηνωμένων Πολιτειών μπαίνουν σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Σχολικές περιφέρειες από την Αλάσκα μέχρι το Τέξας και την Καλιφόρνια ανακοινώνουν ελλείμματα, απολύσεις εκπαιδευτικών, αύξηση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη, κατάργηση αθλητικών και καλλιτεχνικών προγραμμάτων, ακόμη και κλείσιμο ολόκληρων σχολικών μονάδων.
Πίσω από την οικονομική πίεση δεν βρίσκεται μία μόνο αιτία. Η λήξη της έκτακτης ομοσπονδιακής χρηματοδότησης που είχε δοθεί κατά την πανδημία, η μείωση των εγγραφών, ο πληθωρισμός, το αυξημένο κόστος λειτουργίας και η χρόνια ανεπαρκής χρηματοδότηση σε αρκετές Πολιτείες έχουν δημιουργήσει ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον.
Πάνω σε αυτήν την ήδη εύθραυστη κατάσταση έρχεται τώρα η πολιτική της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία επιδιώκει να περιορίσει δραστικά τον ρόλο του ομοσπονδιακού Υπουργείου Παιδείας και να μεταφέρει μεγαλύτερη εξουσία στις Πολιτείες και στους γονείς.
Το ερώτημα που τίθεται είναι πλέον πολύ μεγαλύτερο από το ύψος ενός προϋπολογισμού: Θα παραμείνει η δημόσια εκπαίδευση ο βασικός κορμός του αμερικανικού σχολικού συστήματος ή οι Ηνωμένες Πολιτείες κατευθύνονται προς ένα μοντέλο στο οποίο τα δημόσια χρήματα θα ακολουθούν τον μαθητή σε ιδιωτικά, θρησκευτικά, charter ή κατ’ οίκον εκπαιδευτικά προγράμματα;
Σχεδόν 50 εκατομμύρια παιδιά στα δημόσια σχολεία
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Εθνικού Κέντρου Στατιστικών Εκπαίδευσης, περίπου 49 με 50 εκατομμύρια μαθητές φοιτούν στα δημόσια δημοτικά και γυμνάσια-λύκεια των ΗΠΑ.
Το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα είναι τεράστιο, αλλά δεν χρηματοδοτείται κυρίως από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων προέρχεται από τις Πολιτείες και τις τοπικές Αρχές, συχνά μέσω φόρων ακίνητης περιουσίας. Η ομοσπονδιακή συμμετοχή αποτελεί μικρότερο ποσοστό της συνολικής χρηματοδότησης.
Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι ακριβές να αποδίδονται όλα τα σχολικά ελλείμματα αποκλειστικά στις αποφάσεις του Λευκού Οίκου. Ωστόσο, τα ομοσπονδιακά κονδύλια είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τις φτωχότερες σχολικές περιφέρειες, τα παιδιά με αναπηρίες, τους μαθητές που μαθαίνουν αγγλικά, τα μεταναστόπουλα και τα προγράμματα ενισχυτικής διδασκαλίας.
Όταν περικόπτονται ή καθυστερούν αυτά τα χρήματα, το πλήγμα δεν κατανέμεται ισότιμα. Τα σχολεία των οικονομικά ασθενέστερων περιοχών έχουν συνήθως μικρότερη δυνατότητα να καλύψουν το κενό με τοπικούς φόρους.
Η απότομη λήξη των χρημάτων της πανδημίας
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διέθεσε περίπου 190 δισεκατομμύρια δολάρια έκτακτης βοήθειας για τη λειτουργία και την ανάκαμψη των σχολείων.
Τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν για την πρόσληψη εκπαιδευτικών και συμβούλων, την ενισχυτική διδασκαλία, την ψυχολογική υποστήριξη των μαθητών, τη βελτίωση του εξαερισμού, την αγορά τεχνολογικού εξοπλισμού και τη δημιουργία θερινών και απογευματινών προγραμμάτων.
Η χρηματοδότηση αυτή, όμως, ήταν προσωρινή. Όταν τα κονδύλια εξαντλήθηκαν, πολλές σχολικές περιφέρειες βρέθηκαν να πληρώνουν μόνιμο προσωπικό και υπηρεσίες χωρίς να διαθέτουν πλέον τα πρόσθετα έσοδα.
Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως «δημοσιονομικός γκρεμός». Τα σχολεία δημιούργησαν προγράμματα για να αντιμετωπίσουν τις εκπαιδευτικές απώλειες της πανδημίας, αλλά στη συνέχεια έπρεπε είτε να βρουν νέες πηγές χρηματοδότησης είτε να τα καταργήσουν.
Λιγότεροι μαθητές, λιγότερα χρήματα
Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι η μείωση των εγγραφών στα δημόσια σχολεία.
Σε αρκετές περιοχές των ΗΠΑ γεννιούνται λιγότερα παιδιά, ενώ πολλές οικογένειες μετακινούνται προς άλλες Πολιτείες ή επιλέγουν charter schools, ιδιωτικά σχολεία και κατ’ οίκον εκπαίδευση. Σε ορισμένες κοινότητες, ο φόβος που συνδέεται με τους αυστηρότερους μεταναστευτικούς ελέγχους επηρεάζει επίσης την παρουσία μαθητών στις τάξεις.
Επειδή η κρατική χρηματοδότηση συνδέεται συχνά με τον αριθμό των εγγεγραμμένων μαθητών ή με την καθημερινή παρουσία τους, κάθε απώλεια μαθητών μεταφράζεται σε απώλεια εσόδων.
Το πρόβλημα είναι ότι το κόστος λειτουργίας ενός σχολείου δεν μειώνεται με την ίδια ταχύτητα. Το κτίριο εξακολουθεί να χρειάζεται ηλεκτρικό ρεύμα, κλιματισμό, καθαριότητα, ασφάλεια, μεταφορά μαθητών και προσωπικό. Όταν οι αίθουσες αδειάζουν, οι σχολικές περιφέρειες οδηγούνται τελικά σε συγχωνεύσεις ή κλείσιμο εγκαταστάσεων.
Περικοπές που φτάνουν μέσα στην τάξη
Στην Αλάσκα, η σχολική περιφέρεια του Anchorage παρουσίασε σχέδιο για την κατάργηση περισσότερων από 500 θέσεων εργασίας, προκειμένου να αντιμετωπίσει έλλειμμα περίπου 90 εκατομμυρίων δολαρίων για το σχολικό έτος 2026-2027.
Το σχέδιο περιλαμβάνει εκατοντάδες λιγότερους εκπαιδευτικούς, μεγαλύτερες τάξεις, περικοπές σε νοσηλευτές και ειδικές υπηρεσίες, καθώς και κατάργηση πολλών αθλητικών προγραμμάτων.
Στο Τέξας, σχολικές περιφέρειες εξετάζουν το κλείσιμο ή τη συγχώνευση δεκάδων σχολείων λόγω της πτώσης των εγγραφών και των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Η σχολική περιφέρεια του San Antonio έχει ήδη κλείσει σχολικές μονάδες και εξετάζει ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση του δικτύου της.
Παρόμοιες αποφάσεις λαμβάνονται στην Αριζόνα, στην Καλιφόρνια, στο Νιου Τζέρσεϊ και σε άλλες Πολιτείες. Για τις τοπικές κοινωνίες, ένα σχολικό λουκέτο δεν αποτελεί απλώς λογιστική πράξη. Το σχολείο είναι συχνά το κέντρο μιας γειτονιάς και η απομάκρυνσή του μπορεί να επιβαρύνει τις οικογένειες με μεγαλύτερες διαδρομές και να μειώσει τη συνοχή της κοινότητας.
Η παρέμβαση της κυβέρνησης Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει επανειλημμένα το ομοσπονδιακό εκπαιδευτικό σύστημα γραφειοκρατικό, δαπανηρό και αναποτελεσματικό. Τον Μάρτιο του 2025 υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο ζήτησε από την υπουργό Παιδείας Λίντα ΜακΜάον να προχωρήσει στη σταδιακή κατάργηση ή δραστική συρρίκνωση του Υπουργείου Παιδείας.
Ο πρόεδρος δεν μπορεί να καταργήσει μόνος του το υπουργείο, επειδή αυτό δημιουργήθηκε με νόμο του Κογκρέσου. Μπορεί, όμως, να μειώσει το προσωπικό του, να μεταφέρει αρμοδιότητες και να ζητήσει από το Κογκρέσο να περιορίσει τη χρηματοδότησή του.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι Πολιτείες, οι τοπικές κοινωνίες και οι γονείς γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες των παιδιών τους και ότι η ομοσπονδιακή γραφειοκρατία δεν έχει καταφέρει να βελτιώσει τις σχολικές επιδόσεις.
Οι επικριτές της απαντούν ότι η διάλυση ή αποδυνάμωση του υπουργείου θα περιορίσει τον ομοσπονδιακό έλεγχο για τα πολιτικά δικαιώματα και θα θέσει σε κίνδυνο προγράμματα για μαθητές χαμηλού εισοδήματος και παιδιά με αναπηρίες.
Η υπουργός Παιδείας έχει δηλώσει ότι στόχος δεν είναι η κατάργηση βασικών παροχών, όπως τα κονδύλια του Title I και του νόμου IDEA. Η μεταφορά, όμως, τέτοιων προγραμμάτων σε άλλες υπηρεσίες και η μείωση του προσωπικού που τα εποπτεύει δημιουργούν ερωτήματα για το πώς θα λειτουργούν στην πράξη.
Από το δημόσιο σχολείο στην «ελευθερία επιλογής»
Η κυβέρνηση Τραμπ δεν περιορίζεται στη μείωση του ομοσπονδιακού ρόλου. Προωθεί ενεργά τη λεγόμενη «σχολική επιλογή», δηλαδή τη δυνατότητα των οικογενειών να χρησιμοποιούν οικονομική στήριξη για ιδιωτικά και θρησκευτικά σχολεία, εκπαιδευτικά έξοδα ή άλλες εναλλακτικές μορφές εκπαίδευσης.
Τον Ιανουάριο του 2025 ο Τραμπ υπέγραψε διάταγμα για τη διεύρυνση της εκπαιδευτικής ελευθερίας των οικογενειών. Αργότερα θεσπίστηκε ομοσπονδιακό πρόγραμμα φορολογικής πίστωσης, μέσω του οποίου οι φορολογούμενοι μπορούν να λαμβάνουν πίστωση έως 1.700 δολάρια για δωρεές σε οργανισμούς που χορηγούν εκπαιδευτικές υποτροφίες.
Οι υποστηρικτές αυτής της πολιτικής θεωρούν ότι οι γονείς δεν πρέπει να υποχρεώνονται να κρατούν τα παιδιά τους σε ένα σχολείο που αποτυγχάνει. Υποστηρίζουν ότι ο ανταγωνισμός θα πιέσει τα δημόσια σχολεία να βελτιωθούν και θα προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες σε οικογένειες που δεν μπορούν να πληρώσουν ιδιωτικά δίδακτρα.
Οι αντίπαλοι των vouchers και των φορολογικών πιστώσεων προειδοποιούν ότι η μεταφορά μαθητών και πόρων εκτός του δημόσιου συστήματος μπορεί να επιδεινώσει την κρίση. Όσο μειώνονται οι εγγραφές, μειώνεται και η χρηματοδότηση, με αποτέλεσμα τα εναπομείναντα σχολεία να περιορίζουν ακόμη περισσότερο τις υπηρεσίες τους.
Είναι πραγματική κρίση ή πολιτικός πόλεμος;
Η απάντηση είναι ότι συμβαίνουν και τα δύο.
Η οικονομική κρίση των δημόσιων σχολείων είναι πραγματική. Η λήξη της βοήθειας της πανδημίας, η μείωση των μαθητών, η αύξηση των μισθών και των λειτουργικών εξόδων και η ανεπαρκής κρατική χρηματοδότηση έχουν δημιουργήσει πραγματικά ελλείμματα. Πολλά σχολεία θα αντιμετώπιζαν δύσκολες αποφάσεις ανεξάρτητα από το ποιος βρισκόταν στον Λευκό Οίκο.
Ταυτόχρονα, όμως, η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποιεί αυτήν την κρίση για να προωθήσει μια βαθύτερη ιδεολογική αλλαγή. Δεν επιδιώκει απλώς να μειώσει τις δαπάνες. Θέλει να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η εκπαιδευτική εξουσία και να μεταφέρει πόρους και επιλογές από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση προς τις Πολιτείες, τους γονείς και τον ιδιωτικό τομέα.
Αυτό μετατρέπει μια δημοσιονομική κρίση σε κομματική μάχη για το μέλλον της αμερικανικής κοινωνίας.
Οι μαθητές στο επίκεντρο της σύγκρουσης
Οι μεγαλύτερες συνέπειες δεν θα φανούν στα κυβερνητικά γραφεία, αλλά μέσα στις σχολικές αίθουσες.
Λιγότεροι εκπαιδευτικοί σημαίνουν περισσότερους μαθητές ανά τάξη. Η κατάργηση συμβούλων και ψυχολόγων μειώνει τη στήριξη παιδιών που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας. Οι περικοπές σε αθλητισμό, μουσική, τέχνες και απογευματινά προγράμματα αφαιρούν ευκαιρίες από οικογένειες που δεν μπορούν να τις αγοράσουν ιδιωτικά.
Οι εύπορες οικογένειες έχουν συνήθως περισσότερες εναλλακτικές λύσεις. Μπορούν να αλλάξουν περιοχή, να επιλέξουν ιδιωτικό σχολείο ή να πληρώσουν για ιδιαίτερα μαθήματα. Οι οικογένειες χαμηλότερου εισοδήματος εξαρτώνται πολύ περισσότερο από την ποιότητα του σχολείου της γειτονιάς τους.
Γι’ αυτό και η σημερινή σύγκρουση δεν αφορά μόνο το αν ένα υπουργείο είναι υπερβολικά μεγάλο ή αν οι Πολιτείες πρέπει να έχουν περισσότερες αρμοδιότητες. Αφορά το εάν κάθε παιδί, ανεξάρτητα από τον ταχυδρομικό κώδικα και το εισόδημα της οικογένειάς του, θα συνεχίσει να έχει πρόσβαση σε ένα πλήρες και επαρκώς χρηματοδοτούμενο δημόσιο σχολείο.
Η Αμερική δεν συζητά πλέον μόνο πώς θα χρηματοδοτήσει την εκπαίδευση. Συζητά τι είδους εκπαιδευτικό σύστημα θέλει να έχει και ποιος τελικά θα έχει την ευθύνη για το μέλλον σχεδόν 50 εκατομμυρίων παιδιών.
Πηγές – Ιστοσελίδες
National Center for Education Statistics – Στοιχεία για τις εγγραφές στα δημόσια σχολεία
Associated Press – Απολύσεις και περικοπές στη σχολική περιφέρεια του Anchorage
Associated Press – Πάγωμα ομοσπονδιακών εκπαιδευτικών κονδυλίων άνω των 6 δισ. δολαρίων
Associated Press – Η πρόταση προϋπολογισμού της κυβέρνησης Τραμπ
Λευκός Οίκος – Expanding Educational Freedom and Opportunity for Families
Gallup – Έρευνες για την εκπαίδευση και την εμπιστοσύνη των Αμερικανών στα σχολεία https://news.gallup.com/topic/education.aspx
https://www.youtube.com/watch?v=yzVGnPinx_Q
βιντεο πηγη Al Jazeera English
photo Greek News FL
