ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Είπαν Οι Φίλοι

October 4, 2022

EnglishGreek
greek-news-and-Radio-FL-logo

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida
The Greek Newspaper and the Greek Radio of Florida

EnglishGreek

Σε εκείνους που σκέπτονται πως η Ελλάδα σήμερα δεν έχει καμία σημασία ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν μεγαλύτερο λάθος. Η σημερινή, όπως και η παλιά Ελλάδα, έχει υψίστη σημασία για οποιονδήποτε ψάχνει να βρει τον εαυτό του.

Χένρυ Μίλλερ, 1891-1980, Αμερικανός συγγραφέας

greek-news-and-Radio-FL-logo
EnglishGreek
Λόρδο Μπάιρον

Σημείωμα Μνήμης για τον Λόρδο Μπάιρον

28 Mar, 2022

Όμως έζησα. 
Και δεν έζησα μάταια!
Τζωρτζ Γκόρντον Μπάιρον

 Λένε πως η μεγάλη γραφή δημιουργείται σε μια πορεία γεμάτη μώλωπες ανάμεσα στον Λόγο και στη Γλώσσα. Ανάμεσα δηλαδή στον επίσημο ιδεολογικό κώδικα κάθε κοινωνίας και στην προσωπική αγωνία κάθε δημιουργού.

Λένε ακόμη πως η Τέχνη δεν είναι μια αναζήτηση ή ένα καθρέφτισμα της αληθινής ζωής, αλλά αντίθετα, η πιο πολύπλοκη άρνηση της απώτατης αλήθειας. Της αλήθειας του θανάτου μας. Μια -διαρκώς έκπληκτη με τον εαυτό της- πίστη στην σωματική μας αθανασία, που καθιστά την Τέχνη το απόλυτο “Οιδιπόδειο προϊόν”. Γινόμενη ένα “ποίημα” που προσπαθεί να ξεπεράσει τον Πατέρα – Θεό λύνοντας “το αίνιγμα” του Δέντρου της Γνώσης (κι άρα της Δημιουργικότητας) που κάθε σύμβολο   εξουσίας, το θέλει για την αποκλειστική του κατοχή, προσφέροντας ως εξαγορά την ησυχία και τον πλούτο ενός (απόλυτου εξ ορισμού) παραδείσου.

Λένε τέλος πως εδώ ξεκινά η ανθρώπινη περιπέτεια μιας άγαρμπης, αντιφατικής, συχνά χυδαίας, διαρκώς συναρπαστικής, μα αξιοπρεπέστερης όμως από την διαμονή του “φυτού στον Κήπο”, ανεξαρτησίας. Περιπέτεια κρυμμένη, μα όχι ξεχασμένη, πίσω από δεκάδες ονόματα (Παράδεισο ή Ιερουσαλήμ, Ιθάκη ή Σοσιαλισμό, Προσωπική Ευτυχία ή Φιλοσοφική Πλήρωση) και τις προσπάθειες εύρεσης τους που βασανίζουν τον άνθρωπο από την εποχή του Μωΰσή και του Οδυσσέα…

Κάθε ένας και κάθε μία από εμάς ζει αυτήν την περιπέτεια με τον δικό του τρόπο. Άλλοι ιδιωτικά, επιλέγοντας να ζήσουν σ’ έναν δικό τους μικρόκοσμο. Κι άλλοι δημόσια, επιλέγοντας ή να χρησιμοποιήσουν το δημόσιο προς άγρα ποικίλων ανταμοιβών για μια κάθε είδους καριέρα, κι άλλοι για να παρεμβαίνουν προς ένα συνολικότερο όραμα, επιλέγοντας να καούν από την ίδια τους την φωτιά. Τέτοια περίπτωση ήταν ο λόρδος Βύρων, και γι αυτό τα σχολεία μας μάς επέβαλλαν γι αυτόν μια περιπτωσιολογική και περιορισμένα εθνοκεντρική οπτική του.

Γιατί, στ αλήθεια, αξίζει να ξαναρωτήσουμε ποια μπορεί να είναι η σημασία του να θυμόμαστε στην “άγρια εποχή μας” έναν ποιητή, χρόνια μετά από το σπαρακτικό ερώτημα “Κι οι ποιητές τι χρειάζονται σ έναν μικρόψυχο κόσμο”; Εποχή που ενώ οι επιμέρους φασισμοί κι οι βαρβαρότητες δείχνουν ικανά να κρύβονται, δείχνουν επίσης κι ικανά να “νικούν” σε νέες κλίμακες;

Γιατί ενώ στα παιδικά μας χρόνια ένα απλό «παραδίνομαι» ήταν αρκετό για να σταματήσει η πάλη, αφού στόχος ήταν η νίκη κι όχι ο εξευτελισμός του αντιπάλου, (κάτι πολύ όμοιο με ότι γινόταν συνήθως στην Ελληνική αρχαιότητα αλλά και σε «πρωτόγονους» πολιτισμούς όπως των Αβοριγίνων που ακόμη και στην περίπτωση του ζώου που το σκότωνες για τροφή απαγορευόταν να αποκεφαλίσεις ακόμη και το θήραμα…) τώρα στόχος δεν είναι απλά η νίκη αλλά ο εξευτελισμός. Τα βασανιστήρια όπου γης (μηδέ της Ελλάδας εξαιρουμένης), τα ναζιστικά στρατόπεδα του θανάτου και τα σταλινικά Γκούλαγκ στον πολιτισμένο 20ο αιώνα, τα άνυδρα παιδιά της Παλαιστίνης, ή οι βόμβες εναντίον αθώων στην Αμερική (περιστατικά διαφορετικού επιπέδου αλλά κοινής μοίρας) δεν έρχονται από το πουθενά. Και το κακό είναι πως συνηθίζουμε, όχι μόνο στα όσα μακρινά μπορούμε ευχάριστα να καταγγέλλουμε, αλλά και στα δικά μας που επιλέγουμε βολικά να ξεχνάμε.

Γι’ ανθρώπους σαν τον Βύρωνα (όπως και για τον Σολωμό) δεν ήταν άσχετα με την ποίηση όλα αυτά. Την πραγματικότητα ήταν αυτά, προβλήματα που τη συνείδηση και τη διάσταση του Θείου μέσα μας ξυπνάνε,   η αιτία της ποίησης, θυμίζοντας εκείνη την πορεία ζωής όσων επιλέγουν ν αναλίσκονται στο μακρινό ταξίδι και στα κύματα, που επισημάναμε στην εναρκτήρια ομιλία. Θυμίζοντας με τις θριαμβευτικές τους ήττες τον διαρκή αγώνα του ανθρώπου να φτάσει τον βράχο στο βουνό, ή κρεμασμένος στον ίδιον βράχο, να σκαλίσει άοπλος μα με τον ακατανίκητο Νου, με τα νύχια το Φως.

Γι’ αυτήν την Προμηθεϊκή και Σισύφεια ενότητα της ανθρώπινης ύπαρξης που τον μαγεύει γράφει ο Βύρων έναν συγκλονιστικό απολογισμό (σε μτφρ. Μ. Β. Ραϊζη): «Ποια της συμπόνιας σου η αμοιβή; Βαριά μιζέρια και βουβή/ Ο βράχος, τα όρνιο, τα δεσμά/ Πόνος περφάνιας που ξεσπά/ …Τιτάνα! Για σε η πάλη η σκληρή/ Της Βούλησης και των δεινών/Πηγή Θανάτου ή παθών/ Κι ουράνια βουλή η τρομερή/ Κι η μοίρα σκλάβου η κουφή/ Του μίσους η κύρια αρχή/ Που για το κέφι της γεννά/ Ό,τι θελήσει να χαλνά…»  Άλλωστε, «ο πόλεμος (ο κρυφός της ειρήνης ή ο φανερός της σύρραξης) “είναι απώλεια ψυχών και ταπείνωση υπάρξεων”, δήλωνε ο ποιητής πολίτης Βύρων.

Η αξία του Βύρωνα σήμερα, δηλαδή η διαρκής επικαιρότητα του, είναι πως δεν υπήρξε μόνο μια πολυσχιδής μορφή της ίδιας της Ζωής με το αρχίγραμμα της κεφαλαίο (πολυσύνθετος ποιητής, ποικιλόμορφος εραστής, μανιώδης περιηγητής κι εξερευνητής, παράτολμος πολεμιστής, ηθικός με την βαθύτερη έννοια φιλόσοφος κι ανήθικος για τα κρατούντα ήθη ηδονιστής την ίδια στιγμή) αλλά ότι δεν εκχώρησε στιγμή   την ιδιότητα του πολίτη. Την ιδιότητα του ανθρώπου που δεν μπορεί να ξεχνά τις κραυγές του ανθρώπου που βάλλεται και επιλέγει γι αυτό να γίνει η φωνή του. Δηλώνει επιδεικτικά την αποδοκιμασία του για την αργόσχολη τάξη της αγγλικής αριστοκρατίας, σηκώνει το γάντι στον Βικτωριανισμό, το πετά   για να το σηκώσει στις θρυλικές εξορμήσεις του σε διάφορους τόπους της Ευρώπης, βγάζει το καπέλο του στους Ινδούς καταγγέλλοντας την κατοχή τους από την Αγγλική αυτοκρατορία κι επιλέγει να συμπαραταχθεί με τους υπόδουλους έλληνες όχι μόνο απέναντι σε μια άλλη αυτοκρατορία, μα κι απέναντι από τους ομόταξους συμπατριώτες του για τα Ελγίνεια. Κι είναι από κείνους που έρχονται και μένουν, αφού δεν αγαπά φολκλορικά τους όποιους υπόδουλους όπως άλλοι ομότεχνοι του που απομακρύνθηκαν όταν γνώρισαν την “πραγματική εικόνα” των Ελλήνων, μα τους αγαπά όπως ακριβώς τους κατέντησε η σκλαβιά τους, οι ανάγκες και τα λάθη τους.    

Στ’ αλήθεια ο Βύρωνας είναι ένας καιόμενος (για να θυμηθούμε και τον Σινόπουλο) πολίτης του κόσμου, που έζησε διεθνιστικά πριν καν εφευρεθεί ο όρος. Κι η ηθική του, έτσι, όπως και τα ενδιαφέροντα κι οι προτεραιότητες του δεν γνωρίζουν σύνορα.    Οι ίδιοι οι τρόποι του, πέρα κι απ την ποίηση του, γίνονται δεικτική διαμαρτυρία κατά του όποιου ολοκληρωτισμού και της «ηθικής» του. Άλλωστε, αν κάτι μπορούμε να συνάγουμε ως συμπέρασμα από «τα στρατόπεδα του θανάτου», έγραψε ο Ντιούιτ Μακ Ντόναλντ, είναι πως αυτοί που εφαρμόζουν το νόμο μπορεί να είναι πιο επικίνδυνοι από κείνους που τον παραβιάζουν… Και επιλέγει για πατρίδα του τους ανθρώπους όχι με βάση την ράτσα (κι είναι γι’ αυτό βαθιά αντιρατσιστής) μα με βάση την ανάγκη ή την δυνατότητα, αφού τον μαγεύουν και τα δυο. «Η παλιά φιλοδοξία πνέει ανανεωμένη, πάλι για να εμψυχώσει σάρκα τότε ξεπεσμένη”…Μύρια στήθη συνενώνει μία και κοινή αιτία/Δυτικοί κι ανατολίτες επαναστατούν με βία./Πάνω στις κορφές του Άθω και στις Άνδεις κυματίζει/λάβαρο που ναι το ίδιο και δυο κόσμους χαιρετίζει/ Αθηναίος πάλι ζώνει Αρμοδίου το σπαθί/ Ξένο αφέντη καταγγέλει ο αντάρτης στη Χιλή…” “Πόθος που πολλοί αιώνες δεν υπέταξαν ακόμη/ άνθρωποι για τη ζωή τους να αποφασίζουν μόνοι!»

 

Κι η Ελλάδα του Βύρωνα; Χώρα όραμα και πόνος. Σύμβολο για έναν κόσμο που μακριά από τα κλασσικά ιδεώδη της δημοκρατίας και της κριτικής σκέψης, προδόθηκε και παρακμάζει, κι όμως την ίδιαν στιγμή για έναν κόσμο άλλον που ακόμη κι αν δεν είναι εφικτός είναι αναγκαίος. «Ελλάς! Ωραία! Λείψανο θλιβερό αξίας που χει δύσει! Ανύπαρκτη, μα αθάνατη. Τρανή μα ξεπεσμένη!/ Εμπρός τα σκόρπια τέκνα σου ποιος θε να οδηγήσει,/ κι απ τη συνήθεια της σκλαβιάς σε βγάλει λυτρωμένη; Τέτοιοι δεν ήτανε παλιά γιοι σου που μαζεμένοι,/ δίχως ελπίδα μαχητές τι πρόθυμα δεχτήκαν/ Στις Θερμοπύλες, στα Στενά, να πέσουν σκοτωμένοι;/ ποιοι τέτοιο γενναίο πνεύμα στην ψυχή τους ξαναβρήκαν/ Να σε βγάλουν απ τον τάφο σαν απ τον Ευρώτα βγήκαν;»

Κι όμως, μπορεί και προφητεύει την ίδια στιγμή μια τραγική μοίρα αιώνων, όταν οι προστάτιδες δυνάμεις της εποχής (που αντικαταστάθηκαν στην εποχή μας από άλλες, μέσα στο πολύπλοκο γεωπολιτικό παιχνίδι της Βαλκανικής, αντικαθιστούσαν την μια κατοχή από την άλλη. Κοινή μοίρα λαών και τόπων, που μόνο με την αυτενέργεια των πολιτών, των φιλοσοφικά διακείμενων απέναντι στη δράση ανθρώπων δηλαδή, που επιλέγουν την αξιοπρέπεια του αγώνα κι ας τσαλακωθούν,   θα μπορούσε να ανατραπεί. «Κληρονομικοί δεσμώτες! Δε γνωρίζετε πως πρέπει/ Όσοι λεφτεριά ζητούνε αυτοί οι ίδιοι να χτυπήσουν; / Με τα όπλα τους η νίκη να αποκτηθεί δεν πρέπει; Θα ρθουν Γάλλοι είτε Ρώσοι να σας αποκαταστήσουν; / Τους αφέντες σας αλήθεια ίσως τους ποδοπατήσουν/ Για σας όμως δε θ ανάψει ο βωμός της λεφτεριάς/ Ήσκιοι των Ειλώτων τώρα τον εχθρό σας ας νικήσουν!/ Άλλαξ’ η Ελλάς αφέντες, άλλαξε μορφή σκλαβιάς/ Πέρασε μέρα σου δόξας, μένουν χρόνοι σιχασιάς». 

Ο Βύρωνας νιώθει αυτήν την τελευταία και χρησιμοποιεί τους στίχους του συστηματικά, για να περιγράψει ότι η βία είναι το άλλο πρόσωπο της υποκρισίας και διαφθοράς αλλά και της αντίστασης εναντίον της. Αντιστέκεται με τον τρόπο του και με τις μη συμβατικές του επιλογές και γραφές στην κάθε ιεραρχία. Μηχανορραφεί εναντίον όλων, και του εαυτού του συμπεριλαμβανομένου. Ηδονικός αλλά και μαρτυρικός, καταγγέλλοντας την “απροσχημάτιστη και παντοδύναμη βία, ηθική και υλική, που ασκεί μια κοινωνία εκδικητική, διεφθαρμένη και υποκριτική, στα άτομα που αρνούνται να αφομοιωθούν μαζί της” (Taubritz, για Williams).   Ο συμβολισμός του θανάτου του υπήρξε τεράστιος, κι ο απόηχος του “Γκεβαρικού ποιητή” ακόμη αντηχεί αν ακούσουμε προσεκτικά τα χώματα που έδρασε. “Ο Άνθρωπος είναι γεννημένος από την ίδια του την ερημιά!” γράφει στο Μάνφρεντ, επανασυνδεόμενος με μια παράδοση ελληνική… Αυτήν που θέλει, σύμφωνα με τον Πλατωνικό ορισμό, Δημοκρατία να είναι το πολίτευμα εκείνο στο οποίο κάθε ερώτηση είναι μια ερώτηση προσωπική. Το πολίτευμα εκείνο όπου κάθε ζήτημα να πρέπει να απαντηθεί στην ερημιά σου, όταν μένεις μόνος μπροστά στον συνειδησιακό σου καθρέπτη

Είναι ακριβώς αυτή η συνειδητοποίηση που έκανε τον Τόμας Μαν, προσπαθώντας να εξηγήσει το είδος του ανθρώπου που, όταν επικράτησε ο ναζισμός, έκλαιγε όταν άκουγε Μπαχ αλλά γελούσε όταν σκότωνε παιδιά, να μιλήσει για την πλάνη του γερμανικού αστισμού. Για την πλάνη όσων θεωρούσαν πως το βιοτικό τους επίπεδο (σαν αυτό που απότομα αποκτήσαμε στην ευρωπαϊκή Ελλάδα…) κι η κουλτούρα αρκούν για να γίνουν οι άνθρωποι ανθρώπινοι. Δεν αρκούν δίχως πολιτική συνείδηση, τόνισε. Δεν αρκούν δίχως την συνείδηση του πολίτη. Δηλαδή του ανθρώπου που δεν αποστρέφει τα μάτια στις εξαφανίσεις του γείτονα, που δεν κλείνει τ’ αυτιά στις κραυγές του «Άλλου». Αφού θεωρεί ότι κάθε ερώτηση που η πραγματικότητα του θέτει, είναι μία ερώτηση προσωπική. Κάτι που αφορά τον ίδιο όταν κοιτάζεται μονάχος στον καθρέπτη. Όταν, δηλαδή, οφείλει να γεννηθεί μονάχα από την συνείδηση του μέσα στην ίδια του την ερημιά…

«Σου ’ρθαν εμπόδια από ψηλά/ μα η δράση σου κι η αντοχή/ Του ακατανίκητου του Νου/ Που Γη κι Ουράνια αψηφά/ Παράδειγμα έγινε παντού/ Σύμβολο και σημάδι εσύ/ Μοίρας κι ισχύς όλων στη Γη/ Μισός θεός, όπως κι εσύ;, Ρέμα θολό από καθαρή πηγή/ Ο Άνθρωπος κάπως μπορεί να δει/ Τη μοίρα του την τραγική,/ Τα χάλια και την Αντοχή; Μια ύπαρξη θλίψης μοναχή/ Σ αυτά ο νους ν’ αντισταθεί/ Μόνος- μ αυτά ας μετρηθεί/ Με θέληση κι έννοια βαθιά/ που κι απ τα πάθη της προσδοκά/ την αμοιβή της μόνη πια/ θριάμβου τόλμη που αψηφάει/ και που με τη Θανή νικάει!» (μτφρ Μάριος Βύρων Ραίζης)

Ο Βύρων νίκησε με τη θανή γιατί έζησε ξέροντας πως είχε την επιλογή να περιδιαβεί τον κόσμο αργόσχολα, ή να χρησιμοποιήσει τη φωνή του για να γίνει η φωνή των διωκόμενων του καιρού του. Κι ακριβώς αυτό επέλεξε. “Όμως έζησα. Και δεν έζησα μάταια. Ίσως χαθεί η δύναμη απ’ το μυαλό μου, η φωτιά απ το αίμα μου… και πανίσχυρος πόνος μπορεί να καταβάλει την φύση μου. Κάτι όμως μέσα μου θα νικήσει το μαρτύριο και τον χρόνο… και θα αναπνέει ακόμα και μετά τον θάνατο μου…”. 

ΥΓ Με υπογραφές βουλευτών όλων των κομμάτων και με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Byron //www.byron-greece.org/, η 19 Απριλίου καθιερώθηκε ως Ημέρα Φιλελληνισμού και Πολιτισμού. Στο πρόσωπο του Λόρδου Βύρωνα πρέπει να τιμούνται κι οι υπόλοιποι φιλέλληνες, ιδίως τα άδικα θύματα της μάχης του Πέτα. Ο βαριά πληγωμένος στρατηγός Νόρμαν είπε στον Μαυροκορδάτο που κοίταζε να μηχανορραφεί εναντίον του Υψηλάντη «πρίγκηπα, όλα τα χάσαμε, εκτός από την τιμή».

 

*Η Ελενη Καρασαββίδου είναι μέλος του Συνδέσμου Byron για τον φιελληνισμό και τον πολιτισμό

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.

Ακολουθήστε μας στο Facebook @grnewsradiofl

Ακολουθήστε μας στο Twitter @grnewsradiofl

 

Copyright 2021 Businessrise Group.  All rights reserved. Απαγορεύται ρητώς η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ή αναδιανομή μέρους ή όλου του υλικού του ιστοχώρου χωρίς τις κάτωθι προυποθέσεις: Θα υπάρχει ενεργός σύνδεσμος προς το άρθρο ή την σελίδα. Ο ενεργός σύνδεσμος θα πρέπει να είναι do follow Όταν τα κείμενα υπογράφονται από συντάκτες, τότε θα πρέπει να περιλαμβάνεται το όνομα του συντάκτη και ο ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί στο προφίλ του Το κείμενο δεν πρέπει να αλλοιώνεται σε καμία περίπτωση ή αν αυτό κρίνεται απαραίτητο να συμβεί, τότε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ποιο είναι το πρωτότυπο κείμενο και ποιες είναι οι προσθήκες ή οι αλλαγές. αν δεν πληρούνται αυτές οι προυποθέσεις, τότε το νομικό τμήμα μας θα προβεί σε καταγγελία DMCA, χωρίς ειδοποίηση, και θα προβεί σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες.

Άλλα Άρθρα

Απόψεις

Σχολιασμός Επικαιρότητας

Ενδιαφέροντα Θέματα

Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων


Συμβουλές Μαγειρικής

Pin It on Pinterest

Share This