ΕΛ | EN
Greek-News-and-Radio-FL

Η Ελληνική Εφημερίδα της Ομογένειας στις ΗΠΑ, Νέα, Πολιτισμός και Τέχνη
The Greek Newspaper & the Greek Radio in the USA

Η Ελληνική Εφημερίδα της Ομογένειας στις ΗΠΑ, Νέα, Πολιτισμός και Τέχνη
The Greek Newspaper & the Greek Radio in the USA

Οι Έλληνες που Αξίζει να Γνωρίζεις 500+ πρόσωπα και φορείς από όλο τον κόσμο που κρατούν τον Ελληνισμό ζωντανό
Ανακάλυψέ τους →

Σε εκείνους που σκέπτονται πως η Ελλάδα σήμερα δεν έχει καμία σημασία ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν μεγαλύτερο λάθος. Η σημερινή, όπως και η παλιά Ελλάδα, έχει υψίστη σημασία για οποιονδήποτε ψάχνει να βρει τον εαυτό του.

Χένρυ Μίλλερ, 1891-1980, Αμερικανός συγγραφέας

Οι Έλληνες που Αξίζει να Γνωρίζεις 500+ πρόσωπα και φορείς από όλο τον κόσμο που κρατούν τον Ελληνισμό ζωντανό
Ανακάλυψέ τους →
Οι Έλληνες που Αξίζει να Γνωρίζεις 500+ πρόσωπα και φορείς από όλο τον κόσμο που κρατούν τον Ελληνισμό ζωντανό
Ανακάλυψέ τους →

 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. ΜΥΚΗΝΑΙΚΗ 

20 Nov, 2026
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. ΜΥΚΗΝΑΙΚΗ

 

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΝΑ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ

Πηνελόπη Καμπάκη Βουγιουκλή

Ομότιμη Κθηγήτρια Γλωσσολογιας

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης  

Από τη Μυκηναϊκή στη σημερινή Νεοελληνική Κοινή

Όλες οι  ημερομηνίες είναι κατά προσέγγιση, επειδή οι πρώτες γραπτές μαρτυρίες δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι τότε δημιουργήθηκε η γλώσσα.

 

ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

(υπάρχουν και λεπτομερέστερες ταξινομήσεις)

 

  1. Μυκηναϊκή ελληνική — περ. 14ος–12ος αι. π.Χ.
  2. Μεταμυκηναϊκή / πρώιμη αρχαϊκή περίοδος — η εποχή της μετάβασης και της εμφάνισης του αλφαβήτου.
  3. Αρχαϊκή ελληνική — 8ος–6ος αι. π.Χ.
  4. Κλασική ελληνική — 5ος–4ος αι. π.Χ.
  5. Ελληνιστική Κοινή — από τον Αλέξανδρο και μετά.
  6. Μεσαιωνική βυζαντινή ελληνική

8.Πρώιμη Νέα Ελληνική

  1. Νεοελληνικές διάλεκτοι και ιδιώματα — πώς διαφοροποιήθηκε η ελληνική στον ελληνόφωνο χώρο.
  2. Καθαρεύουσα
  3. Νέα Ελληνική — η σημερινή κοινή ελληνική και η διαμόρφωσή της.

 

Ι. Μυκηναϊκή ελληνική

 

  1. Εισαγωγή :Τι εννοούμε με τον όρο «Μυκηναϊκή ελληνική»;

Όταν μιλάμε για τη Μυκηναϊκή ελληνική, μιλάμε για την αρχαιότερη μορφή της ελληνικής γλώσσας που μπορούμε να τεκμηριώσουμε με γραπτές μαρτυρίες. Όλες οι άλλες θεωρίες που κυκλοφορούν δεν έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά.  Χρονολογείται περίπου από τον 17ο έως τον 12ο αιώνα π.Χ., με την κύρια γραπτή της παράδοση να ανήκει κυρίως στον 14ο και 13ο αιώνα π.Χ., δηλαδή στην εποχή των μυκηναϊκών ανακτόρων.

Και εδώ υπάρχει κάτι πολύ ενδιαφέρον: όταν ακούμε «Μυκηναϊκή ελληνική», δεν πρέπει να φανταζόμαστε ότι έχουμε στη διάθεσή μας μεγάλα λογοτεχνικά κείμενα. Δεν έχουμε. Έχουμε κυρίως μικρές διοικητικές καταγραφές.

 

 

  1. Πώς γνωρίζουμε τη Μυκηναϊκή ελληνική; — Η Γραμμική Β΄

Η μεγάλη ανακάλυψη είναι οι πινακίδες που είναι γραμμένες στη Γραμμική Β. Η Γραμμική Β΄ δεν είναι η πρώτη γραφή που χρησιμοποιήθηκε στον μυκηναϊκό κόσμο. Προέρχεται από παλαιότερο γραφικό σύστημα, τη Γραμμική Α΄, η οποία όμως δεν έχει ακόμη αποκρυπτογραφηθεί. Η Γραμμική Β΄ αποκρυπτογραφήθηκε τον 20ό αιώνα, το 1952 συγκεκριμένα, κυρίως χάρη στο έργο του Michael Ventris, με σημαντική συμβολή του John Chadwick. Και η αποκρυπτογράφηση έφερε μια εντυπωσιακή αποκάλυψη:Η γλώσσα των πινακίδων ήταν ελληνική. Άρα έχουμε πλέον γραπτή απόδειξη ότι μια μορφή της ελληνικής μιλιόταν και χρησιμοποιούνταν στον ελλαδικό χώρο ήδη από τη 2η χιλιετία π.Χ.

 

  1. Τι γράφουν οι πινακίδες;

Εδώ ίσως υπάρχει η μεγαλύτερη έκπληξη. Αν περιμένουμε να διαβάσουμε ποιήματα, ιστορίες ή φιλοσοφικά κείμενα, θα απογοητευτούμε. Οι περισσότερες πινακίδες είναι ουσιαστικά διοικητικά αρχεία. Καταγράφουν:

ποσότητες σιτηρών και άλλων προϊόντων, ζώα, εργαζομένους, τεχνίτες, γη και ιδιοκτησίες, προσφορές προς θεότητες, προϊόντα που εισέρχονται ή εξέρχονται από τα ανάκτορα.

Με άλλα λόγια, η Μυκηναϊκή ελληνική μάς έχει αφήσει κάτι σαν το λογιστήριο και τη γραφειοκρατία μιας  ανακτορικού τύπου κρατικής μονάδας.  Και αυτό είναι πολύτιμο, γιατί μέσα από αυτά τα «πεζά» κείμενα βλέπουμε έναν ολόκληρο κόσμο (από ποιητικά κείμενα δύσκολα βλέπεις την καθημερινή ζωή)

  1. Πού βρίσκουμε τις πινακίδες;

Οι σημαντικότερες συλλογές προέρχονται από μυκηναϊκά ανακτορικά κέντρα, όπως: την Πύλο, τις Μυκήνες, τη Θήβα την Κνωσό (μετά το 1400).

 Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το αρχείο της Πύλου, όπου βρέθηκαν χιλιάδες πινακίδες. Οι πινακίδες είναι συνήθως από άψητο πηλό. Αυτό έχει μια ενδιαφέρουσα συνέπεια: κανονικά ο άψητος πηλός δεν θα διατηρούνταν εύκολα. Στην περίπτωση των μυκηναϊκών πινακίδων, όμως, πολλές ψήθηκαν κατά λάθος όταν καταστράφηκαν τα ανάκτορα από πυρκαγιές. Έτσι, η καταστροφή των ανακτόρων συνέβαλε παράδοξα στη διατήρηση των γραπτών τους.

  1. Τι μας λέει η γλώσσα;

Η Μυκηναϊκή ελληνική είναι πολύ διαφορετική στην εμφάνιση από τα ελληνικά που γνωρίζουμε από τον Όμηρο ή από την κλασική Αθήνα. Όμως, όταν οι ειδικοί διαβάζουν τις πινακίδες, αναγνωρίζουν λέξεις και τύπους που έχουν μακρά συνέχεια στην ελληνική γλώσσα. Για παράδειγμα, βρίσκουμε αρχαίες μορφές λέξεων που σχετίζονται με θεότητες, ανθρώπους, προϊόντα, ζώα, τόπους. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι εμφανίζονται ονόματα θεών που γνωρίζουμε από τη μεταγενέστερη ελληνική παράδοση. Για παράδειγμα, αναγνωρίζονται ο Δίας, η Ήρα, ο Ποσειδώνας και άλλες θεότητες. Άρα η Μυκηναϊκή ελληνική μας επιτρέπει να δούμε ότι η ελληνική γλωσσική παράδοση έχει πολύ βαθιές ρίζες, αρκετούς αιώνες πριν από την κλασική εποχή.

Μερικές λέξεις στη συλλαβική γραμμική Β,  τη σύγχρονη μεταγραφή και τη σημασία.

 

Λέξεις που είχαν αρχικά δίγαμμα

Ακολουθούν μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα λέξεων, ομαδοποιημένα ανάλογα με τη σημασία τους:

 

  1. Καθημερινές και κοινές λέξεις
  • Ϝοῖκος (Οίκος / Σπίτι)
  • Προφορά: «Γουί-κος»
  • Σύνδεση: Συγγενεύει με το λατινικό vicus (γειτονιά/χωριό) και την αγγλική κατάληξη -wich (π.χ. Greenwich).
  • Ϝοῖνος (Οίνος / Κρασί)
  • Προφορά: «Γουί-νος»
  • Σύνδεση: Από εδώ προέρχεται το λατινικό vinum και το αγγλικό wine.
  • Ϝέργον (Έργο / Δουλειά)
  • Προφορά: «Γουέρ-γον»
  • Σύνδεση: Συγγενεύει άμεσα με το γερμανικό Werk και το αγγλικό work.
  • Ϝέπος (Έπος / Λόγος, λέξη)
  • Προφορά: «Γουέ-πος»

 

  1. Άνθρωποι και σώμα
  • Ϝάναξ (Άναξ / Βασιλιάς, άρχοντας)
  • Προφορά: «Γουά-νακς» (Σε μυκηναϊκές πινακίδες της Γραμμικής Β αναγράφεται ως wa-na-ka).
  • Ϝοφθαλμός (Οφθαλμός / Μάτι)
  • Προφορά: «Γγουφ-θαλ-μός»
  • Ϝέσθης (Εσθήτα / Ρούχο, φόρεμα)
  • Προφορά: «Γουέσ-θης»
  • Σύνδεση: Συγγενεύει με το λατινικό vestis και το αγγλικό vest.

 

  1. Αριθμοί και αντωνυμίες
  • Ϝέξ (Έξι)
  • Προφορά: «Γουέκς»
  • Σύνδεση: Εξηγεί γιατί στα λατινικά είναι sex και στα αγγλικά six (το δίγαμμα συχνά μετατρεπόταν σε δασεία h ή s σε άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες).
  • Ϝείκοσι (Είκοσι)
  • Προφορά: «Γουεί-κο-σι»
  • Σύνδεση: Αντίστοιχο με το λατινικό viginti.

 

 

Πώς επηρέαζε την προφορά μέσα στη φράση;

Ακόμα και όταν το δίγαμμα σταμάτησε να γράφεται (π.χ. στα ομηρικά έπη), η «σκιά» του παρέμεινε στην προφορά της ποίησης.

Για παράδειγμα, η φράση «τὸν δ᾽ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων» κλείνει συχνά με το όνομα (Ϝ)άναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων. Αν δεν υπήρχε το δίγαμμα, η λέξη κρείων (που τελειώνει σε σύμφωνο ν) θα έπρεπε να ενώνεται κανονικά με το Άναξ. Όμως, επειδή οι αρχαίοι πρόφεραν «κρείων γουάναξ», το δίγαμμα λειτουργούσε ως «τοίχος» (σύμφωνο) που εμπόδιζε τη χασμωδία και κρατούσε τις συλλαβές στη σωστή τους  διάρκεια για το μέτρο του ποιήματος. 

 

  1. Το τέλος της μυκηναϊκής γραπτής παράδοσης

Γύρω στο τέλος του 13ου και στις αρχές του 12ου αιώνα π.Χ. το ανακτορικό σύστημα της μυκηναϊκής Ελλάδας καταρρέει. Τα ανάκτορα καταστρέφονται και μαζί τους εξαφανίζεται και η συγκεκριμένη διοικητική χρήση της Γραμμικής Β΄. Τώρα εδώ  έχουμε ένα πολύ σημαντικό σημείο για την ιστορία της ελληνικής: Η ελληνική γλώσσα δεν εξαφανίζεται. Αυτό που εξαφανίζεται είναι η συγκεκριμένη γραπτή παράδοση. Για αρκετούς αιώνες δεν έχουμε αντίστοιχο σώμα ελληνικών γραπτών κειμένων. Όταν η ελληνική εμφανιστεί ξανά σε μεγάλη κλίμακα, θα γράφεται πλέον με το ελληνικό αλφάβητο.

 

  1. Συμπερασματικά

Η Μυκηναϊκή ελληνική είναι σημαντική όχι επειδή μας έδωσε μεγάλα λογοτεχνικά έργα — δεν έχουμε τέτοια. Είναι σημαντική επειδή μας δίνει την πρώτη γραπτή εικόνα της ελληνικής γλώσσας. Μέσα από τις μικρές πήλινες πινακίδες μπορούμε να ακούσουμε, έστω από πολύ μακριά, τη φωνή ενός κόσμου που έζησε πριν από περισσότερα από τρεις χιλιάδες χρόνια .Βλέπουμε λέξεις, ονόματα θεών, ανθρώπους, προϊόντα, διοικητικές πράξεις και στοιχεία μιας κοινωνίας οργανωμένης γύρω από τα ανάκτορα. Όμως κυρίως βλέπουμε κάτι θεμελιώδες: η ελληνική γλώσσα δεν αρχίζει με τον Όμηρο ούτε με την κλασική Αθήνα. Η γραπτή ιστορία της φτάνει τουλάχιστον μέχρι τη Μυκηναϊκή εποχή — και οι ρίζες της είναι ακόμη βαθύτερες.

 

 

 

 

 

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.

Ακολουθήστε μας στο Facebook @grnewsradiofl

Ακολουθήστε μας στο Twitter @grnewsradiofl

 

Copyright 2021 Businessrise Group.  All rights reserved. Απαγορεύται ρητώς η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ή αναδιανομή μέρους ή όλου του υλικού του ιστοχώρου χωρίς τις κάτωθι προυποθέσεις: Θα υπάρχει ενεργός σύνδεσμος προς το άρθρο ή την σελίδα. Ο ενεργός σύνδεσμος θα πρέπει να είναι do follow Όταν τα κείμενα υπογράφονται από συντάκτες, τότε θα πρέπει να περιλαμβάνεται το όνομα του συντάκτη και ο ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί στο προφίλ του Το κείμενο δεν πρέπει να αλλοιώνεται σε καμία περίπτωση ή αν αυτό κρίνεται απαραίτητο να συμβεί, τότε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ποιο είναι το πρωτότυπο κείμενο και ποιες είναι οι προσθήκες ή οι αλλαγές. αν δεν πληρούνται αυτές οι προυποθέσεις, τότε το νομικό τμήμα μας θα προβεί σε καταγγελία DMCA, χωρίς ειδοποίηση, και θα προβεί σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες.

Άλλα Άρθρα

Στεγαστική κρίση και ακρίβεια: οι προτάσεις Μητσοτάκη, Ανδρουλάκη, Σαμαρά και Τσίπρα

Στεγαστική κρίση και ακρίβεια: οι προτάσεις Μητσοτάκη, Ανδρουλάκη, Σαμαρά και Τσίπρα

Η στεγαστική κρίση και η ακρίβεια κυριαρχούν στην πολιτική αντιπαράθεση, με Μητσοτάκη, Ανδρουλάκη, Σαμαρά και Τσίπρα να παρουσιάζουν διαφορετικές προτάσεις.

❙ Δημοφιλή


🎙
Greek Radio FL
Ελληνική μουσική & ενημέρωση 24/7
▶ Ακούστε Ζωντανά
greekbooksfl.com
Spiroulina Platensis
Academy Farsala
Academy Farsala
Exotic Eyewear Optical
Exotic Eyewear Optical
lpp cafe
lpp cafe
King Power Tax

Pin It on Pinterest

Share This