Η ποιητική συλλογή «Στη γλώσσα μου βλάστησε κήπος» από τις εκδόσεις Ρώμη είναι ένα βιβλίο που δεν το ξεφυλλίζεις απλώς αλλά το δέχεσαι ολοκληρωτικά. Περπατάς μέσα του όπως μπαίνεις σε έναν κήπο που έχει καλλιεργηθεί με φροντίδα, με μνήμη, με πόνο, παράπονο και με αγάπη. Η Σκεύη Γιάγκου Αντωνίου καταθέτει τριάντα ποιήματα, κάποια καθαρά ποιητικά, άλλα σε πεζόμορφη φόρμα, αλλά όλα μαζί ολοκληρώνουν ένα έργο ώριμο, βαθιά προσωπικό, όσο και συναισθηματικά οικείο για τον αναγνώστη.
Η ποιήτρια γράφει σαν να ανοίγει ένα συρτάρι με προσωπικά βιώματα που κρατούσε χρόνια κλειστό. Στα κείμενα «Έπρεπε να στα έλεγα νωρίτερα μαμά» και «Αφύλαχτη Διάβαση», αφιερωμένα στους γονείς της, δεν συναντάμε απλώς μνήμες, συναντάμε τις ρίζες της. Εκείνες που κάθε άνθρωπος κουβαλά με αναλλοίωτη νοσταλγία από τα παιδικά του χρόνια. Τις σιωπές που κληρονομούμε, τα ανείπωτα που μας διαμορφώνουν, τις μικρές καθημερινές στιγμές που, όταν χαθούν, αποκτούν ξαφνικά το βάρος μιας ολόκληρης ζωής. Παρότι πεζόμορφα, αυτά τα κείμενα, έχουν την πυκνότητα και τη μουσικότητα της ποίησης. Η γλώσσα τους είναι καθαρή, άμεση, χωρίς επιτήδευση, αλλά με μια δύναμη που έρχεται βαθιά από μέσα, από βιωματικές μνήμες.
Στο ίδιο μοτίβο κινούνται και τα «Συγγενικά φωνήεντα» και το «Εμπιστεύσου με», όπου η γλώσσα γίνεται σχεδόν σώμα. Ανασαίνει, θυμάται, πονά, θεραπεύει. Η Γιάγκου δεν αντιμετωπίζει τη γλώσσα ως εργαλείο, την αντιμετωπίζει σαν ζωντανό οργανισμό που κουβαλάει μνήμες και τραύματα, αλλά και τη δυνατότητα να τα μεταμορφώσει σε πολύχρωμες εικόνες που γεμίζουν το νου.
Και μέσα σε όλα αυτά, υπάρχει η Κύπρος. Όχι ως τοπίο, αλλά ως πληγή. Ως πατρίδα που δεν παύει να πονά. Η ποιήτρια δεν καταφεύγει σε εύκολους συναισθηματισμούς· αντίθετα, αφήνει τον πόνο να περάσει μέσα από εικόνες που λειτουργούν υπόγεια, σαν ρεύμα που δεν φαίνεται αλλά το νιώθεις.
Το ποίημα «Οι παιδικές μινιατούρες» είναι χαρακτηριστικό:
Απόσπασμα από το ποίημα
Η φωτιά περικύκλωσε τα σύνορά μας. Το σκηνικό της προδοσίας στημένο στην μπροστινή βεράντα του νησιού άπλωνε μαύρα σεντόνια. Οι σφαίρες πυροβολούσαν εν ψυχρώ, τα μικρά ανθρωπάκια έτρεχαν πανικόβλητα κάτω από τις αγκαθωτές αρβύλες των γιγάντων. Γίγαντες σκοτωμένοι από καιρό δεν γνώριζαν ότι πατούσαν και τσάκιζαν τα ίδια τους τα κόκκαλα.
-Παιδιά, πού είστε; η μητέρα σε ντελίριο.
Έθαψε τα προικιά κάτω από τις ρίζες της ελιάς.
Πήρε μία τσάντα με ρούχα, ψωμί και νερό.
Παίζαμε στην αυλή με τ’ αδέλφια και τα γειτονόπουλα.
Κάτω από την εχέμυθη τη λεμονιά το λιλιπούτιο σπιτικό μας.
Τα σοκολατένια κεραμίδια στην οροφή γλύκαιναν τα μυρμήγκια, τις μελισσούλες τις πεταλούδες, ζαχάρωνα τις ανήλικες κουβεντούλες μας.
Η κουρτίνα απλωνε το γυρόποδό της μέχρι το Πέντε μίλι.
Δροσιζόταν και ξαναγύριζε.
Εδώ, η παιδική αθωότητα συναντά τη βία της ιστορίας. Οι εικόνες είναι τόσο καθαρές, τόσο ζωντανές, που σχεδόν ακούς τις φωνές, νιώθεις τη σκόνη, βλέπεις τη λεμονιά να σκιάζει το μικρό σπιτικό των παιδιών. Η ποιήτρια δεν περιγράφει απλώς· αναβιώνει τη ζωή, την ιστορία.
Τα υπόλοιπα ποιήματα της συλλογής ανοίγουν παράθυρα στον εσωτερικό της κόσμο. Η γραφή της είναι ώριμη, συγκρατημένη, χωρίς περιττές εξάρσεις. Σαν να έχουν προηγηθεί χρόνια σιωπής πριν οι λέξεις βρουν τη θέση τους στο χαρτί. Γραφή που κινείται ανάμεσα στο προσωπικό και στο καθολικό, στο βίωμα και στη μεταφορά, στη μνήμη και στην ανάγκη να κατανοήσει κανείς τον εαυτό του.
Το βιβλίο δεν γράφτηκε για να εντυπωσιάσει. Γράφτηκε για να ειπωθεί. Για να ακουστούν όσα δεν ειπώθηκαν, όσα έμειναν μέσα της και ζητούσαν χώρο και οξυγόνο να κερδίσουν το μέλλον. Και αυτός ο χώρος γίνεται τελικά κοινός. Ο αναγνώστης αναγνωρίζει και ταυτίζεται μέσα από τους στίχους τις δικές του απώλειες, τις δικές του μνήμες, τις δικές του σιωπές. Εκεί βρίσκεται και η δύναμη της συλλογής. Η προσωπική εξομολόγηση μετατρέπεται σε κοινό τόπο.
Στη συλλογή, «Στη γλώσσα μου βλάστησε κήπος», η Σκεύη Γιάγκου Αντωνίου καλλιεργεί έναν χώρο όπου η μνήμη, η οικογένεια, η πατρίδα και η γλώσσα ανθίζουν μαζί. Και ο αναγνώστης, περπατώντας μέσα σε αυτόν τον κήπο, νιώθει πως κάτι μέσα στο πνεύμα του ζωντανεύει. Πως κάτι μικρό, αλλά ουσιαστικό, αρχίζει να βλασταίνει.
