Το νέο αμυντικό δόγμα της Ελλάδας ταράζει την Άγκυρα
Αιγαίο, Θράκη και Αλεξανδρούπολη στο στόχαστρο της τουρκικής ρητορικής – Πώς απαντά η Αθήνα
Νέο δόγμα αποτροπής – Παλιά τουρκική συνταγή
Το νέο ελληνικό αμυντικό δόγμα αποτροπής στο Αιγαίο, όπως παρουσιάστηκε από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια στις Βρυξέλλες, λειτούργησε σαν «κόκκινο πανί» για την Άγκυρα.
Ο τουρκικός Τύπος και αξιωματούχοι της τουρκικής κυβέρνησης αντέδρασαν με σφοδρότητα, μιλώντας για:
«επιθετική ρητορική της Αθήνας»
«προσπάθεια εγκλωβισμού της Τουρκίας»
«στρατιωτικοποίηση νησιών»
και, σε ορισμένες ακραίες φωνές, για Αιγαίο, Θράκη και Αλεξανδρούπολη ως περιοχές «που δεν ανήκουν αποκλειστικά στην Ελλάδα».
Η αντίδραση αυτή δεν είναι τυχαία. Το δόγμα Δένδια έρχεται να βάλει σε πλαίσιο αυτό που η Ελλάδα υποστηρίζει εδώ και δεκαετίες:
ότι η αποτροπή δεν είναι επίθεση, αλλά το σαφές μήνυμα πως δεν πρόκειται να δεχθεί τετελεσμένα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τι προβλέπει στην πράξη το δόγμα Δένδια
Το νέο δόγμα δίνει έμφαση:
Στην ενίσχυση της αποτροπής στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με συγκεκριμένα μέσα (αεροναυτικές δυνάμεις, επιτήρηση, αναβάθμιση υποδομών σε νησιά–κλειδιά).
Στην καλύτερη διασύνδεση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με τις δομές της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, ώστε οι ελληνικές θέσεις να εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συμμαχικής ασφάλειας.
Στην καθαρή εικόνα ότι η Ελλάδα δεν επιδιώκει κλιμάκωση, αλλά δεν θα επιτρέψει αλλαγή συνόρων ή «γκρίζες ζώνες» μέσα από τετελεσμένα.
Για την Αθήνα, αυτό είναι ένα σύγχρονο δόγμα αποτροπής:
δεν στηρίζεται μόνο στην αριθμητική ισχύ, αλλά και στη διεθνή νομιμότητα, στις συμμαχίες και στον ρόλο της χώρας ως σταθεροποιητικού παράγοντα.
Γιατί ενοχλεί τόσο την Άγκυρα
Για την τουρκική πλευρά, η ελληνική στρατηγική παρουσιάζεται ως:
«προσπάθεια διεθνοποίησης των προβλημάτων» σε βάρος της,
«εμπλοκή της ΕΕ και του ΝΑΤΟ σε διμερείς διαφορές»,
και, κυρίως, ως κίνηση για να κλειδώσουν θαλάσσιες ζώνες, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, περιορίζοντας τα τουρκικά σχέδια.
Γι’ αυτό και ο τουρκικός δημόσιος λόγος , ειδικά σε δηλώσεις αξιωματούχων και φιλοκυβερνητικών ΜΜΕ – συχνά ξεφεύγει από το πλαίσιο της νομικής πραγματικότητας και μιλά για:
- Αιγαίο ως «θάλασσα που πρέπει να μοιραστεί»
- Θράκη ως περιοχή «ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την Τουρκία» λόγω μουσουλμανικής μειονότητας
- Αλεξανδρούπολη ως «στρατιωτική απειλή», λόγω της ενισχυμένης αμερικανικής/ΝΑΤΟϊκής παρουσίας
Όταν, λοιπόν, παρουσιάζεται ένα ελληνικό δόγμα που λέει καθαρά «υπάρχουν σύνορα, υπάρχουν κυριαρχικά δικαιώματα, υπάρχουν κανόνες», η Άγκυρα το αντιμετωπίζει ως επιθετική κίνηση, γιατί κόβει χώρο από τη δική της αναθεωρητική ατζέντα.
Αιγαίο, Θράκη, Αλεξανδρούπολη: Τρεις στόχοι της ρητορικής
- Αιγαίο – “Γκρίζες ζώνες” και στρατιωτικοποίηση
Η Τουρκία εξακολουθεί να μιλά για:
- «στρατιωτικοποίηση των νησιών»
- «γκρίζες ζώνες» σε νησίδες και βραχονησίδες
- «αδικία» της Συνθήκης της Λωζάννης και μεταγενέστερων ρυθμίσεων
Το δόγμα Δένδια ουσιαστικά λέει:
τα νησιά έχουν κυριαρχία και δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες,
και η παρουσία αμυντικών μέσων σε αυτά είναι νόμιμη και αναγκαία, όταν υπάρχει διαρκής απειλή casus belli (απειλή πολέμου) από την απέναντι πλευρά.
- Θράκη – Μειονότητα και προπαγάνδα
Στη Θράκη, το τουρκικό αφήγημα εργαλειοποιεί τη μουσουλμανική μειονότητα, την οποία η Άγκυρα παρουσιάζει ως «τουρκική», παρά το ότι η ελληνική και διεθνής νομική πραγματικότητα είναι σαφής:
πρόκειται για θρησκευτική μειονότητα, με Πομάκους, Ρομά και τουρκόφωνους.
Το δόγμα αποτροπής δεν αφορά μόνο στρατιωτική διάσταση, αλλά και πολιτική και θεσμική θωράκιση της Θράκης ως περιοχής:
- δημοκρατίας,
- ευρωπαϊκού δικαίου,
- και ουσιαστικής ισότητας όλων των πολιτών, απέναντι σε εξωτερικές παρεμβάσεις.
- Αλεξανδρούπολη – Στρατηγικό λιμάνι και ενεργειακός κόμβος
Η Αλεξανδρούπολη είναι ίσως το σημείο που εκνευρίζει περισσότερο την Άγκυρα αυτή τη στιγμή.
Ο λόγος;
- Είναι στρατηγικός κόμβος για τη μεταφορά δυνάμεων και υλικού του ΝΑΤΟ προς Βαλκάνια και Ανατολική Ευρώπη.
- Αποτελεί ενεργειακή πύλη, με πλωτό σταθμό LNG και διασυνδέσεις προς την ενδοχώρα.
- Περιορίζει τη σημασία των τουρκικών στενών ως του «μοναδικού» δρόμου.
Γι’ αυτό και τουρκικοί αξιωματούχοι μιλούν για «απειλή από την Αλεξανδρούπολη» και υπονοούν ότι η περιοχή «στρέφεται κατά της Τουρκίας».
Το ελληνικό δόγμα, αντίθετα, βλέπει την Αλεξανδρούπολη ως εγγύηση ασφάλειας, με σαφή δυτικό προσανατολισμό.
Ρητορική vs πραγματικότητα
Η Άγκυρα επιχειρεί συστηματικά να παρουσιάσει:
- την Ελλάδα ως «πολιορκητή»
- και τον εαυτό της ως «θύμα δυτικών σχεδίων»
Αυτή η εικόνα όμως συγκρούεται με μερικές απλές πραγματικότητες:
- Τα σύνορα στο Αιγαίο, στη Θράκη και στην Ανατολική Μεσόγειο προκύπτουν από διεθνείς συνθήκες που έχει συνυπογράψει και η ίδια η Τουρκία.
- Η Ελλάδα δεν απειλεί την εδαφική ακεραιότητα της Τουρκίας. Αντίθετα, η Τουρκία διατηρεί casus belli για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων.
- Η παρουσία συμμαχικών δυνάμεων σε ελληνικά εδάφη, όπως στην Αλεξανδρούπολη, γίνεται κατόπιν διμερών συμφωνιών και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Το νέο αμυντικό δόγμα δεν «εφευρίσκει» κάτι καινούργιο· συστηματοποιεί αυτό που ήδη εφαρμόζει η Ελλάδα εδώ και χρόνια:
να βασίζεται στο διεθνές δίκαιο, στις συμμαχίες και στην αποφασιστικότητα να υπερασπιστεί τα δικαιώματά της.
Σταθεροποιητικός παράγοντας ή σπίθα κλιμάκωσης;
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν το δόγμα Δένδια θα λειτουργήσει:
- ως σταθεροποιητικός παράγοντας, που βάζει ξεκάθαρες γραμμές και αποτρέπει περιπέτειες,
ή - ως αφορμή για περαιτέρω κλιμάκωση, με την Άγκυρα να κλιμακώνει τη ρητορική και τις προκλήσεις.
Η απάντηση θα δοθεί όχι στα πάνελ των τουρκικών καναλιών, αλλά:
- στις διπλωματικές επαφές,
- στις κινήσεις του στόλου και της αεροπορίας,
- και στη στάση που θα κρατήσουν οι ευρωπαϊκές και νατοϊκές πρωτεύουσες απέναντι σε κάθε νέα ενέργεια.
Για την ώρα, η Ελλάδα στέλνει ένα μήνυμα καθαρό:
δεν διεκδικεί τίποτα από κανέναν, αλλά δεν χαρίζει τίποτα από όσα της ανήκουν.
Από την δημοσιογραφική ομάδα του Greek Radio FL
photo mfk, https://pixabay.com
