EnglishGreek

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Σε εκείνους που σκέπτονται πως η Ελλάδα σήμερα δεν έχει καμία σημασία ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν μεγαλύτερο λάθος. Η σημερινή, όπως και η παλιά Ελλάδα, έχει υψίστη σημασία για οποιονδήποτε ψάχνει να βρει τον εαυτό του.

Χένρυ Μίλλερ, 1891-1980, Αμερικανός συγγραφέας

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Subscribe to our newspaper
EnglishGreek

Βήματα στο βυζαντινό μας παρελθόν

20 Jun, 2024
Βήματα στο βυζαντινό μας παρελθόν

Βήματα στο βυζαντινό μας παρελθόν

Βήματα στο βυζαντινό μας παρελθόν

Βρισκόμαστε σήμερα στην ορεινή Χαλκιδική και συγκεκριμένα στην Γαλάτιστα για να επισκεφθούμε τον βυζαντινό της πύργο, μια και ακούσαμε τόσα γι αυτόν.

Ανηφορήσαμε στα στενά δρομάκια της Γαλάτιστας της όμορφης κωμόπολης στην πλαγιά του Προφήτη Ηλία, παρακλαδιού του όρους Χορτιάτη. Από ψηλά απολαύσαμε τη θέα της εύφορης Ανθεμουσίας κοιλάδας που την διαρρέει ο ποταμός Ανθεμούντας, γνωστής από την αρχαιότητα και ιδιαιτέρως από την εποχή του Φιλίππου του Β’ και του Μεγάλου Αλεξάνδρου. (Ας θυμηθούμε την Ανθεμουσία Ίλη, το γνωστό για την ιππική του δεινότητα ιππικό σώμα που συμμετείχε στην μάχη της Ισσού κατά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου).

Στο κέντρο της Γαλάτιστας, ανάμεσα στα παραδοσιακά σπίτια, βλέπουμε να υψώνεται επιβλητικός ο βυζαντινός της πύργος.

Στη θέση του σημερινού χωριού υπήρχε πυκνό δάσος με θεόρατα δένδρα. Μέσα σ’ αυτό το δάσος και σε ύψωμα, ήταν κτισμένος ο Πύργος (από γερή πέτρα και πηλό, το «κουράνι» ή κουρασάνι όπως μας λένε οι ντόπιοι), γι ‘ αυτό ήταν πολύ γερός. Χτισμένος σε ύψωμα, σε στρατηγική θέση,  που ενώ φαινόταν από μακριά, χάνονταν από την πυκνή βλάστηση όταν κάποιος πλησίαζε και δεν μπορούσε να τον βρει, ο Πύργος ανήκει αρχιτεκτονικά σε μια μεγάλη ομάδα βυζαντινών τετράπλευρων πύργων, τους οποίους συναντούμε στη Μακεδονία και στο Άγιον Όρος. Η χαρακτηριστική τους αρχιτεκτονική ιδιομορφία, που συναντούμε σε παρόμοια κτίσματα από τον 11ο έως τον 16ο αιώνα, είναι οι ισχυροί πεσσοί που ενισχύουν τους εξωτερικούς τοίχους τους.

Συναντήσαμε εκεί τους υπεύθυνους αρχαιολόγους κ. Όλγα Ιασονίδου και κ. Βαγγέλη Μαλαδάκη, οι οποίοι μας ξενάγησαν και μας έδωσαν πλήθος ενδιαφερόντων στοιχείων τόσο για τον ίδιο τον Πύργο, όσο και για την ορεινή Χαλκιδική.

Οι τοίχοι του είναι κτισμένοι από ακατέργαστες πέτρες, και έχουν πάχος 1,50 μ. Σήμερα διατηρείται σε ύψος 16 περίπου μέτρων, οι εξωτερικές του διαστάσεις είναι 10×12μ. και καλύπτει εμβαδόν περίπου 90 τ.μ. Με βάση την ανασκαφική έρευνα αλλά και την αρχιτεκτονική του μορφή φαίνεται ότι έχει δύο οικοδομικές φάσεις. Στην πρώτη φάση ανήκει το κάτω τμήμα του και χρονολογείται τον 11ο αιώνα, ενώ στη δεύτερη το άνω τμήμα του και χρονολογείται τον 14ο αιώνα.

Σώζονται τέσσερις όροφοι από τη στάθμη εισόδου και πάνω, καθώς και ένας τυφλός όροφος κάτω από τη στάθμη εισόδου (υπόγειο). Από τον τελευταίο όροφο διατηρείται μόνο το βόρειο μισό της περιμέτρου του. Η είσοδος του πύργου βρίσκεται σε ύψος περίπου ενός ορόφου ψηλότερα από το έδαφος. Η πρόσβαση γινόταν με ξύλινη κρεμαστή σκάλα που αποτραβιόταν σε περίπτωση κινδύνου, ώστε να είναι αδύνατη η είσοδος εχθρών στον Πύργο. Το εσωτερικό του υπογείου αποκαλύφθηκε κατά την ανασκαφή του 1994. Το βορειοδυτικό τεταρτημόριό του καταλαμβάνεται από κτιστή δεξαμενή νερού, επιχρισμένη με υδραυλικό κονίαμα. Στο υπερυψωμένο ισόγειο, βλέπουμε στο τείχος εσοχές που χρησίμευαν για αποθήκευση, αλλά και μια εσοχή νεροχύτη με επικλινή επιφάνεια, ώστε το νερό να κυλάει από ένα μικρό άνοιγμα έχω από το τείχος. Στον 2ο όροφο δίπλα στην μεγάλη αίθουσα βλέπουμε μια τουαλέτα της εποχής, εντοιχισμένη μέσα στο εξωτερικό τοίχωμα. Στον 3ο όροφο έχει στηθεί μικρή αίθουσα προβολής όπου προβάλλεται για τους επισκέπτες ενημερωτικό βίντεο. Μέσα στο εξωτερικό τοίχωμα και σε αυτόν τον όροφο βλέπουμε εντοιχισμένη μια μικρή κουζίνα με άνοιγμα για τον καπνό, όπως αντιλαμβανόμαστε, και πέτρινα διαμορφωμένα ράφια. Η ύπαρξη των χώρων υγιεινής και οι χώροι αποθήκευσης δηλώνουν ότι ο πύργος χρησίμευε και ως κατοικία (πιθανόν του ηγεμόνα της περιοχής). Ο 4ος όροφος δεν σώζεται, καθώς είχε καταρρεύσει στο παρελθόν μαζί με την στέγη, και πιθανόν να φιλοξενούσε παρεκκλήσι, όπως έχουν δείξει οι έρευνες σε άλλους βυζαντινούς πύργους της Χαλκιδικής.

του συγκροτήματος

Επιβλητικός, στενός, με εσοχές στα εξωτερικά τείχη του και μικρά παράθυρα πολεμίστρες ο Πύργος της Γαλάτιστας αποτελούσε ένα φρούριο – παρατηρητήριο με μεγάλο οπτικό πεδίο που επικοινωνούσε με την πεδιάδα και τα χωριά της ενώ σε περιόδους ειρήνης φαίνεται ότι χρησίμευε για στέγαση και αποθήκευση και εξυπηρετούσε τις παραγωγικές ασχολίες των κατοίκων της περιοχής. Οι κάτοικοι όταν ο τόπος απειλούνταν από ληστρικές επιδρομές και κάθε εξωτερική απειλή είχαν ένα τελευταίο ασφαλές καταφύγιο. Η δεξαμενή νερού στο υπόγειο ήταν ένας θησαυρός για αυτούς. Δίπλα από τον Πύργο περνούσε ένα ρέμα σημαντικής ορμής γεγονός που αποδεικνύεται από τον νερόμυλο που διασώζεται ακριβώς κάτω από τον Πύργο. (βλ. σχεδιάγραμμα). Στα νότια του πύργου μια ομάδα κτιρίων του 19ου και του 20ου αιώνα συνιστούν μαζί με τον πύργο ένα μικρό σύνολο παραγωγικών δραστηριοτήτων, δεδομένου ότι περιλαμβάνονται ένας ναός (αφιερωμένος στην Αγία Παρασκευή), δύο νερόμυλοι, ένα ελαιοτριβείο και ένα αποστακτήριο.

Κατά την διάρκεια των ανασκαφών βρέθηκαν μέσα στον πύργο αιχμές βελών που εκτίθενται με ευρηματικό τρόπο στον 2ο όροφο, στραμμένες προς τις πολεμίστρες, υποδεικνύοντας την χρησιμότητα των μικρών αυτών παραθύρων στην άμυνα.

1ος ορ προβολης

Ο βυζαντινός Πύργος αποτελεί αναμφισβήτητο σύμβολο της Γαλάτιστας. Συναντούμε την Γαλάτιστα, ως βυζαντινό χωριό, σε έγγραφα του Αγίου Όρους με το όνομα “Γαλάτισσα” ήδη πολύ πριν τον 14ο αιώνα. Ο Πύργος όμως χτίστηκε πολύ πριν την δημιουργία του οικισμού γύρω του.

Οι ιστορίες γύρω από τον Πύργο είναι πολλές και στο πέρασμα του χρόνου ακούγονται σαν μύθοι. Στον Πύργο, λένε, ζούσε μια βασίλισσα, η Γαλάτεια (σύζυγος του Ανθέμιου, πολιτικού του Βυζαντίου), που ίσως έδωσε και το όνομά της στην Γαλάτιστα.

Κάποια μέρα, λέει ο μύθος, που η βασίλισσα κατέβηκε με το πλεχτό της να πάρει νερό από την βρύση κάτω από τον Πύργο, της έπεσε το κουβάρι και κύλησε ως τα Βασιλικά. Οι πειρατές είδαν το κουβάρι κι άρχισαν να το τυλίγουν μέχρι που βρήκαν τον Πύργο και σκότωσαν τη Γαλάτεια.
Μια άλλη εκδοχή για το θάνατο της Γαλάτειας μας λέει ότι το κουβάρι κύλησε μέσα από την υπόγεια σήραγγα που συνέδεε τον Πύργο με την Αγ. Παρασκευή στον κάμπο. Οι πειρατές τύλιξαν το κουβάρι, βρέθηκαν μέσα στον πύργο και σκότωσαν τη Γαλάτεια.

Οι παλιοί Γαλατσάνοι λένε πως ο Πύργος αποτελούσε προμαχώνα της Θεσσαλονίκης και χρησίμευσε σαν παρατηρητήριο και φρούριο. Με το φως έστελναν σήματα και από τις κορφές των λόφων ειδοποιούνταν και προφυλαγόταν από τους εχθρούς τα χωριά που υπήρχαν τότε στον κάμπο. Στον κάμπο όμως υπήρχαν πολλά έλη και κουνούπια και οι άνθρωποι υπέφεραν από ελονοσία. Γι’ αυτό αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα χωριά τους και να μαζευτούνε γύρω από το Πύργο. Το κάθε χωριό έκτισε την εκκλησία του και την γειτονιά του. Έτσι δημιουργήθηκε το χωριό που πήρε το όνομα από τον Πύργο και ονομάστηκε Γαλάτιστα.

Σε αυτόν τον όμορφο ορεινό τόπο αναπτύχθηκαν τον 19ο αιώνα πολλά εργαστήρια αγιογραφίας με τους ξακουστούς Γαλατσιάνους ζωγράφους που άφησαν ένα εντυπωσιακό τοιχογραφικό έργο τόσο στο Άγιον Όρος όσο και αλλού και οι φορητές εικόνες τους κυκλοφόρησαν σε όλα τα Βαλκάνια.

μ

Το δικό μας οδοιπορικό έκλεισε χαλαρά στην όμορφη και πάντα ζωντανή πλατεία της Γαλάτιστας, όπου απολαύσαμε τον καφέ μας στην βαθιά σκιά της πελώριας φλαμουριάς που σκεπάζει σχεδόν όλη την πλατεία. Η μαγική αίσθηση από την υποβλητική ατμόσφαιρα του Πύργου μας συντρόφεψε για μέρες, καθώς η επίσκεψη στον Πύργο μας έφερε σε επαφή με τον Βυζαντινό μας παρελθόν.

Θέλω να ευχαριστήσω την Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, τους αρχαιολόγους κ. Βαγγέλη Μαλαδάκη και Όλγα Ιασονίδου, τον  Αντιδήμαρχο Οικονομικών και Πολιτισμού Πολυγύρου κ. Γιάννη Λελεγιάννη, τον Πρόεδρο της κοινότητας Γαλάτιστας κ. Νίκο Κουτζιαρή και τον Αντιδήμαρχο τεχνικών έργων, πολεοδομίας χωροταξίας και περιβάλλοντος κ. Κατάκαλο Σακελάρη, που μας συντρόφευσαν και μας οδήγησαν σ΄ αυτό το όμορφο και ενδιαφέρον οδοιπορικό, καθώς και τις συναδέλφους δημοσιογράφους Τουρισμού και Πολιτισμού της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού FIJET κ. Μάγδα Καραγιαννιώτου Μυστικού και κ. Ράνια Αγγελακούδη που είναι κοντά μου σ΄ αυτή την εθελοντική προσπάθεια ανάδειξης της πλούσιας πολιτιστικής και φυσικής ομορφιάς της πατρίδας μας.

 πίνακες

Κείμενο και φωτογραφίες: Μαγδαληνή Απ. Πούγγουρα
Εικαστικός – Φωτογράφος – Δημοσιογράφος Τουρισμού & Πολιτισμού

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.

Ακολουθήστε μας στο Facebook @grnewsradiofl

Ακολουθήστε μας στο Twitter @grnewsradiofl

 

Copyright 2021 Businessrise Group.  All rights reserved. Απαγορεύται ρητώς η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ή αναδιανομή μέρους ή όλου του υλικού του ιστοχώρου χωρίς τις κάτωθι προυποθέσεις: Θα υπάρχει ενεργός σύνδεσμος προς το άρθρο ή την σελίδα. Ο ενεργός σύνδεσμος θα πρέπει να είναι do follow Όταν τα κείμενα υπογράφονται από συντάκτες, τότε θα πρέπει να περιλαμβάνεται το όνομα του συντάκτη και ο ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί στο προφίλ του Το κείμενο δεν πρέπει να αλλοιώνεται σε καμία περίπτωση ή αν αυτό κρίνεται απαραίτητο να συμβεί, τότε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ποιο είναι το πρωτότυπο κείμενο και ποιες είναι οι προσθήκες ή οι αλλαγές. αν δεν πληρούνται αυτές οι προυποθέσεις, τότε το νομικό τμήμα μας θα προβεί σε καταγγελία DMCA, χωρίς ειδοποίηση, και θα προβεί σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες.

Άλλα Άρθρα

Ένας τίτλος… Πειραιάς: Αναβίωσε και φέτος το έθιμο της Ασούρα με το αυτομαστίγωμα. Αυτός ο τίτλος μου θύμισε ένα παλιότερο άρθρο που θέλω να το μοιραστώ μαζί σας !!

Ένας τίτλος… Πειραιάς: Αναβίωσε και φέτος το έθιμο της Ασούρα με το αυτομαστίγωμα. Αυτός ο τίτλος μου θύμισε ένα παλιότερο άρθρο που θέλω να το μοιραστώ μαζί σας !!

Η Ασούρα στον Πειραιά αποτελεί ένα αρχαίο έθιμο που αναβιώνει κάθε χρόνο, προσδίδοντας ένταση και...

Τελευταία Άρθρα

Σχολιασμός Επικαιρότητας

Ενδιαφέροντα Θέματα

Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων


Συμβουλές Μαγειρικής

Estiatorio Milos Miami
Estiatorio Milos Miami
Estiatorio Milos Miami
International sounds DJ Entertainment

Pin It on Pinterest

Share This