Η Ρωσία πήρε ένα ακριβό μάθημα: το να αποκαλείς τα μη επανδρωμένα σκάφη «παιχνίδια» δεν τα αποτρέπει από το να βυθίζουν καί πολεμικά πλοία.
Η επιτυχία της Ουκρανίας (είτε μόνης της είτε με τούς οποιους υποστηρικτές της) στη Μαύρη Θάλασσα, ανάγκασε τη Μόσχα να αλλάξει προσέγγιση. Από την αρχική υποτίμηση πέρασε στην αντιγραφή και πλέον στην οργανωμένη ανάπτυξη ενός εγχώριου οικοσυστήματος μη επανδρωμένων επιφανειακών και υποβρύχιων πλατφορμών.
Η Ρωσία αναπτύσσει πλέον δικά της κύτη, συστήματα πρόωσης, σόναρ, αισθητήρες και λογισμικό.
Η πρόοδος είναι πραγματική.
Αλλά υπάρχει μια σημαντική αδυναμία.
Η αυτονομία δεν είναι μόνο το σκάφος. Είναι ολόκληρη η αλυσίδα.
Η Ουκρανία άλλαξε το ναυτικό δόγμα
Σχετικά φθηνά ουκρανικά USV βοήθησαν να απομακρυνθούν μεγάλα ρωσικά πολεμικά πλοία από τη Σεβαστούπολη και να περιοριστεί η επιχειρησιακή τους ελευθερία.
Το αποτέλεσμα ήταν κάτι περισσότερο από μια τακτική ήττα.
Ήταν ένα μάθημα στρατηγικής.
Ο λεγόμενος «στόλος των κουνουπιών» δεν αποτελεί πλέον απλή ενόχληση. Η Ρωσία δημιουργεί ειδικούς μη επανδρωμένους σχηματισμούς και ενσωματώνει τα USV στις ναυτικές της επιχειρήσεις.
Τα drones γίνονται μέρος του στόλου.
Η Ρωσία δεν ξεκινά από το μηδέν
Μήν παραβλέπουμε ότι στην Αγία Πετρούπολη, εδρεύει ένα από τα σημαντικότερα ρωσικά κέντρα υδροακουστικής έρευνας και ανάπτυξης ναυτικών σόναρ, το οποίο αποτελεί παγκόσμιο πρότυπο.
Γι’ αυτό αντιμετωπίζω με επιφύλαξη την άποψη ότι η Ρωσία απλώς «αντιγράφει» την Ουκρανία.
Οι ρωσικές τεχνολογικές δυνατότητες είναι άγνωστες. Όμως η υποβρύχια τεχνολογία είναι ένας τομέας στον οποίο διαθέτει δεκαετίες σεβαστής εμπειρίας.
Κατασκευάζει καί πυρηνοκίνητα υποβρύχια, καί γνωρίζει ιδιαίτερα καλά τα ενεργά σόναρ.
Άρα, η ρωσική προσπάθεια στα USV δεν πρέπει ούτε να υποτιμάται ούτε να αντιμετωπίζεται ως κάτι εντελώς νέο.
Το σκάφος δεν είναι η αποστολή
Η Ρωσία αναπτύσσει πλατφόρμες όπως τα Orkan, Vizir και Vizir-2M, καθώς και υποβρύχια συστήματα όπως το MPA ROV.
Η κοινή τάση είναι η αρθρωτή αρχιτεκτονική: διαφορετικά σόναρ και αισθητήρες μπορούν να προσαρμόζονται ανάλογα με την αποστολή.
Αυτό είναι σημαντικό.
Ένα USV δεν αποκτά επιχειρησιακή αξία απλώς και μόνο επειδή μπορεί να κινηθεί χωρίς πλήρωμα.
Η πραγματική αξία βρίσκεται στο τι μπορεί να:
- ανιχνεύσει,
- αναγνωρίσει,
- επεξεργαστεί,
- επικοινωνήσει,
- και τελικά να επιτρέψει στον χειριστή ή στο σύστημα να αποφασίσει ποιά από τίς διαθέσιμες επιλογές θα εφαρμόσει.
*Το σκάφος είναι το μέσο μεταφοράς.
**Το ωφέλιμο φορτίο είναι η αποστολή.
Ο αδύναμος κρίκος μπορεί να είναι οι επικοινωνίες
Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ρωσίας.
Η χώρα μπορεί πλέον να κατασκευάζει κύτη, κινητήρες, πλοήγηση και σόναρ. Οι ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες μεγάλης εμβέλειας είναι δυσκολότερη υπόθεση.
Η περίπτωση του Murena-300S, όπου αναλυτές εντόπισαν πιθανή κεραία Starlink, ανέδειξε αυτή την αδυναμία.
Η Ρωσία προσπαθεί να καλύψει το κενό με το Rassvet, τον δικό της αναδυόμενο δορυφορικό αστερισμό χαμηλής τροχιάς.
Όμως το Rassvet βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και απέχει σημαντικά από την κλίμακα και την επιχειρησιακή ωριμότητα του Starlink.
Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο:
Χωρίς αξιόπιστες επικοινωνίες πέραν της γραμμής ορίζοντα, η αυτονομία γίνεται πολύ πιο δύσκολη.
Το σύστημα πρέπει τότε να αποφασίζει περισσότερο μόνο του.
Αυτό απαιτεί ισχυρή επεξεργασία, αξιόπιστο λογισμικό, κατανόηση του περιβάλλοντος και σαφείς κανόνες δράσης όταν χαθεί η επικοινωνία.
*Η απομάκρυνση του ανθρώπου από το σκάφος δεν καταργεί την ανάγκη για λήψη αποφάσεων.
Απλώς μεταφέρει τη λήψη αποφάσεων από τον χειριστή στο σύστημα.
Το drone δεν χρειάζεται καν να επιτεθεί
Ένα ακόμη μάθημα ήρθε από το περιστατικό κοντά στο έργο φυσικού αερίου Neptun Deep στη Ρουμανία.
Ένα μη επανδρωμένο σκάφος μπορεί να δημιουργήσει στρατηγικό αποτέλεσμα ακόμη και χωρίς να πλήξει τίποτα.
Μπορεί να υποχρεώσει μια χώρα να αναπτύξει αεροσκάφη και πολεμικά πλοία, να διακόψει εργασίες, να αυξήσει το κόστος ασφάλισης και να δημιουργήσει αβεβαιότητα γύρω από κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Μερικές φορές το πραγματικό στρατηγικό ωφέλιμο φορτίο δεν είναι μια εκρηκτική γόμωση.
Είναι η αβεβαιότητα.
Το βασικό μάθημα
Η Ρωσία προοδεύει πραγματικά στα ναυτικά drones.
Όμως η αυτονομία είναι μια αλυσίδα.
Και ο πιο αδύναμος κρίκος μπορεί να μην είναι το κύτος ή το σόναρ.
Μπορεί να είναι οι επικοινωνίες.
Ή η επεξεργασία δεδομένων.
Ή η ολοκλήρωση των συστημάτων.
Ή, τελικά, η εμπιστοσύνη του ανθρώπου στο σύστημα.
Γι’ αυτό, όταν σχεδιάζουμε μια αυτόνομη πλατφόρμα, η πρώτη ερώτηση δεν πρέπει να είναι:
«Ποιο σκάφος θα αγοράσουμε;»
Η σωστή ερώτηση είναι:
«Τι πρέπει να ανιχνεύει, να κατανοεί, να επικοινωνεί και να επιτυγχάνει η αποστολή;»
Γιατί ένα εντυπωσιακό drone δεν είναι απαραίτητα μια χρήσιμη επιχειρησιακή ικανότητα.
*Η πλατφόρμα είναι μόνο η αρχή.
**Η αποστολή είναι το ζητούμενο.
Καλό είναι η Ελλάδα να εκμεταλλευτεί αυτή την “δωρεάν διδασκαλία”, όσο ακόμη δεν την πληρώνει με αίμα γενικά καί στό Αιγαίο ειδικότερα !
Photo Από Jeff Schmaltz, MODIS Rapid Response Team, NASA/GSFC – visibleearth.nasa.gov: Description pagevisibleearth.nasa.gov: BlackSea.A2004143.1105.250m.jpg or eoimages.gsfc.nasa.gov: BlackSea.A2004143.1105.250m.jpg, Κοινό Κτήμα, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=6865919, https://el.wikipedia.org/wiki/
