Η οστεοαρθρίτιδα ή εκφυλιστική αρθρίτιδα (osteoarthritis) είναι μια φλεγμονή των αρθρώσεων. Τα συμπτώματα είναι πόνος και δυσκαμψία στις αρθρώσεις. Αποτελεί τη δημοφιλέστερη μορφή αρθρίτιδας με περισσότερους από 550.000.000 συνανθρώπους μας να πάσχουν από αυτή.
Λόγω δημογραφικών αλλαγών και αυξημένων παραγόντων κινδύνου (όπως η παχυσαρκία και η ηλικία) οι εκτιμήσεις προβλέπουν πως μπορεί να φτάσουν κοντά στο 1 δισεκατομμύριο τα άτομα με οστεοαρθρίτιδα μέχρι το 2050 αν δεν αλλάξουν οι παράγοντες κινδύνου. «Δημοφιλέστερος» παράγοντας κινδύνου είναι η παχυσαρκία.
Πώς επηρεάζει η παχυσαρκία την οστεοαρθρίτιδα
Το υπερβάλλον βάρος πιέζει υπερβολικά τις αρθρώσεις κυρίως στη σπονδυλική στήλη, στα ισχία και στα γόνατα. Υπολογίζεται ότι για κάθε 1 επιπλέον κιλό σωματικού βάρους τα γόνατα δέχονται επιπλέον πίεση της τάξης των 4 κιλών κατά το βάδισμα. Υπολογίζεται ότι για κάθε 10 επιπλέον κιλά το κάτω μέρος του σώματος δέχεται πίεση (ακόμα και όταν αυτό είναι σε ακινησία) της τάξης των 18 κιλών από το επάνω μέρος.
Επιπλέον, η παχυσαρκία συνδέεται άμεσα σε όλες τις περιπτώσεις με αυξημένη παρουσία λιπώδους ιστού. Ο ιστός αυτός παράγει μεταξύ άλλων ουσίες όπως οι κυτοκίνες και οι αδιποκίνες, οι οποίες και αυξάνουν τη χρόνια φλεγμονή και επιταχύνουν τη φθορά του χόνδρου. Γι’ αυτό λοιπόν παρατηρούμε την εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας ακόμα και σε σημεία που ενώνονται τα οστά μεταξύ τους που δεν σηκώνουν βάρος είτε αν σηκώνουν αυτό είναι μικρό και για λίγο χρόνο (χέρια).
Ποιος ο ρόλος της διατροφής
Μια και μιλάμε για μια πάθηση που ουσιαστικά δεν θεραπεύεται και για την παρακολούθησή της τον κύριο λόγο έχει ο ρευματολόγος και ο ορθοπεδικός, ποιος είναι ο ρόλος του διαιτολόγου και της διατροφής γενικότερα;
Ο ρόλος αυτός συνοψίζεται στην απώλεια του πλεονάζοντος σωματικού βάρους αλλά και να εφαρμοστεί ένα μακροπρόθεσμα σωστό πρότυπο διατροφής ώστε ο οργανισμός να είναι σε πλεονεκτική θέση να μάχεται καθημερινά τη φλεγμονή που προκαλείται από την πάθηση αυτή.
Αδυνάτισμα και οστεοαρθρίτιδα
Η απώλεια βάρους μειώνει ξεκάθαρα τη φλεγμονή (μείωση σωματικού λίπους) και την πίεση. Ειδικά για άτομα άνω των 50 κι ακόμα πιο έντονα, άνω των 60 που είναι παχύσαρκα τουλάχιστον τα τελευταία 20 χρόνια της ζωής τους, τα αποτελέσματα της πίεσης της υπερβαρότητας στα γόνατα και τους χόνδρους είναι συσσωρευτικά. Οπότε, η μείωση του σωματικού βάρους είναι το πρώτο που πρέπει να κάνει ο ασθενής προκειμένου να δει βελτίωση στην καθημερινότητά του. Κι αυτό που δεν πρέπει να συμβεί είναι η ανάκτηση του χαμένου σωματικού βάρους μια και η επιστροφή των χαμένων κιλών θα σημαίνει επιστροφή της φλεγμονής, επιστροφή των πόνων και ανυπόφορη δυσκολία σε βασικές καθημερινές εργασίες.
Μεσογειακή Διατροφή και οστεοαρθρίτιδα
Η Μεσογειακή Διατροφή είναι ένα πρότυπο διατροφής που περιλαμβάνει πληθώρα τροφών με πλούσια αντιφλεγμονώδη δράση (φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς, προϊόντα ολικής άλεσης, όσπρια κτλ). Παλιότερες μελέτες έκαναν λόγο για αρνητική συσχέτιση της Μεσογειακής Διατροφής με τον επιπολασμό της οστεοαρθρίτιδας. Βιοδείκτες φλεγμονής που αναλύθηκαν και ανιχνεύθηκαν έδειξαν σημαντικές διαφορές για την ιντερλευκίνη α (IL1-α) η οποία μειώθηκε στην ομάδα που ακολούθησε τη διατροφή αυτή.
Επίσης, ο βρετανικός σύλλογος διαιτολόγων (BDA) δίνει βάρος στην κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (Ω3: ξηροί καρποί, λιπαρά ψάρια), σε τροφές με βιταμίνη D (λιπαρά ψάρια, κρόκος αυγού),σε εκείνες σε βιταμίνη Κ (σπανάκι, ρόδι, ελαιόλαδο) και σε εκείνες με αυξημένη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί, δημητριακά). Η πρόταση για τους ξηρούς καρπούς είναι στα 30γρ τη μέρα. Υπάρχει σύσταση για αντικατάσταση των τροφών με κορεσμένα λιπαρά (κρέας, πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα) με αυτές με πολυακόρεστα και μονοακόρεστα λιπαρά οξέα. Επίσης, κατανάλωση καθημερινά τροφών πλουσίων σε φυτοστερόλες (1,5-3γρ/24h).
Με άλλα λόγια ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος με αντιοξειδωτικές ουσίες προσέχοντας και αναβαθμίζοντας την εντερική λειτουργία. Βεβαίως, οι συστάσεις αυτές είναι γενικές που σημαίνει ότι ανάλογα με το ιστορικό υγείας του καθενός πρέπει να υπάρχει και αντίστοιχο διαιτολόγιο. Επίσης, τροφές που με βάση την έρευνα βοηθούν άτομα με οστεοαρθρίτιδα (ξηροί καρποί, ελαιόλαδο) έχουν αυξημένο θερμιδικό φορτίο οπότε η συγκεκριμένη ποσότητα στην κατανάλωση αυτών θεωρείται κομβική και ειδική για τον καθένα.
Συμπερασματικά, άτομα που πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα το πρώτο που πρέπει να κάνουν είναι να χάσουν βάρος. Πόσο; Έχει αποδειχθεί ακόμα και μια απώλεια της τάξης του 5 ιδανικά 10% επί του αρχικού σωματικού βάρους λειτουργεί ευεργετικά ως προς την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Η καλή ενυδάτωση, η αποφυγή διαιτών που υπόσχονται ταχεία απώλεια και η ήπια άσκηση λειτουργούν επίσης προς τη σωστή κατεύθυνση.
photo Taniadimas, https://pixabay.com
