Η ιστορία της μασονικής στοάς Propaganda Due, γνωστής ως P2, αποτελεί ένα από τα σκοτεινότερα κεφάλαια της σύγχρονης Ιταλίας. Δεν επρόκειτο απλώς για μια κλειστή μασονική οργάνωση, αλλά για ένα μυστικό δίκτυο εξουσίας, τα μέλη του οποίου είχαν διεισδύσει στην πολιτική, στις Ένοπλες Δυνάμεις, στις υπηρεσίες πληροφοριών, στις τράπεζες και στα μέσα ενημέρωσης.
Η P2 είχε τις ρίζες της στη στοά Propaganda Massonica, η οποία ιδρύθηκε τον 19ο αιώνα και δεχόταν στους κόλπους της πολιτικούς, κρατικούς λειτουργούς και άλλες προσωπικότητες που επιθυμούσαν να παραμείνουν μακριά από τη δημοσιότητα. Η δράση της ανεστάλη κατά τη διάρκεια του φασιστικού καθεστώτος, όταν ο Μπενίτο Μουσολίνι απαγόρευσε τις μασονικές οργανώσεις.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο επανεμφανίστηκε με την ονομασία Propaganda Due. Η πραγματική της μεταμόρφωση, όμως, πραγματοποιήθηκε υπό την ηγεσία του Λίτσιο Τζέλι, ενός αμφιλεγόμενου επιχειρηματία με φασιστικό παρελθόν και σημαντικές διεθνείς διασυνδέσεις.
Υπό την καθοδήγησή του, η P2 εξελίχθηκε σε μια κρυφή δομή πολιτικής και οικονομικής επιρροής. Ενώ επισήμως είχε διαλυθεί από τη Μεγάλη Ανατολή της Ιταλίας, συνέχισε να λειτουργεί μυστικά, στρατολογώντας ανθρώπους που κατείχαν καίριες θέσεις στον κρατικό μηχανισμό.
Η μεγάλη αποκάλυψη ήρθε τον Μάρτιο του 1981. Κατά τη διάρκεια έρευνας στη βίλα του Τζέλι, κοντά στο Αρέτσο, οι αρχές εντόπισαν έναν κατάλογο με 962 ονόματα. Ανάμεσά τους βρίσκονταν ανώτατοι αξιωματικοί, αρχηγοί των ιταλικών μυστικών υπηρεσιών, πολιτικοί, δικαστικοί, τραπεζίτες, επιχειρηματίες και δημοσιογράφοι.
Στον κατάλογο περιλαμβανόταν και το όνομα του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο οποίος εκείνη την περίοδο δεν είχε ακόμη εισέλθει στην ενεργό πολιτική. Αργότερα έγινε επανειλημμένα πρωθυπουργός της Ιταλίας. Η παρουσία τόσο ισχυρών προσώπων στην ίδια μυστική οργάνωση προκάλεσε πολιτικό σεισμό και οδήγησε ακόμη και στην πτώση της τότε ιταλικής κυβέρνησης.
Η P2 φέρεται να επιδίωκε την αναμόρφωση του ιταλικού κράτους σύμφωνα με ένα σχέδιο που ονομαζόταν «Σχέδιο Δημοκρατικής Αναγέννησης». Παρά τον φαινομενικά δημοκρατικό τίτλο του, το σχέδιο προέβλεπε τη συγκέντρωση πολιτικής και επικοινωνιακής δύναμης, την αποδυνάμωση των συνδικάτων, τον περιορισμό της επιρροής των πολιτικών κομμάτων, την αναδιοργάνωση της Δικαιοσύνης και την ενίσχυση του ελέγχου στα μέσα ενημέρωσης.
Η κοινοβουλευτική επιτροπή έρευνας, υπό την προεδρία της Τίνα Ανσέλμι, κατέληξε ότι η P2 αποτελούσε μια μυστική οργάνωση με πολιτικούς σκοπούς, η οποία είχε δημιουργήσει ένα επικίνδυνο δίκτυο παράλληλης εξουσίας. Η δράση της παραβίαζε τις συνταγματικές αρχές της χώρας, καθώς επιχειρούσε να επηρεάσει τη δημόσια ζωή έξω από κάθε δημοκρατικό και θεσμικό έλεγχο.
Το όνομα της P2 συνδέθηκε επίσης με το οικονομικό σκάνδαλο της Banco Ambrosiano και με τον τραπεζίτη Ρομπέρτο Κάλβι, γνωστό ως «τραπεζίτη του Θεού» λόγω των σχέσεών του με την Τράπεζα του Βατικανού. Η Banco Ambrosiano κατέρρευσε το 1982, αφήνοντας πίσω της μια τεράστια οικονομική τρύπα και ένα περίπλοκο δίκτυο ύποπτων χρηματοδοτήσεων.
Λίγο αργότερα, ο Κάλβι βρέθηκε κρεμασμένος κάτω από τη γέφυρα Blackfriars στο Λονδίνο. Ο θάνατός του θεωρήθηκε αρχικά αυτοκτονία, αλλά μεταγενέστερες έρευνες ενίσχυσαν το σενάριο της δολοφονίας. Παρά τις πολυετείς δικαστικές διαδικασίες, κανείς δεν καταδικάστηκε οριστικά για τον θάνατό του.
Η P2 συνδέθηκε σε δημοσιεύματα και έρευνες με τρομοκρατικές επιθέσεις, τη Μαφία, απόπειρες αποσταθεροποίησης και ορισμένα από τα μεγαλύτερα ανεξιχνίαστα μυστήρια της μεταπολεμικής Ιταλίας. Πολλές από αυτές τις σχέσεις αποτέλεσαν αντικείμενο κοινοβουλευτικών και δικαστικών ερευνών, χωρίς όμως όλες οι κατηγορίες και οι θεωρίες να αποδειχθούν στα δικαστήρια.
Τον Ιανουάριο του 1982, το ιταλικό Κοινοβούλιο διέλυσε επισήμως την P2 και θέσπισε αυστηρότερο πλαίσιο κατά των μυστικών οργανώσεων που επιδιώκουν να επηρεάσουν παράνομα τη λειτουργία του κράτους.
Η υπόθεση παραμένει μέχρι σήμερα ένα ισχυρό παράδειγμα του κινδύνου που δημιουργείται όταν πολιτική, οικονομική και επικοινωνιακή δύναμη συγκεντρώνονται σε ένα αδιαφανές δίκτυο. Η P2 δεν έγινε διαβόητη απλώς επειδή ήταν μασονική στοά, αλλά επειδή λειτούργησε ως ένας μυστικός μηχανισμός επιρροής μέσα στους θεσμούς της ιταλικής Δημοκρατίας.
Πηγές: Ιταλική Εγκυκλοπαίδεια Treccani – P2, Treccani – Λίτσιο Τζέλι, Υπουργείο Πολιτισμού της Ιταλίας – Propaganda 2.
Photo Από Άγνωστος – coll.priv., Κοινό Κτήμα, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=45656845, https://el.wikipedia.org/wiki/
