EnglishGreek

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Σε εκείνους που σκέπτονται πως η Ελλάδα σήμερα δεν έχει καμία σημασία ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν μεγαλύτερο λάθος. Η σημερινή, όπως και η παλιά Ελλάδα, έχει υψίστη σημασία για οποιονδήποτε ψάχνει να βρει τον εαυτό του.

Χένρυ Μίλλερ, 1891-1980, Αμερικανός συγγραφέας

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Subscribe to our newspaper
EnglishGreek

Συνέντευξη: Έλενα Παπασταύρου

13 Jun, 2024
Συνέντευξη: Έλενα Παπασταύρου

Συνέντευξη: Έλενα Παπασταύρου

Συνέντευξη: Έλενα Παπασταύρου

Η κυρία Παπασταύρου έδωσε μια συνέντευξη στην κυρία Νίνα Αλεξή για την εφημερίδα Greek News FL

 

 

Ν.Α: Κυρία Παπασταύρου, είστε Ιστορικός Τέχνης με εξειδίκευση στη Βυζαντινή τέχνη. Επειδή στους μη ειδικούς επικρατεί μια σύγχυση σχετικά με τον όρο «Βυζαντινή τέχνη» μπορείτε να μας τον προσδιορίσετε;

Η Βυζαντινή τέχνη είναι εκείνη που αναπτύσσεται στο χώρο της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, που αποτελεί ουσιαστικά το Ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Εξηγώ: Ανατολικά, τα εδάφη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας απλώνονται πάνω στα εδάφη μιας προηγούμενης αυτοκρατορίας που την ενέπνευσε βαθειά, της αυτοκρατορίας του Μ. Αλεξάνδρου. Δυτικά, η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία φθάνει στον Ατλαντικό και τις Βρεταννικές νήσους αγκαλιάζοντας έτσι ολόκληρη τη Μεσόγειο και την Β Αφρική. Στα τέλη του 4ου αι. ο Μ. Θεοδόσιος χωρίζει την αυτοκρατορία σε δύο μέρη, το Ανατολικό και το Δυτικό. Μέσα σε ένα αιώνα, τον 5ο αιώνα, λόγω των βαρβαρικών επιδρομών, το Δυτικό τμήμα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας θα καταλυθεί και η αρχαία Ρώμη θα καταστραφεί, ενώ το Ανατολικό, θα εξακολουθήσει να ζει για ακόμη 1000 χρόνια (έως το 1453) ως Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Η έδρα της θα είναι η Νέα Ρώμη, Κωνσταντινούπολη, που θεμελιώθηκε πάνω στην αρχαία Ελληνική πόλη που λεγόταν Βυζάντιο. Δυτικοί ιστορικοί της εποχής της Αναγέννησης θα ονομάσουν την Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Βυζαντινή αυτοκρατορία. Παρότι πολυεθνική, τα χαρακτηριστικά της Βυζαντινής αυτοκρατορίας είναι η Ελληνική γλώσσα, το Ρωμαϊκό δίκαιο και το Χριστιανικό-ορθόδοξο θρήσκευμα. Η τέχνη που παράγεται μέσα στον χώρο αυτό είναι η Ελληνική τέχνη έτσι όπως αναπτύχθηκε κατά τους χριστιανικούς αυτοκρατορικούς χρόνους.

Ν.Α: Θα μπορούσατε να μας αναπτύξετε κάπως αναλυτικότερα τα γνωρίσματα της Βυζαντινής τέχνης;

Όπως σε κάθε κοινωνία, έτσι και στη Βυζαντινή, η τέχνη προσδιορίζεται από το υλικό και τον σκοπό που εξυπηρετεί. Για τις ανάγκες της προβολής του Αυτοκράτορα, του Κράτους, της Εκκλησίας και του Δόγματος, τόσο η κοσμική όσο και η θρησκευτική τέχνη, έτσι όπως εξυφαίνεται στην αρχιτεκτονική, γλυπτική, ζωγραφική ή μικροτεχνία (μεταλλοτεχνία, υφαντουργία κλπ.) αποτελεί ένα κώδικα επικοινωνίας που στέλνει μηνύματα στην κοινωνία εντός και εκτός της αυτοκρατορίας. Εννοείται ότι όλες οι μορφές τέχνης που προανέφερα εξικνούνται από την υπάρχουσα τάση που επικρατεί στη Ρωμαϊκή τέχνη κατά τον 4ο αιώνα. Ωστόσο, τα ιδιαίτερα βυζαντινά γνωρίσματα αποκρυσταλλώνονται κυρίως κατά τον 6ο αιώνα, ιδιαίτερα στη ζωγραφική. Στο εξής, θα επικεντρωθώ στη ζωγραφική, γιατί η Βυζαντινή τέχνη αγαπά ιδιαίτερα την αναπαράσταση της ανθρώπινης μορφής, χαρακτηρίζεται από αυτήν, για τούτο και είναι ευρύτατα διαδεδομένη : στα αρχιτεκτονικά μνημεία (τοιχογραφίες, ψηφιδωτά) και στα κινητά μνημεία (εικόνες, χειρόγραφα, μικροτεχνία, υφάσματα). Η Βυζαντινή τέχνη είναι απόρροια δύο παραγόντων: Α) Αφ’ ενός, της αρχαίας κλασικής τέχνης, που γνωρίσματά της είναι η αρμονία, η ισορροπία, η ευρυθμία, η αριστοκρατική έκφραση στο ύφος και ήθος των μορφών, το γρήγορο βλέμμα, καθώς και η οργανική απόδοση του ανθρώπινου σώματος και του περιβάλλοντος χώρου. Β) Ο δεύτερος παράγων είναι η τάση που προέρχεται από την Εγγύς Ανατολή, όπου κυριαρχεί η γραμμή , η δυσκαμψία/ακινησία και μετωπικότητα στη στάση, η έλλειψη ενδιαφέροντος για την απόδοση των πραγματικών γνωρισμάτων της μορφής και των αντικειμένων. Σε όλη την εξέλιξη της βυζαντινής τέχνης, πότε υπερτερούσε η μια τάση και πότε η δεύτερη. Οσάκις υπερτερούσε η τάση της αρχαίας κλασσικής τέχνης, τότε λέμε ότι έχουμε ένα κύμα αναγέννησης, renovatio. Κατά τη διάρκεια των Μέσων χρόνων, υπάρχουν πολλά κύματα αναγέννησης.

Ν.Α: Μας κεντρίζει το ενδιαφέρον η προσπάθεια εξισορρόπησης της Βυζαντινής τέχνης ανάμεσα σε αυτούς τους δύο παράγοντες, την κλασική μορφή της Ελληνικής τέχνης και την γραμμική μετωπική δυσκαμψία της Ανατολικής παράδοσης. Η γνώμη σας ποια είναι;

Θα πρέπει να θίξουμε εκ προοιμίου ότι η τέχνη της Εγγύς Ανατολής δεν είναι κάτι ξένο προς τον Έλληνα. Το Ελληνικό στοιχείο ζει στην Εγγύς Ανατολή από τότε που αρχίζει η ιστορία (εννοώ με τον Τρωικό πόλεμο) και ίσως και από πολύ πιο πριν και κορυφώνεται ασφαλώς με την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οπότε η Ασία εξελληνίζεται σε μεγάλο βαθμό. Κατά τη μακραίωνη αυτή διαβίωση στην Ανατολή, οι Έλληνες και έδωσαν και πήραν από την εντόπια παράδοση.  Η Ασιατική  γραμμικότητα, μετωπικότητα και ακαμψία εξυπηρετεί κατ’ αρχήν την απεικόνιση του θείου. Σύμφωνα με νεοπλατωνικές αντιλήψεις (δηλαδή αντιλήψεις της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας που έγιναν αποδεκτές από τον Χριστιανισμό), ο Θεός νοείται ως πνευματική οντότητα αιώνια, ακίνητη, αμετάβλητη και μακαρία που δεν υπόκειται σε συναισθηματικές διακυμάνσεις. Αντίστοιχα, ο αυτοκράτορας που σύμφωνα με την Βυζαντινή πολιτική ιδεολογία είναι ο εκπρόσωπος του Θεού επί γης, αναπαρίσταται  με τα γνωρίσματα του θείου ως άκαμπτος και αμετακίνητος, του οποίου η εξουσία θα διαιωνίζεται σταθερά στο διηνεκές και θα τείνει να αγκαλιάσει την οικουμένη, ακριβώς όπως και η Εκκλησία του Θεού τείνει να αγκαλιάσει κάθε ανθρώπινη ψυχή στα πέρατα της γης. Έτσι, με το τεχνοτροπικό στοιχείο της στεγνής γραμμικής και μετωπικής ακινησίας στην απόδοση της ανθρώπινης μορφής που περιγράψαμε εξυπηρετείται και η θρησκευτική και η κοσμική ιδεολογία μιας αυτοκρατορίας, η οποία συχνά πυκνά αντλεί και ολόκληρα θέματα από τη  Σασσανιδική (δηλ. Ιρανική τέχνη) όταν πρόκειται να διακοσμήσει κυρίως γλυπτά αρχιτεκτονικά μέλη ή αντικείμενα μικροτεχνίας κοσμικού κυρίως χαρακτήρα.

Ν.Α: Και η κλασική τάση πώς προκύπτει;

Αυτή είναι συμφυής με τον Έλληνα. Ολόκληρη η ιστορία της Βυζαντινής περιόδου δεν είναι παρά ουσιαστικά μια αναβίωση της αρχαιότητας, μια συνέχεια του Ελληνιστικού πολιτισμού. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ανάλογα με το ιστορικό, κοινωνικό, θεολογικό περιβάλλον αναπτύσσονται τάσεις λογοτεχνικές και καλλιτεχνικές που αντλούν από τον θησαυρό της Ύστερης αρχαιότητας προκειμένου να δώσουν έμφαση σε απαντήσεις που αναζητεί η κοινωνία την εκάστοτε στιγμή. Έτσι, κάθε τόσο αναπηδούν κύματα κλασικής αναβίωσης που τροφοδοτούν την τέχνη.

Ν.Α: Ξέρουμε ότι η Βυζαντινή τέχνη επικρατεί σε όλες τις περιοχές όπου απλώθηκε η Βυζαντινή αυτοκρατορία, δηλαδή εκτός από τον ελλαδικό χώρο, στα Βαλκάνια (και τη Ρουμανία), στη Μικρά Ασία, αλλά και στη Ρωσία που επέλεξε την Ορθοδοξία. Παράλληλα έχει επηρεάσει και τις περιοχές της Ανατολικής περιφέρειας της Βυζαντινής αυτοκρατορίας που κάποτε ανήκαν στην κυριαρχία της, όπως η Αίγυπτος, η Συρία, η Γεωργία, η Καππαδοκία, από τις οποίες κάποιες πέρασαν στον μονοφυσιτισμό. Πείτε μας κ. Παπασταύρου, τι συμβαίνει στη Δύση;  Πόσο επηρεάζει η Βυζαντινή τέχνη τη Δυτική Ευρώπη και μάλιστα μετά το σχίσμα, το 1074;

Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι καθ’ όλη τη διάρκεια των Μέσων χρόνων, η Βυζαντινή τέχνη κατείχε μια σπουδαία θέση στη συνείδηση του κόσμου εκτός των συνόρων της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, λόγω της υψηλής αισθητικής και τεχνικής της ποιότητας. Η Κωνσταντινούπολη υπήρξε για όλους αυτούς τους αιώνες ο φάρος της οικουμένης σε όλους τους τομείς του πολιτισμού. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η ακτινοβολία της βασιλεύουσας ήταν καθοριστική και στη Δυτική Ευρώπη. Η Βυζαντινή τέχνη συνέβαλε αποτελεσματικά στην καλλιτεχνική έκφραση της Δύσης. Το ζήτημα των καλλιτεχνικών επιδράσεων είναι εξαιρετικά πολύπλοκο. Αν και αρκετά συζητημένο από τους ειδικούς, τουλάχιστον τις τελευταίες οκτώ δεκαετίες, εξακολουθεί να παραμένει σε κάποιο βαθμό παρεξηγημένο ή εθελουσίως θαμμένο.

Ν.Α: Αντιλαμβάνομαι κυρία Παπασταύρου ότι δεν είναι απλό να μας το αναλύσετε στο πλαίσιο μιας συνέντευξης. Θα θέλατε, ωστόσο, να σκιαγραφήσετε τον τρόπο που δημιουργούνται αυτές οι επιδράσεις, πού μπορούμε να δούμε παραδείγματα βυζαντινής τέχνης στην Ευρώπη και πώς οι Ευρωπαίοι στρέφονται στο Βυζάντιο για την καλλιτεχνική τους κατάρτιση;

Η ανάλυση του θέματος αυτού απαιτεί σειρά διαλέξεων, προκειμένου το ακροατήριο να προσλάβει την ουσία του. Ωστόσο, προς το παρόν, θα επιχειρήσω να δώσω το στίγμα του ζητήματος.  Και πρώτα από όλα, πρέπει να διευκρινίσουμε για ποια Ευρώπη μιλάμε. Οι λαοί που εγκαταστάθηκαν στη Δύση μετά  τον 4ο και 5ο αιώνα , ήσαν δεινοί πολεμιστές και με την ορμητικότητά τους κατέστρεψαν, αλλά και δημιούργησαν. Εν τω μεταξύ, το Ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας, τους απέφυγε μέσω της διπλωματικής οδού, όπερ σημαίνει ότι τους πλήρωσε με πολύ χρυσό καθώς και με άλλα πολυτιμώτατα αντικείμενα, όπως υφάσματα, ελεφαντοστέινα, και αντικείμενα τέχνης. Έτσι πλούτισαν και σιγά σιγά γιγαντώθηκαν. Συγχρόνως, ιδιαίτερα από τον 6ο αι. και έπειτα, η Ρωμαιοκαθολική εκκλησία επεδόθη στον εκπολιτισμό τους μέσω ιεραποστολών, οπότε και συνέρρεε στη Δύση πλήθος κωδίκων, εικόνωνκαι κειμηλίων, αλλά και λοιπών έργων ελληνο-ρωμαϊκής παραδόσεως.  Έτσι λοιπόν, όσο αναπτύσσονταν οικονομικά και πολιτιστικά, τόσο περισσότερο ανταγωνίζονταν την Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, θέλοντας  οι ίδιοι να αναστήσουν νέα Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Κάτι τέτοιο ήταν άτοπον για το διεθνές δίκαιο της εποχής, καθώς ο Ρωμαίος μονάρχης, με έδρα την Νέα Ρώμη/Κωνσταντινούπολη, εθεωρείτο ο απόλυτος μονάρχης της οικουμένης. Ωστόσο, μέσα σε αυτό το πλαίσιο φιλοδοξίας εγγράφεται η προσπάθεια των ξένων ηγεμόνων να μιμηθούν το Βυζάντιο στην πολιτική, στη διοίκηση, εν γένει στον πολιτισμό, εξ ου και οι βυζαντινές καλλιτεχνικές επιδράσεις.

Ν.Α:  Άρα, η Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία (Βυζάντιο) έστελνε αντικείμενα στους δυτικούς ηγεμόνες.

Ναι. Αυτό αποτελεί ένα έμμεσο τρόπο διείσδυσης των βυζαντινών τάσεων στη Δύση και αφορά στη μεταφορά προτύπων από το Βυζάντιο λόγω πολιτιστικών ανταλλαγών, π.χ. διπλωματικών δώρων ή παραγγελιών. Υπάρχει και άλλος τρόπος, άμεσος, που είναι η μετακίνηση των καλλιτεχνών με ανάθεση εργασίας από ξένους ηγεμόνες . Έντονη υπήρξε η δραστηριότητα Ελλήνων τεχνιτών στη Δύση. Όμως, κατά τον 12ο και 13ο αι με τις Σταυροφορίες συμβαίνει και το αντίθετο. Δυτικοί καλλιτέχνες από πολλές χώρες εγκαθίστανται και εργάζονται στα βασίλεια των Σταυροφόρων στην Ανατολή, Ιερουσαλήμ, Άκρα, Κύπρο, αλλά και σε άλλα κέντρα , όπως στο Σινά, όπου ασκούνται στην «πιστή» αντιγραφή των βυζαντινών έργων.

Ν.Α: Θα μπορούσατε κυρία Παπασταύρου,  να μας αναφέρετε κάποια από τα κέντρα εκείνα που συγκέντρωναν τα περισσότερα αντικείμενα ελληνορωμαϊκής παραδόσεως, αλλά και ανθρώπινο δυναμικό από τη Βυζαντινή επικράτεια;

Θα μπορούσα κάπως πιο αφηρημένα να αναφέρω πύλες εισόδου της Βυζ τέχνης στη Δύση. Οπωσδήποτε, η Ιταλική χερσόννησος είναι ο χώρος που δέχεται τις περισσότερες Βυζαντινές επιδράσεις, γιατί η Ιταλία ουσιαστικά αποτελεί μέρος της Βυζαντινής επικράτειας και κείται πλησιέστερα στη Βυζαντινή αυτοκρατορία. Κατά την περίοδο πριν την Εικονομαχία (726-842), οι Βυζαντινές επιδράσεις στην Ιταλία εστιάζονται κατ’ αρχήν, στη Ραβέννα, που ανακτήθηκε από τον Ιουστινιανό το 540. Η Ραβέννα  από παλιά συγκέντρωνε την υψηλή κοινωνία, κοσμική και εκκλησιαστική, και ήταν σε συνεχή επικοινωνία με την Κωνσταντινούπολη. Ενδεικτικά, θα αναφερθώ σε δύο μνημεία που οικοδομήθηκαν από δύο διαφορετικούς ηγεμόνες. Πριν την ανακατάληψη της Ραβέννας από τον Ιουστινιανό, ο αρχηγός των Γότθων Θεοδώριχος (493-526) έκτισε τον Άγιο Απολλινάριο τον Νέο προσδίδοντας σε αυτόν, με τη βοήθεια Ελλήνων τεχνιτών, όλη τη λάμψη της τέχνης του Βυζαντινού αυτοκράτορα. Λίγο αργότερα (π. 547), ο Ιουστινιανός έκτισε τον ναό του Αγίου Βιταλίου, όπου βλέπει κανείς και τις προσωπογραφίες του κτίτορα και της συζύγου του Θεοδώρας που προσφέρουν δώρα. Άλλο κέντρο εισόδου, η Ρώμη, ανακτήθηκε από τους Βυζαντινούς το 553 (-755), οπότε και εισέρρευσαν εκεί πολλοί Έλληνες. Έκτισαν εκκλησίες και μοναστήρια με βιβλιοθήκες και σκριπτόρια, μεταδίδοντας τη βυζαντινή παιδεία. Επιπλέον, εκτός της Ρώμης, τον 8ο και 9ο αι, εξ αιτίας των εικονομαχικών ερίδων, αλλά και του αραβικού κινδύνου, ελληνικά μεταναστευτικά ρεύματα προερχόμενα κυρίως από τις ανατολικές περιοχές της αυτοκρατορίας εύρισκαν καταφύγιο και στον Νότο της Ιταλίας, όπου έκτιζαν ναούς με τους τρόπους που γνώριζαν στην πατρίδα τους.

Ν.Α: Πέραν των Άλπεων,  πώς εισέρχονται οι βυζαντινές επιδράσεις  στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη;

Εκεί εισέρχονται συνειδητά με την πολιτική του Καρλομάγνου, που θέλει να αναβιώσει την αυτοκρατορία της αρχαίας Ρώμης , να δημιουργήσει την Roma secunda. Θα αντλήσει λοιπόν πρότυπα στη Νέα Ρώμη. Εκτός του ότι οι απεικονίσεις του τον εμφανίζουν σαν τον Βυζαντινό αυτοκράτορα, το παρεκκλήσιό του στο Άαχεν παρουσιάζει την αρχιτεκτονική δομή του ναού του Αγίου Βιταλίου που είχε κτίσει ο Ιουστινιανός στη Ραβέννα, όπως προείπα. Ο κύκλος των εκκλησιαστικών ανδρών και διανοουμένων γύρω από τον Κάρολο έχει σε μεγάλο βαθμό ελληνομάθεια , πιστεύει στα ελληνο-ρωμαϊκά ιδεώδη και διαθέτει στέρεες γνώσεις των λόγων των χριστιανών Πατέρων , αλλά και αρχαίας παιδείας. Μέσα σε αυτό το κλίμα της renovatio, εικονογραφημένα χειρόγραφα , ελεφαντοστά, είδη μικροτεχνίας (χρυσοχοΐας) , πολύτιμα υφάσματα και άγια λείψανα έφθαναν στα διάφορα κέντρα πνευματικής και καλλιτεχνικής παραγωγής: Άαχεν, Tours, Reims, Metz, Τρεβήρους. Τα αντικείμενα αυτά, αυθεντικά αρχαία, παλαιοριστιανικά  ή και της ίδιας εποχής, προέρχονταν από διάφορα κέντρα: Ραβέννα, Ρώμη, Μιλάνο, Κωνσταντινούπολη και Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτο.

Ν.Α: Μετά τη διάλυση της αυτοκρατορίας των Καρολιδών,  ποια είναι η θέση του βυζαντινού στοιχείου στην Ευρώπη;

Μετά τον 9ο αιώνα, οπότε διαλύθηκε η αυτοκρατορία των Καρολιδών, οι βυζαντινές καταβολές έχουν εδραιωθεί στην ευρωπαϊκή καλλιτεχνική παράδοση, κυρίως μέσα από τα καρολίνεια έργα. Επιπλέον, ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι κατά το β΄ μισό του 9ου αι., στην αυλή του Πάπα, υπήρξε μια τεράστια μεταφραστική δραστηριότητα ελληνικών κειμένων στα λατινικά, όπως τα έργα του Διονυσίου Αρεοπαγίτου και άλλων μεγάλων ορθοδόξων θεολόγων, ο Ακάθιστος Ύμνος,  που στη συνέχεια επηρέασαν την σκέψη και την τέχνη στη Δύση.  Άμεσες όμως επιδράσεις από την Κωνσταντινούπολη διακρίνονται , εκ νέου, στην τέχνη της αυτοκρατορίας των Σαξόνων, τη λεγόμενη Οθωνική τέχνη (10ο & 11ο αι) με την ευκαιρία των γάμων του Όθωνα Β’ με την Βυζαντινή πριγκίπισσα Θεοφανώ.

Ν.Α: Φθάνουμε σιγά σιγά στο έτος που συνέβη το οριστικό σχίσμα των Εκκλησιών, το 1074. Πείτε μας, αυτό το γεγονός τι αντίκτυπο έχει στις βυζαντινές επιδράσεις στη Δύση;

Όχι μόνον δεν τις επηρεάζει, αλλά φαίνεται ότι από τον 11ο αιώνα μέχρι και τον 14ο οι επιδράσεις αυτές εντείνονται, ενώ εισχωρούν στη Δύση κυρίως μέσω της λαμπρής τέχνης των ψηφιδωτών , που το Βυζάντιο είχε παραλάβει από την Αρχαία Ρώμη και είχε αναπτύξει σε μεγάλο βαθμό τελειότητας. Στη Δύση η τέχνη αυτή συνδέεται με τις έννοιες της εξουσίας και του μεγαλείου, όσο και με την ανάμνηση της Αρχαίας Ρώμης. Σε αυτόν τον τομέα η Ιταλία θα πρωτοστατήσει. Σπουδαία μνημεία με ψηφιδωτά υπάρχουν στη Σικελία (Palermo, Cefalu, Monreale) κτισμένα με πρωτοβουλία των Νορμανδών βασιλέων (12ος αι.), ενώ η τέχνη του ψηφιδωτού έμελλε να φθάσει στο απόγειό της στην Βενετία, στη περίφημη Βασιλική του Αγίου Μάρκου. Ανάμεσα στον 11ο και τον 14ο αι η βυζαντινή τέχνη επέδρασε στη Βενετία κατά διαδοχικά κύματα, είτε με άμεσο τρόπο, με την παρουσία Ελλήνων τεχνιτών, είτε έμμεσα, δηλαδή με τη χρήση κυρίως εικονογραφημένων χειρογράφων.

Ν.Α: Δηλαδή, ανάμεσα στον 11ο και 14ο αιώνα, εκτός των ψηφιδωτών που αναφέρατε δεν υπάρχουν άλλα δείγματα Βυζαντινής τέχνης αλλού στην Ευρώπη;

Υπάρχουν. Για παράδειγμα, τον 12ο αιώνα, παρατηρούνται σε διάφορα σημεία της Ιταλίας (Μεσσήνη Κρυπτοφέρρη , Anagni, Amalfi), αλλά και εκτός αυτής, στη Sigena της Ισπανίας,  στην Αγγλία (τοιχογραφίες και χειρόγραφα) και στη Ρηνανία , ιδιαίτερα στην περιοχή του ποταμού Μόζα. Γενικότερα, όμως πρέπει να τονίσουμε ότι κατά τον 13ο αιώνα, εξ αιτίας της 4ης Σταυροφορίας δημιουργείται ένα πολύ έντονο και μακράς διαρκείας κύμα βυζαντινών επιδράσεων, που αρχικά ξεσπά στη Βενετία του 13ου αιώνα, αλλά που στην ουσία σαρώνει ολόκληρη την Ευρώπη. Θα γίνει αισθητό στα γλυπτά του Nicola Pisano, στην Πίζα,  αλλά και Bόρεια, επηρεάζοντας τη γοτθική τέχνη στους καθεδρικούς στο Παρίσι, Chartres, Amiens, Reins, αλλά και στη Γερμανία.

Ν.Α: Εν κατακλείδι κυρία Παπασταύρου, ποιο είναι το μήνυμα που βγαίνει από την άκρως ενδιαφέρουσα ανασκόπηση που μας κάνατε σε διάφορα μνημεία και Ευρωπαϊκά κέντρα;

Το μήνυμα είναι ότι η βυζαντινή τέχνη φέρει μέσα της την παράδοση της κλασικής αρχαιότητας, που χρειάζονταν οι Δυτικοί για να διδαχθούν την οργανική απεικόνιση της ανθρώπινης μορφής και του περιβάλλοντος. Έτσι, τα πολλαπλά κύματα εισροής Βυζαντινής τέχνης σε διάφορα σημεία της Δυτικής Ευρώπης συνετέλεσαν ώστε η Δύση και ιδιαίτερα η Ιταλία να μεταβεί αβίαστα από τις στερεοτυπίες της μεσαιωνικής τέχνης στην Αναγέννηση της τέχνης που συντελείται τον 15ο αιώνα. Με άλλα λόγια, δεν είναι τυχαίο ότι η Αναγέννηση συντελείται στην Ιταλία, διότι η χώρα αυτή όχι μόνον ανήκε στην Βυζαντινή επικράτεια ως τον 11ο αιώνα, τουλάχιστον ως προς το Νότιο τμήμα της, αλλά διότι αρχικά υπήρξε η ίδια στην κοιτίδα του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού, η χώρα που κατά τον 13ο αι. αφομοίωσε σε μέγιστον βαθμό τις βυζαντινές καλλιτεχνικές επιδράσεις, εκπαιδεύθηκε από αυτές και ανεξαρτοποιήθηκε μετέπειτα, όταν το επέτρεψαν οι ιστορικές και πολιτικο-οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες στη Δύση.

 

 

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.

Ακολουθήστε μας στο Facebook @grnewsradiofl

Ακολουθήστε μας στο Twitter @grnewsradiofl

 

Copyright 2021 Businessrise Group.  All rights reserved. Απαγορεύται ρητώς η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ή αναδιανομή μέρους ή όλου του υλικού του ιστοχώρου χωρίς τις κάτωθι προυποθέσεις: Θα υπάρχει ενεργός σύνδεσμος προς το άρθρο ή την σελίδα. Ο ενεργός σύνδεσμος θα πρέπει να είναι do follow Όταν τα κείμενα υπογράφονται από συντάκτες, τότε θα πρέπει να περιλαμβάνεται το όνομα του συντάκτη και ο ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί στο προφίλ του Το κείμενο δεν πρέπει να αλλοιώνεται σε καμία περίπτωση ή αν αυτό κρίνεται απαραίτητο να συμβεί, τότε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ποιο είναι το πρωτότυπο κείμενο και ποιες είναι οι προσθήκες ή οι αλλαγές. αν δεν πληρούνται αυτές οι προυποθέσεις, τότε το νομικό τμήμα μας θα προβεί σε καταγγελία DMCA, χωρίς ειδοποίηση, και θα προβεί σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες.

Άλλα Άρθρα

Ένας τίτλος… Πειραιάς: Αναβίωσε και φέτος το έθιμο της Ασούρα με το αυτομαστίγωμα. Αυτός ο τίτλος μου θύμισε ένα παλιότερο άρθρο που θέλω να το μοιραστώ μαζί σας !!

Ένας τίτλος… Πειραιάς: Αναβίωσε και φέτος το έθιμο της Ασούρα με το αυτομαστίγωμα. Αυτός ο τίτλος μου θύμισε ένα παλιότερο άρθρο που θέλω να το μοιραστώ μαζί σας !!

Η Ασούρα στον Πειραιά αποτελεί ένα αρχαίο έθιμο που αναβιώνει κάθε χρόνο, προσδίδοντας ένταση και...

Τελευταία Άρθρα

Σχολιασμός Επικαιρότητας

Ενδιαφέροντα Θέματα

Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων


Συμβουλές Μαγειρικής

Estiatorio Milos Miami
Estiatorio Milos Miami
Estiatorio Milos Miami
International sounds DJ Entertainment

Pin It on Pinterest

Share This