«Εξαποστελείς το Πνεύμα Σου και ανακαινιείς το πρόσωπον της γης…» (Ψαλμός 103, 30)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Θα εξαποστείλεις το Άγιο Πνεύμα Σου, Κύριε, και Αυτό θα ανακαινίσει όλη την γήινη φυσιογνωμία…
Όλο το Εορτολογικό νόημα της Πεντηκοστής έγκειται στην πραγμάτωση μιας υπόσχεσης, που έδωσε ο Θεάνθρωπος Χριστός στους μαθητές Του, λίγο πριν την εκούσια Σταύρωσή Του, την εκ νεκρών Ανάσταση… και την ένδοξη Ανάληψή Του στους Ουρανούς: ότι δεν θα τους εγκατέλειπε ορφανούς…! [ 1 ] Ότι, λίγες ημέρες μετά την αναχώρησή Του, θα τους έστελνε εκ μέρους του Πατέρα Του, το Πανάγιο Πνεύμα για να τους παρηγορεί και καθοδηγεί, και να συνεχίσει και ολοκληρώσει το Έργο της ανάπλασης του «πεπαλαιωμένου» από την αμαρτία κόσμου, σε μια παρθενική «Καινή Κτίση»…! (Β΄ Κορ. 5, 17)
«Ουκ αφήσω υμάς ορφανούς…» (Ιωάν. 14, 18)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Δεν θα σας εγκαταλείψω στην Ορφάνια της απουσίας Μου…
Δεν ήταν μια… “ακάλυπτη επιταγή” ενός χρεωκοπημένου ανθρώπου, που μπορεί εύκολα να αθετήσει… ό,τι υποσχέθηκε. Ήταν ένα “επικυρωμένο συμβόλαιο” ενός απειρόπλουτου Θεού… που θα ετηρείτο εξάπαντος! Σύντομα, οι μαθητές θα ελάμβαναν το Πνεύμα της Αληθείας και της Παρακλήσεως… το Οποίο, αφού θα τους εξάγνιζε από κάθε αμαρτία, θα “κατασκήνωνε” μέσα τους αιώνια, γεμίζοντας κάθε κενό της ψυχής τους με την πλουτοχορήγηση “ναμάτων” ζωηρρύτων… εκ των υπερφυών Αγαθών της Βασιλείας Του!
«Βασιλεύ Ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο Θησαυρός των αγαθών και ζωής Χορηγός, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν, και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος, και σώσον, Αγαθέ, τας ψυχάς ημών.» (Από την υμνολογία της Πεντηκοστής)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Επουράνιε Βασιλιά, Παρηγορητή των ψυχών, Πνεύμα της αλήθειας, Εσύ που βρίσκεσαι παντού και γεμίζεις τα πάντα, Εσύ που είσαι ο πολύτιμος θησαυρός εκείνων που ζουν με αγαθότητα, Εσύ που είσαι “ΖΩΝ” και χαρίζεις ζωή… έλα και κατασκήνωσε μέσα μας, και καθάρισέ μας από κάθε κηλίδα εμπαθείας, και σώσε τις ψυχές μας, Πανάγαθε.
Η Εορτή της Πεντηκοστής, λοιπόν, είναι η εκπλήρωση μιας αψευδούς υπόσχεσης του Χριστού! Ότι, μέσα στην Πατρική Του Πρόνοια να μην μας εγκαταλείψει ορφανούς, φεύγοντας από κοντά μας… θα έστελνε στην Γη τον Παράκλητο Βασιλέα -το Πανάγιο & Ζωοποιό Πνεύμα- για ν’ αναπληρώσει το κενό της Χριστο-απουσίας…! Η χρονική “προθεσμία” των 50 ημερών από την Ανάσταση του Χριστού ή των 10 ημερών από την Ανάληψή Του, έληξε κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, οπόταν ο Παράκλητος ήρθε στον κόσμο -εκπορευόμενος από τον Πατέρα, μέσω του Υιού- για να μας παρηγορεί…! Για να μας στηρίζει με πίστη στην ολιγοπιστία… για να μας εμπνέει ελπίδα στην απόγνωση… και να μας χαροποιεί με Αναστάσιμη χαρά στις σταυρικές μας θλίψεις, οδηγώντας μας “εις πάσαν την αλήθειαν…” (Ιωάν. 16, 13)!
Επιφώσκοντας Πεντηκοστή… η Πνευματική Μητέρα μας -η Ορθόδοξη Εκκλησία- προσκαλεί τα πιστά της τέκνα, για να συνεορτάσουμε δοξολογικά την δυσχιλιετή “επέτειο” από την γένεση της “Στρατευομένης” Εκκλησίας!Δέκα μέρες πριν, στην Ανάληψη του Χριστού, ο δεύτερος “Ανέσπερος Ήλιος” της «Τρισηλίου Θεότητος», το β΄ Πρόσωπο του Τρισυπόστατου Θεού, ο Υιός και Λόγος του Θεού-Πατέρα, ολοκληρώνοντας το έργο της Θείας Οικονομίας Του, επέστρεψε στον Ουρανό «όπου ην το πρότερον». Πριν φύγει από κοντά μας, υποσχέθηκε να μας στείλει τον τρίτο “Ανέσπερο Ήλιο” της «Τρισηλίου Θεαρχίας», το γ΄ Πρόσωπο του Τρισυπόστατου Θεού, το Πανάγιο Πνεύμα, με την ακαταγώνιστη δύναμη του Οποίου δημιουργήθηκαν τα σύμπαντα στην αρχή του χρόνου… και συντηρούνται και ευλογούνται μέχρι σήμερα.
Το Άγιο Πνεύμα, η «πανσθενουργός δεξιά» (το πανίσχυρο “εκτελεστικό όργανο”…) της θείας Μεγαλοσύνης, εκπορεύεται από την Γενεσιουργό Αιτία του Θεού-Πατρός… και, διά μέσου της Γενεσιουργού Χάρης του Θεού-Υιού, διαχέεται ανεξάντλητα σε όλον τον ορατό κι’ αόρατο κόσμο για να φωτίζει-ζωογονεί-αγιάζει-ευλογεί-συντηρεί όλη την θεϊκή Δημιουργία της Κτίσης και της συμπαντικής απεραντοσύνης…! Επελαύνει με σαρωτική ισχύ… αλλά και με λεπτότητα Παντοκρατορικής ευγένειας… ταπεινά και μεγαλόπρεπα, αθόρυβα και εκκωφαντικά… στην “θορυβώδη” από εμπάθειες ανθρωπότητα.
Ο Θεός-Παράκλητος, εκπορευόμενος απο τον Θεό-Πατέρα… αποστέλλεται διά του Θεού-Υιού στον κόσμο, για να αποκαλύψει (όσο αυτό είναι “χωρητό” στην ανθρώπινη νοητική αντίληψη) το απόρρητο Μυστήριο της “Τρισηλίου Βασιλείας”, των «Τριών ανεσπέρων Ηλίων» που ενοποιούνται ασύγχυτα στο “αείφωτο Σέλας”, τον Έναν Τριαδικό Θεό! Μέσα από υπερφυείς Παντουργικές Ενέργειες του Παναγίου Πνεύματος, αποκαλύπτεται η Παντοκρατορική Του Παντοδυναμία… ενώ η “Ουσία” Του παραμένει αμέθεκτη, απροσπέλαστη κι’ ακατάληπτη! Τα ενεργήματα αυτά του Θεού, αν και άκτιστα είναι μεθεκτά, δηλ. μπορούν, με την συγκατάβαση της Θείας Χάρης, να γίνουν “χωρητά” στις αισθήσεις μας… αλλά και “κοινωνήσιμα” από τον νου και την καρδιά…!
Η λαμπρή διάνοια του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου (+390 μ.Χ.), μας δίνει ένα εκφραστικότατο παράδειγμα για να κατανοήσουμε με εποπτικό τρόπο την “ενδο-τριαδική” Σχέση των Προσώπων… που απαρτίζουν την Τρισυπόστατη Ενότητα. Ας φέρουμε στον νου μας -λέει- έναν ποιμενικό αυλό (φλογέρα) και ας εννοήσουμε: α) Ως Θεό-Πατέρα… τον Αυλητή, που εκπνέει αέρα απ’ τα δικά Του πνευμόνια, φυσώντας μέσα στον Αυλό… και πληκτρολογώντας ταυτόχρονα τις μουσικές νότες στα πλήκτρα του…! β) Ως Θεό-Υιό… τον ίδιο τον Αυλό, μέσω του οποίου διοχετεύεται η Πατρική Πνοή δημιουργικά μέσα στον κόσμο…! γ) Ως Θεό- Πνεύμα… την Πνοή ζωής και δημιουργικής αρμονίας, που εξέρχεται από τον Ποιμενικό Αυλό εκτελώντας τις υπερφυείς “μουσικές συνθέσεις” της Δημιουργικής μεγαλοφυίας Του!
Κοντά στο ανωτέρω, εποπτικό παράδειγμα του «Αυλού» που μας έδωσε ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ένας άλλος μέγας Πατέρας της Εκκλησίας μας, ο Άγιος Αθανάσιος (+373 μ.Χ.) μας δίνει μια άλλη, αλλ’ εξ ίσου εμπνευσμένη θεολογική διατύπωση, λέγοντας ότι: «Ο Πατήρ, δι’ Υιού, εν Αγίω Πνεύματι ποιεί τα πάντα…», συμπληρώνοντας προσφυώς την θεολογική “παράσταση” για την κατανόηση του “τρόπου” με τον οποίο ενεργεί η Παναγία Τριάδα, στην αδιάκοπα Δημιουργική και Προνοιακή [ 2 ] σχέση Της με την Κτίση.
Ωστόσο, εκείνο που, περισσότερο από κάθε τι άλλο, συγκινεί βαθύτατα την ψυχή των “Εραστών” της Τρισήλιας Θεότητας, ως προς το πανυπέρλογο Τριαδικό Μυστήριο, είναι η υπερτέλεια περιχώρηση Αγάπης ανάμεσα στα Τριαδικά Πρόσωπα. Όπως διερμηνεύουν οι Θεοφόροι Πατέρες μας, αυτή η αμφίδρομη αλληλο-περιχωρητική Σχέση, τελεσιουργείται στην βάση μιας «Αγαπητικής Υπακοής» [ 3 ] μεταξύ Τους! Ο Θεός-Πατήρ “γέρνει” ελαφρά προς τον Θεό-Υιό…, ο Υιός-Θεός “γέρνει” προς τον Θεό-Παράκλητο… και ο Παράκλητος-Θεός “γέρνει” με Αγαπητική Υπακοή προς τον Θεό-Πατέρα!
Αγαπητική Υπακοή! Ένα υπέρλογο Μυστήριο ενός “θεοπρεπούς” τρόπου ζωής (…) που μόνον ο Θεός μπορούσε να διανοηθεί! Γιατί, πώς θα μπορούσε κανείς να αγαπά… χωρίς να υπακούει;! Και πώς θα μπορούσε να υπακούει… χωρίς να αγαπά;! Και αν ο Θεός λειτουργεί έτσι (αγαπητικώς ομογνωμικά) στην “ενδο-Τριαδική” Του αλληλο-περιχώρηση με τα άλλα Πρόσωπα της «Τρισηλίου Θεαρχίας», πώς μπορούμε εμείς τα ατελή, εμπαθή κι’ αμαρτωλά πλάσματά Του, να συμπεριφερόμαστε αλλιώτικα (εμπαθώς ανταγωνιστικά και ανυπάκουα) προς αλλήλους γενικά, αλλ’ ειδικώτερα προς Εκείνον που μας έπλασε εκ του μηδενός… και μας ανέπλασε εκ του Αχράντου Αίματός Του…;!
Αυτή η, νοητικά ασύλληπτη, “ενδο-Τριαδική” περιχώρηση, με κριτήριο την Αγαπητική Υπακοή… είθε να γίνει “οδηγητικό αστέρι” και σ’ εμάς, για αλλαγή πλεύσης στον πολυκύμαντο “ωκεανό” των διανθρωπίνων σχέσεων! Είθε δε, εμπνεόμενοι απ’ αυτό… να επαναπροσδιορίσουμε σε θεοφιλή βάση, τις ενδο-οικογενειακές, τις ενδο-μοναστηριακές, τις ενδο-εκκλησιαστικές και τις ενδο-κοινωνικές μας συμπεριφορές, γιατί έχουμε εκτροχιασθεί βαίνοντας σε αλαζονικό και καταστροφικό κατήφορο! Μετά δε από τις διορθωτικές μας επεμβάσεις επάνω στον “παλαιό” μας εαυτό, ας επιμεληθούμε Αγαθά… που συνιστούν “καρπό του Πνεύματος” [ 4 ] κι’ ευαρεστούν τον Παράκλητο-Θεό, αλλά κι’ αποτελούν τις δομικές “προϋποθέσεις” κάθε ειρηνικής συνύπαρξης!
Ζώντας σήμερα -είθε και πάντα!- μέσα στην πνευματική ατμόσφαιρα της Αγίας Πεντηκοστής… ας ικετεύσουμε με δάκρυα την Αγαθότητα του Παναγίου και Ζωοποιού Πνεύματος, να συγκαταβεί στην αναξιότητά μας, να μας εγγίσει, να μας εξαγνίσει και να κατασκηνώσει μέσα μας: «Βασιλεύ Ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της Αληθείας, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν, και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος…»! Κι’ όταν το Πνεύμα της Αληθείας “ενδημήσει” και “κατασκηνώσει” οριστικά μέσα μας… τότε θα αποκτήσουμε πλήρη εμπειρία της ζωντανής και αληθινής Κοινωνίας με τον Τριαδικό Θεό, και μέσω Εκείνου με όλα τα αγνά, χαρούμενα και φωτεινά πλάσματα της Ουράνιας Βασιλείας Του… προς την οποία “εν μετανοία” πορευόμαστε!
Γιατί, η “επικοινωνιακή μοναξιά” μας μπορεί, στον παρόντα κόσμο, να βρει διέξοδο “παρηγοριάς” στην επιδίωξη της ανθρώπινης συντροφικότητας! Η “οντολογική μοναχικότητα” (…) της ύπαρξής μας, όμως, τόσο σε αυτόν τον εφήμερο βίο, όσο (και ασύγκριτα περισσότερο!) στην ατελεύτητη εκείνη ζωή, υπόκειται σε μείζονα ανάγκη “υπαρξιακής περιχώρησης”, όπου το μόνο που χρειάζεται -αλλά το χρειάζεται ζωτικά!- είναι η εγκατοίκηση του Παναγίου Πνεύματος στην ψυχή μας, ήδη από τον παρόντα βίο! Και όταν μας χαριστεί αυτό από τον Θεό, τότε η ζωντανή παρουσία Του θα “συντροφεύει εγγενώς” την μοναχική μας ύπαρξη ανατροφοδοτώντας την ατελεύτητα, με αθάνατη Ζωή… ανέσπερο Φως… και ανεκλάλητη Χαρά… στους αιώνες των αιώνων!
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ-ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[ 1 ] Η επαγγελία του Χριστού προς τους Αγίους Αποστόλους (και όλη την ανθρωπότητα), όπως απαντάται διάσπαρτη μέσα στο Ευαγγέλιο της Δεσποτικής Του Διαθήκης:
α) «Ο δε Παράκλητος, το Πνεύμα το Άγιον, Ό πέμψει ο Πατήρ εν τω ονόματί Μου, Εκείνος υμάς διδάξει πάντα και υπομνήσει υμάς πάντα ά είπον υμίν…» (Ιωάν. 14, 26)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Ο Παράκλητος, που θα στείλει ο Πατέρας στο όνομά Μου, Εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα και θα φέρει στην μνήμη σας όλα όσα σας έχω πει…
β) «Και Εγώ ερωτήσω τον Πατέρα, και άλλον Παράκλητον δώσει υμίν, ίνα μένη μεθ’ υμών εις τον αιώνα…» (Ιωάν. 14, 16)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Κι’ εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα να σας δώσει άλλον Παράκλητο, ώστε να μείνει για πάντα μαζί σας.
γ) «Όταν έλθη Εκείνος, το Πνεύμα της Αληθείας, οδηγήσει υμάς εις πάσαν την αλήθειαν…» (Ιωάν. 16, 13)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Όταν έρθει εκείνος, το Πνεύμα της Αλήθειας, θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια…
δ) «Όταν έλθη ό Παράκλητος, Ον Εγώ πέμψω υμίν παρά του Πατρός, το Πνεύμα της Αληθείας, Ό παρά του Πατρός εκπορεύεται, Εκείνος μαρτυρήσει περί Εμού…» (Ιωάν. 15, 26)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Όταν έρθει ο Παράκλητος, που θα σας στείλω Εγώ εκ μέρους του Πατρός, το Πνεύμα της Αλήθειας που εκπορεύεται από τον Πατέρα, Αυτός θα δώσει εξηγήσεις για Μένα…
[ 2 ] Η ανθρώπινη πείρα, καθιστά αυτονόητο, ότι: όσο δύσκολο είναι να δημιουργήσει κανείς εκ του μηδενός μεγαλειώδη δημιουργήματα… άλλο τόσο δυσχερές είναι, να επιμελείται προνοιακώς αδιάκοπα, για την διηνεκή ποιοτική και αρμονική λειτουργικότητά τους!…
[ 3 ] Αγαπητική Υπακοή! Μία μεγαλειώδης “σύγκραση” δύο κορυφαίων αρετών, που περιχωρούνται θεοπρεπώς: Υπακοή εν Αγάπη… και Αγάπη εν Υπακοή…! Ένας αγαστός συνδυασμός, που μόνον ένας “τοιούτος” θυσιαστικός Θεός, θα μπορούσε νά’χει εμπνευσθεί… αλλά και νά’χει εμπνεύσει! Ένας Θεός Σταυρωμένος, από Αγάπη για τα λογικά Του πλάσματα… και Ευήκοος στις προσευχητικές εκκλήσεις τους, από Ευσπλαχνία γι’ αυτά! Επειδή και Αυτός την ίδια “Αγαπητική Υπακοή” τηρεί στις “ενδο-Τριαδικές” Του σχέσεις: ως συνάναρχος Υιός προς τον άναρχο Πατέρα Του και το συναΐδιο Πνεύμα Του! Αλλά την ίδια αυτή “Αγαπητική Υπακοή” ετήρησε ως Υιός προς τον Πατέρα, και ανέλαβε το έργο της “Θείας Οικονομίας”, που Τον κατέβασε στην Γη… και τον ανέβασε στον Σταυρό… για την σωτηρία των ανθρώπων!
[ 4 ] «Ο Καρπός του Πνεύματος εστίν Αγάπη, Χαρά, Ειρήνη, Μακροθυμία, Χρηστότης, Αγαθωσύνη, Πίστις, Πραότης, Εγκράτεια…» (Γαλ. 5, 22)!
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Οι εμφανείς καρποί (αρετές) από την παρουσία του Αγίου Πνεύματος στην ψυχή του ανθρώπου, είναι: η Αγάπη, η Χαρά, η Ειρήνη, η Μακροθυμία, η Χρηστότητα, η Αγαθότητα, η Πίστη, η Πραότητα και η Εγκράτεια…
