Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι ἰδανικὴ στὸ νὰ δημιουργῆ σύνθετα, μὲ ἀπιστεύτων δυνατοτήτων χρήσεις. Ὁ σπουδαῖος Γάλλος συγγραφέας καὶ μεταφραστὴς νεοελληνικῶν ἔργων Ζὰκ Λακαρριἐρ, ἔκθαμβος ἐμπρὸς στὸ μεγαλεῖο τῆς Ἑλληνικῆς, εἶχε δηλώσει σχετικῶς: «Ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα ἔχει τὸ χαρακτηριστικὸ νὰ προσφέρεται θαυμάσια γιὰ τὴν ἔκφραση ὅλων τῶν ἱεραρχιῶν μὲ μιὰ ἁπλῆ ἀλλαγὴ τοῦ πρώτου συνθετικοῦ. Ἀρκεῖ νὰ βάλη ἕνα “πᾶν- πρῶτο- ἀρχι- ὑπερ-” ἢ μιὰ ὁποιαδήποτε ἄλλη πρόθεση μπροστὰ σὲ ἕνα θέμα. Κι ἂν συνδυάση κανεὶς μεταξύ τους αὐτὰ τὰ προθέματα, παίρνει μιὰ ἀτελείωτη ποικιλία διαβαθμίσεων. Τὰ προθέματα ἐγκλείονται τὰ μὲν μέσα στὰ δὲ σὰν μία σημασιολογικὴ κλίμακα, ἡ ὁποία ὀρθώνεται πρὸς τὸν οὐρανὸ τῶν λέξεων».
Ἂν καὶ ὑπάρχουν δεκάδες χιλιάδες λέξεις, ἱκανὲς νὰ πιστοποιήσουν τὴν παραπάνω ἰδιότητα, μία καὶ μόνο πηγὴ ἀρκεῖ γιὰ νὰ διαπιστώσουμε τὴν ἀλήθεια: Στὴν Ἰλιάδα τοῦ Ὁμήρου (Σ 54) ἡ Θέτις θρηνεῖ γιὰ ὅ,τι θὰ πάθη ὁ γυιός της σκοτώνοντας τὸν Ἕκτορα, «διὸ καὶ δυσαριστοτόκειαν αὐτὴν ὀνομάζει». Ἡ λέξη αὐτὴ ἀπὸ μόνης της εἶναι ἕνα μοιρολόϊ. Διότι ἀποτελεῖται ἀπὸ τά: «δυσ+ἄριστος+τίκτω». Καὶ ἡ φράση «ὦ μοι δυσαριστοτόκεια», ὅπως ἀναλύει τὸ «Ἐτυμολογικὸν τὸ Μέγα», σημαίνει «ἐπὶ κακῷ τὸν ἄριστον τετοκυῖα», δηλαδὴ «ἀλλοίμονο σὲ μένα ποὺ γιὰ κακὸ γέννησα τὸν ἄριστο».
Εἰλικρινά, οὐδεμία ἄλλη γλῶσσα στὸν κόσμο θὰ μποροῦσε νὰ ἀποδώση σὲ μία καὶ μόνο λέξη τόσα πολλὰ καὶ ὑψηλὰ νοήματα, παρὰ μόνον ἡ «Φωνὴ Ἑλληνίς», ἡ ὁποία ἐφεῦρε καὶ χρησιμοποιεῖ μέσῳ τῶν προθέσεων τὰ σύνθετα, πολλαπλασιάζοντας τὶς λέξεις καὶ τὰ νοήματα, καὶ προσφέροντάς τα στὴν συνέχεια ὡς δῶρον «εἰς τοὺς τὴν βαρβαρικὴν ὁμιλοῦντας». Πράγματι, ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ἔχει δημιουργήσει καὶ χρησιμοποιεῖ στὸν λόγο της προθέσεις, οἱ ὁποῖες, λόγῳ ἀκριβῶς τῆς πολλαπλασιαστικῆς τους ἰδιότητος, συντελοῦν στὴν δημιουργία ἑκατομμυρίων λεξιτύπων.
photo Robert_C, https://pixabay.com
