Υπάρχει ένα παλιό ρητό που λέει: «Το να κρατάς κακία είναι σαν να πίνεις εσύ δηλητήριο και να περιμένεις να πάθει κακό ο άλλος». Μέσα σε αυτή τη φράση κρύβεται μια μεγάλη αλήθεια της ανθρώπινης ψυχής. Στην καθημερινότητά μας, όλοι κουβαλάμε μικρές ή μεγάλες πληγές, λόγια που μας πλήγωσαν, παρεξηγήσεις που δεν λύθηκαν ποτέ, σχέσεις που χάθηκαν μέσα στον εγωισμό, στη σιωπή ή στην απόσταση.
Στη ζωή, οι άνθρωποι συχνά έρχονται αντιμέτωποι με μοναξιά, απογοητεύσεις και εσωτερικούς αγώνες που δύσκολα εξηγούνται. Οι απαιτήσεις της καθημερινότητας, οι οικογενειακές δυσκολίες, οι ανθρώπινες συγκρούσεις και οι αποστάσεις που δημιουργεί ο χρόνος μεγαλώνουν πολλές φορές τις σιωπές. Ένα τηλεφώνημα που δεν έγινε ποτέ, μια κουβέντα που ειπώθηκε πάνω στον θυμό, μια παλιά οικογενειακή διαφωνία μπορεί να μετατραπεί, με τα χρόνια, σε ένα βαθύ χάσμα.
Πολλοί άνθρωποι κουβαλούν μέσα τους πολλές φορές πίκρες δεκαετιών. Αδέλφια που δεν μιλούν μεταξύ τους. Παιδιά που απομακρύνθηκαν από τους γονείς τους. Φίλοι που χάθηκαν εξαιτίας μιας παρεξήγησης. Και ενώ ο χρόνος περνά, η καρδιά μένει δεμένη στο παρελθόν.
Η ψυχολογία, όμως, έρχεται να μας υπενθυμίσει μια πανανθρώπινη αλήθεια, η συγχώρεση δεν είναι πράξη αδυναμίας. Δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε, ούτε ότι δικαιολογούμε το κακό που μας έγινε. Η συγχώρεση είναι μια βαθιά, συνειδητή απόφαση να πάψουμε να αφήνουμε το παρελθόν να κυβερνά τη ζωή μας.
Όταν αρνούμαστε να συγχωρήσουμε, το σώμα και ο νους μας μένουν σε μια συνεχή κατάσταση έντασης. Η πικρία γίνεται βάρος. Είναι σαν να κουβαλάμε καθημερινά μια βαλίτσα γεμάτη πέτρες. Κάθε φορά που θυμόμαστε την αδικία, το σώμα μας ξαναζεί τον πόνο. Οι ώμοι σφίγγουν, η καρδιά βαραίνει, το άγχος μεγαλώνει. Οι επιστήμονες μάλιστα εξηγούν πως ο χρόνιος θυμός και η καταπίεση συνδέονται με αυξημένο στρες, αϋπνία, ψυχική εξάντληση και προβλήματα υγείας.
Το πιο δύσκολο είναι ότι πολλές φορές συνηθίζουμε αυτό το βάρος. Το θεωρούμε κομμάτι της ταυτότητάς μας. Λέμε μέσα μας: «Δεν μπορώ να ξεχάσω», «Δεν άξιζε συγχώρεση», «Με πλήγωσε πολύ». Και ίσως όλα αυτά να είναι αλήθεια. Όμως η συγχώρεση δεν γίνεται για να δικαιωθεί ο άλλος. Γίνεται για να ελευθερωθούμε εμείς.
Η ίδια η ελληνική λέξη «συγχωρώ» κρύβει μέσα της μια σοφία αιώνων. Περιέχει τη λέξη «χωρώ» δίνω χώρο. Συγχωρώ σημαίνει ανοίγω χώρο μέσα στην ψυχή μου για να ξαναμπεί το φως. Σημαίνει ότι δεν επιτρέπω πια στον πόνο να καταλαμβάνει κάθε γωνιά της καρδιάς μου.
Και τότε αρχίζει μια αληθινή μεταμόρφωση.
Τη στιγμή που αφήνουμε πίσω την ανάγκη για εκδίκηση ή διαρκή δικαίωση, το σώμα μας αντιδρά σχεδόν αμέσως. Η αναπνοή γίνεται βαθύτερη. Οι ώμοι χαλαρώνουν. Το σφίξιμο στο στομάχι μειώνεται. Η ψυχή παύει να πολεμά έναν αόρατο εχθρό.
Η συγχώρεση δεν αλλάζει το παρελθόν. Αλλάζει όμως τον τρόπο που κουβαλάμε το παρελθόν μέσα μας.
Ξαναπαίρνουμε τον έλεγχο της ζωής μας
Όσο κρατάμε θυμό, ο άνθρωπος που μας πλήγωσε συνεχίζει χωρίς ίσως να το γνωρίζει, να επηρεάζει την καθημερινότητά μας. Ορίζει τη διάθεσή μας, τις σκέψεις μας, ακόμη και τη σχέση μας με τους άλλους ανθρώπους.
Με τη συγχώρεση συμβαίνει κάτι βαθιά απελευθερωτικό, σταματάμε να είμαστε αιχμάλωτοι της πράξης του άλλου. Παίρνουμε πίσω τη δύναμή μας. Δεν ζούμε πια γύρω από την πληγή. Οι ανθρώπινες σχέσεις δοκιμάζονται καθημερινά. Μέσα στις οικογένειες, στις φιλίες, στους έρωτες, στη δουλειά. Οι διαφορετικές εμπειρίες, οι προσδοκίες και οι δυσκολίες της ζωής γεννούν συχνά συγκρούσεις, παρεξηγήσεις και αποστάσεις.
Κι όμως, όσο περνούν τα χρόνια, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θυμούνται ποιος είχε δίκιο. Θυμούνται μόνο ότι χάθηκε χρόνος. Χάθηκαν γιορτές, αγκαλιές, στιγμές που δεν επιστρέφουν.
Η συγχώρεση είναι συχνά η μόνη γέφυρα που μπορεί να ενώσει ξανά οικογένειες. Ένα τηλεφώνημα. Μια απλή λέξη. Ένα «σε σκέφτομαι». Μια καρδιά που μαλακώνει. Αυτές οι μικρές πράξεις έχουν τη δύναμη να θεραπεύσουν πληγές που έμοιαζαν αθεράπευτες.
Η συγχώρεση δεν σημαίνει αδυναμία
Πολλοί φοβούνται ότι αν συγχωρήσουν, θα φανούν αδύναμοι ή ότι θα προδώσουν τον εαυτό τους. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το αντίθετο. Χρειάζεται τεράστια δύναμη για να αφήσει κανείς πίσω τον θυμό. Η συγχώρεση δεν σημαίνει ότι επιτρέπουμε στους άλλους να μας πληγώνουν ξανά. Δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε τα όριά μας ή ότι παραμένουμε σε τοξικές καταστάσεις. Μπορούμε να συγχωρήσουμε και ταυτόχρονα να προστατεύσουμε την αξιοπρέπειά μας.
Συγχώρεση σημαίνει ότι αρνούμαστε να συνεχίσουμε να κουβαλάμε μέσα μας το δηλητήριο του παρελθόντος. Το πιο συγκινητικό στοιχείο της συγχώρεσης είναι ότι τελικά δεν την προσφέρουμε τόσο στον άλλον, όσο στον ίδιο μας τον εαυτό. Είναι ίσως η μεγαλύτερη πράξη προσωπικής ελευθερίας.
Όταν συγχωρούμε, επιτρέπουμε στον εαυτό μας να προχωρήσει χωρίς τα φαντάσματα του χθες. Να χαρεί ξανά το παρόν. Να αγαπήσει χωρίς φόβο. Να κοιμηθεί πιο ήρεμος. Να αναπνεύσει βαθύτερα.
Η ζωή περνά γρήγορα. Πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζουμε. Και στο τέλος, οι άνθρωποι σπάνια μετανιώνουν για όσα συγχώρεσαν. Συνήθως μετανιώνουν για τις αγάπες που άφησαν να χαθούν από περηφάνια, για τις κουβέντες που δεν είπαν και για τις καρδιές που δεν τόλμησαν να μαλακώσουν.
Ας κοιτάξουμε, λοιπόν, λίγο πιο βαθιά μέσα μας. Ας βρούμε το κουράγιο να σπάσουμε τις σιωπές, να αφήσουμε κάτω τα βάρη που κουβαλάμε χρόνια και να κάνουμε χώρο για ειρήνη.
Γιατί η ζωή είναι πολύ μικρή για να τη διανύουμε με την ψυχή βαριά.
Και γιατί, τελικά, η συγχώρεση δεν αλλάζει μόνο τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους.
Αλλάζει πρώτα απ’ όλα τη σχέση μας με τον ίδιο μας τον εαυτό.
photo im_manishupadhyay, https://pixabay.com
