Κατά την πρώτη περίοδο της ανασκαφικής περιόδου που ξεκίνησε το 2022 και θα διαρκέσει ως το 2026, αποκαλύφθηκε στο Κλειδί Σαμικού κατάλοιπο κτηρίου που ίσως είναι ναός του Ποσειδώνα.
Από παλαιότερους ερευνητές ήδη είχε προταθεί η περιοχή, όπως αναφέρει και το Υπουργείο Πολιτισμού, ως η πιθανή θέση του ναού, καθώς είναι μια θέση κομβική στην περιοχή. Γεωαρχαιολογική και γεωφυσική έρευνα είχε γίνει από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας και το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστοτούτο, το 2017, το 2018 και το 2021.
Ο λόγος για την επιλογή του σημείου, είναι η αναφορά του Στράβωνα στο βιβλίο του “Γεωγραφικά” (8), στο οποίο αναφέρει πως το ιερό του Ποσειδώνα ήταν σημαντικό λατρευτικό κέντρο της αμφικτυονίας των πόλεων της Τριφυλίας και βρισκόταν κοντά στην θάλασσα, κάτω από την ακρόπολη του Σαμικού.
Οι εργασίες των ανασκαφών ολοκληρώθηκαν στα τέλη του Σεπτεμβρίου και αποκάλυψαν το θεμέλιο ενός μεγάλου κτηρίου πλάτους 9,40 μ. με τοίχους πλάτους 0,80 μ. Με βάση τους υπολογισμούς, μπορεί να ανασυντεθεί κτήριο μήκους έως και 28 μ. με δύο εσωτερικές αίθουσες, έναν πρόναο και έναν οπισθόδομο ή άδυτο. Πιθναολογείται επομένως ότι πρόκειται για τον ναό του Ποσειδώνα.
Με βάση τα ευρήματα και την λακωνικού τύπου κεράμωση, το κτήριο χρονολογείται στην αρχαϊκή περίοδο.
Το εύρημα αυτό ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση της λειτουργίας της αμφικτυονίας των τριφυλιακών πόλεων τον 60 αιώνα πΧ, αφού το ιερό του Ποσειδώνα ήταν κέντρο θρησκευτικής αλλά και εθνικής ταυτότητας.
Επικεφαλής της ομάδας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας είναι η δρ Ερωφίλη Κόλλια, που σε συνεργασία με την επικεφαλής της Αυστριακής Αρχαιολογικής Σχολής στην Ελλάδα δρ Brigitta Eder πραγματοποιούν την έρευνα της τοπογραφίας της περιοχής.
