O Καθηγητής Γιάννης Μανιάτης είναι Ευρωβουλευτής, Αντιπρόεδρος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και πρ. Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
- Κύριε Μανιάτη, θα θέλαμε καταρχάς να μας πείτε λίγα λόγια για τις δράσεις που έχετε αναλάβει τόσο στο πλαίσιο του ρόλου σας ως Αντιπροέδρου της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, όσο και ως Μέλος Επιτροπών του Ευρωκοινοβουλίου.
Η θέση του Αντιπροέδρου των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών είναι μια θέση πολιτικού συντονισμού και ουσιαστικής ευθύνης. Έχω αναλάβει να εκπροσωπώ τους 136 Ευρωβουλευτές του κόμματος, στα θέματα Άμυνας, Εξωτερικών Υποθέσεων και Ενεργειακής Ασφάλειας. Στις εβδομαδιαίες συναντήσεις με το Προεδρείο, συμμετέχω στο συντονισμό και τη χάραξη πολιτικής της δεύτερης μεγαλύτερης πολιτικής ομάδας του Ευρωκοινοβουλίου. Αντίστοιχα, τοποθετούμαι διαρκώς με ομιλίες μου σε όλες τις Ολομέλειες, για όλα τα θέματα αρμοδιότητάς μου (Άμυνα, Ασφάλεια, Γάζα, Ουκρανία, Ιράν, ΗΠΑ, κ.ά.).
Αλλά και ως μέλος των Επιτροπών, μέσα από τις Ερωτήσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και τον ρόλο μου ως Εισηγητή σε ποικίλα νομοθετικά κείμενα, η ευθύνη είναι ανάλογη. Παρακολουθώντας στενά θέματα ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας, στρατηγικής αυτονομίας, εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, μεταφορών, τουρισμού και ναυτιλίας, στέγασης, αλλά και τα άμεσα αιτήματα των πολιτών στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, έχω τη δυνατότητα να διαμορφώνω καθαρή και πλήρη εικόνα των ευρωπαϊκών προκλήσεων.
Με τις διαπραγματεύσεις στον ιστορικό φάκελο EDIP (“European Defence Industry Programme”), ως Εισηγητής των Ευρωσοσιαλιστών, εγκρίναμε την πρώτη ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή Στρατηγική για την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανίας και της Στρατηγικής Αυτονομίας της Ένωσης. Ένα ακόμη βήμα προς τη Στρατηγική Ανεξαρτησία της Ε.Ε. ήταν και η συμμετοχή μου ως εισηγητή της ομάδας μου, στην «Έκθεση για την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών Drones», όπου ασχοληθήκαμε με την ανάγκη της Ένωσης να προσαρμοστεί στα νέα αμυντικά εργαλεία, αναβαθμίζοντας την τεχνολογική και αμυντική της βάση.
Οι ευρωπαϊκές προτάσεις μας δίνουν τα εργαλεία να ενισχύσουμε τη θέση της Ελλάδας, με την προϋπόθεση συστηματικής παρουσίας στις ευρωπαϊκές διαδικασίες. Ορίστηκα Εισηγητής των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο καινούριο Πρόγραμμα Connecting Europe Facility – CEF, τον χρηματοδοτικό μηχανισμό για τα δίκτυα Ενέργειας και Μεταφορών. Με προϋπολογισμό στην Ενέργεια 30 δισ.€ (πενταπλάσιο από τον προηγούμενο), ανοίγουμε ένα σημαντικό παράθυρο ευκαιρίας για την Ελλάδα. Το CEF δημιουργεί προϋποθέσεις για αυξημένες επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές ενέργειας και μεταφορών, που εφόσον οι ελληνικές Κυβερνήσεις επιδείξουν τις απαραίτητες δεξιότητες συντονισμού, επιμονής και κυρίως στρατηγικού σχεδιασμού, μπορούν να βοηθήσουν τη χώρα μας να μετατραπεί σε ενεργειακό και διαμετακομιστικό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Επίσης, οι χρηματοδοτήσεις του CEF μπορούν να επιτρέψουν την υλοποίηση νέων δικτύων ενέργειας, που αποτελούν κρίσιμο παράγοντα μείωσης τιμών. Βέβαια η εξασφάλιση χρηματοδότησης από το CEF δεν αρκεί, όπως μας έδειξε το παράδειγμα της πολύπαθης ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, όπου η Ε.Ε. μας έχει διαθέσει 657 εκατ. €, αλλά οι δύο Κυβερνήσεις αδυνατούν να την υλοποιήσουν.
- Πιστεύετε ότι θα αναληφθούν πρωτοβουλίες από την Ε.Ε. ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων πολιτών στους θεσμούς της; Ποιες θα μπορούσε να είναι αυτές;
Το ζήτημα της εμπιστοσύνης των ευρωπαίων πολιτών προς τους θεσμούς είναι κομβικό, τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και στα επιμέρους Κράτη-Μέλη της. Ζούμε στην εποχή που υπάρχει η εντονότερη αμφισβήτηση των πολιτών από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρώπη λοιπόν σήμερα, έχει ιδιαίτερη υποχρέωση να ανατάξει την εμπιστοσύνη των πολιτών της, να περιορίσει δραστικά το έλλειμμα αξιοπιστίας στο ευρύτερο πολιτικό σύστημα. Θεωρώ ότι έχει επιπλέον και τη δυνατότητα να το κάνει, αφού αποτελεί το κατεξοχήν πεδίο σύνθεσης, διαβούλευσης, λήψης σημαντικότατων αποφάσεων. Πρόκειται για ζήτημα Δημοκρατίας. Οφείλουμε γι’ αυτό το λόγο να ενισχύσουμε τη διαφάνεια, να αποδείξουμε το δίκαιο και αποτελεσματικό των αποφάσεων μας, να λογοδοτούμε, να βρούμε τρόπους δραστικότερου συστήματος διαβούλευσης και συμμετοχής των πολιτών, ώστε να ισχυροποιηθεί η πεποίθησή τους ότι η Ευρώπη υπάρχει και λειτουργεί για το συμφέρον τους και δεν είναι κάτι ξένο και μακρινό από αυτούς.
Στην προσπάθεια αυτή πρέπει να εμπλακούν ακόμη περισσότερο όλα τα όργανά της (Επιτροπή, Συμβούλιο, Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) και όχι μόνο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που ούτως ή άλλως αποτελεί και το αντιπροσωπευτικότερο, ως δημοκρατικά εκλεγμένο μέσο εκπροσώπησης. Να καταδείξουμε ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αποτελούν χώρο προστασίας, ιδιαίτερα σε χρόνους οικονομικής και κοινωνικής κρίσης και δεν πρόκειται απλώς για τεχνοκρατικούς φορείς. Η στοχευμένη και διαφανής χρηματοδότηση, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η προτεραιοποίηση των αναγκών των πιο ευάλωτων ομάδων, ο σεβασμός στο περιβάλλον, η πρόσβαση σε πιο φθηνή ενέργεια, η στέγη, η ασφάλεια σε όλα τα επίπεδα, είναι θέματα που αφορούν άμεσα τον πολίτη και στα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποφασιστική συμβολή. Γι’ αυτό εξάλλου, προσωπικά, τα αναδεικνύω σε κάθε ευκαιρία, συμβάλλοντας με τον τρόπο μου στη θεσμική ισχυροποίησή της. Πιστεύω έτσι, ότι με τρόπο λειτουργικό και δημιουργικό, ανακόπτεται η διάχυτη αμφισβήτηση που οδηγεί σε εύκολες ακραίες στάσεις, που κάθε άλλο παρά οδηγούν σε βελτίωση της ζωής μας. Η άνοδος των ακροδεξιών κομμάτων, που σημειώθηκε στις τελευταίες εκλογές είναι από μόνη της προβληματική. Ευτυχώς, με τις συμμαχίες των Φιλοευρωπαϊκών κομμάτων μέσα στο Ευρωκοινοβούλιο καταφέρνουμε στις περισσότερες περιπτώσεις, μέσω συμβιβασμών, να περιορίσουμε τις ακραίες θέσεις μέσα στα νομοθετικά κείμενα. Κι αυτό πιστεύω αποτελεί μία καλή βάση στην προσπάθειά μας να ενισχύσουμε εκ νέου την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και στο ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Δυο παραδείγματα που αφορούν άμεσα τους πολίτες: Πρόσφατα έθεσα το ζήτημα των κακόβουλων μηνυμάτων sms στα κινητά μας τηλέφωνα, ζητώντας να αναθεωρηθεί το σχετικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για να σταματήσει αυτή η επικίνδυνη κι ενοχλητική πρακτική. Επίσης, στην Επιτροπή Αναφορών, που είμαι μέλος, έφερα προς συζήτηση, με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, την αναφορά για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, ένα ζήτημα που κατατρέχει 80.000 ελληνικές οικογένειες.
- Πόσο μακριά -ή πόσο κοντά- θεωρείτε ότι βρίσκεται μια νέα διεύρυνση της Ε.Ε.;
Η πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι διακυμάνσεις της μέσα στο χρόνο θεωρώ πως δείχνουν και τον δρόμο για τον τρόπο και την ποιότητα της διεύρυνσης που πρέπει να ακολουθηθεί. Πέρα από τις τυπικές και, με ουσία φυσικά, προϋποθέσεις για την εισδοχή νέων Κρατών Μελών, η διεύρυνση αποτελεί κατεξοχήν διαδικασία πολιτικής κατεύθυνσης της Ευρώπης. Με συνέπειες καταλυτικές, τόσο για τη χώρα που επιθυμεί να εισέλθει, αφού οφείλει πλέον να ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, την πολιτική της Ε.Ε., την ανάπτυξη, την οικονομία, το σεβασμό στη Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά και στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία με τις διευρύνσεις της επιλέγει την ποιότητα των χωρών με τις οποίες συναποφασίζει για τα εκατομμύρια των πολιτών της. Συνεπώς, για την όποια διεύρυνση, η οποία αποτελεί μακρά και αναλυτική διαδικασία, εξαιρετική σημασία έχει, κυρίως, η εμβάθυνση της Ε.Ε. σε επίπεδο θεσμικό, πολιτικό και οικονομικό, αφού οι ισορροπίες που τηρούνται, μαζί με την περαιτέρω προοπτική του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, είναι καθοριστικές για το μέλλον της.
Και ακόμη περισσότερο, σε εποχές όπως η σημερινή, με παγκόσμιες ανακατατάξεις που μέχρι πριν λίγα χρόνια τις θεωρούσαμε απίθανες. Η συμμετοχή μου στην αρμόδια Επιτροπή των Εξωτερικών Υποθέσεων, με τις κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις μου για τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας σε θέματα ναυτιλίας, εμπορίου, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Δικαίου της θάλασσας και οι τεκμηριωμένα εκφραζόμενες καταγγελίες μου για τις ενέργειες της Τουρκίας να αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα δύο μελών της Ε.Ε., Ελλάδας και Κύπρου, είναι ενδεικτικές των αναγκαίων προσεγγίσεων για τη γενικότερη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διεθνές δίκαιο, καλή γειτονία, ανθρώπινα δικαιώματα, Δημοκρατία, διαφάνεια, αποτελούν χαρακτηριστικούς τομείς διεύρυνσης, αυτονόητους πριν από οποιαδήποτε ενταξιακή διαδικασία.
- Η κλιματική αλλαγή είναι ένα θέμα που ταλανίζει την Ευρώπη και ολόκληρο τον πλανήτη. Τι πρέπει αλλά και τι μπορεί πλέον να γίνει ώστε οι επιπτώσεις να είναι ηπιότερες;
Στην Κλιματική Αλλαγή ως μείζον ζήτημα της ύπαρξης του πλανήτη μας, όπως τον ξέρουμε μέχρι σήμερα, αναφέρομαι εδώ και χρόνια με όλες μου τις ιδιότητες, του επιστήμονα , του Βουλευτή, του Υπουργού και τώρα και του Ευρωβουλευτή. Οι διαστάσεις της είναι πολύπλευρες και αγγίζουν όλα τα επίπεδα της ζωής μας. Από το περιβάλλον, την οικονομία και την υγεία, μέχρι τη μετανάστευση, τον πολιτισμό και τη δημιουργία εστιών εντάσεων σε μεγάλα τμήματα του κόσμου. Έχω τονίσει πολλές φορές ότι η πράσινη μετάβαση είναι αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για την Ευρώπη και τη χώρα μας. Είναι χρέος μας να δράσουμε τόσο σε θεσμικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Ευτυχώς, η Ευρώπη προηγείται στην προσπάθεια αντιμετώπισής της σε σχέση με τις άλλες μεγάλες δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, αφού κατάφερε να επιταχύνει δυναμικά τη στροφή της στις ΑΠΕ, οι οποίες ήδη καλύπτουν ετησίως το 50% της ηλεκτροπαραγωγής. Ενώ δεν πρέπει να αγνοούμε ότι χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής πρέπει με τη δική μας ευρωπαϊκή καθοδήγηση και βοήθεια, να συνεχίσουν να εντείνουν τις προσπάθειες προσαρμογής στα νέα δεδομένα που δημιουργούνται για την προστασία του κλίματος.
Από την άλλη μεριά, είναι κρίσιμο η προσπάθεια αντιμετώπισης των αιτιών της Κλιματικής Αλλαγής, αυτό που λέμε ενεργειακή μετάβαση, να γίνει με όρους που θα συμπεριλάβει όλους τους πολίτες της Ευρώπης και της Ελλάδας. Δηλαδή, θα πρέπει ταυτόχρονα να φροντίσουμε για τη μείωση των οικονομικών συνεπειών, όπως οι αυξημένες τιμές ενέργειας, ή η ανεργία σε περιοχές απολιγνιτοποίησης όπως η Δυτική Μακεδονία και η Μεγαλόπολη και κυρίως για τη δημιουργία συνθηκών ανάπτυξης. Για παράδειγμα, θα πρέπει να ευνοούμε πράσινες πολιτικές που δημιουργούν θέσεις εργασίας, όπως η ανακαίνιση κτηρίων και ιδίως οι μονώσεις (που απαιτούν πολλά εργατικά χέρια) και οι ηλιακοί θερμοσίφωνες που κατασκευάζονται στη χώρα μας. Μπορούμε και πρέπει να επενδύσουμε στη σημαντική εθνική βιομηχανία των ηλιακών θερμοσιφώνων, με σημερινό ποσοστό εξαγωγής της παραγωγής τους να φτάνει το 60% σε ΗΠΑ, Κίνα, Ιαπωνία, χώρες του Κόλπου. Για την Ελλάδα, που αποτελεί μέρος του ευαίσθητου οικοσυστήματος της Ανατολικής Μεσογείου, θα έλεγα ότι έχει ιδιαίτερη σημασία το ότι έχει προχωρήσει δυναμικά σε θέματα εγκαταστάσεων αιολικής ενέργειας και φωτοβολταϊκών. Στη διάρκεια της θητείας μου είχα από κοντά την ευθύνη δύσκολων Αποφάσεων για την ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και ειδικά των αιολικών πάρκων, σε μια περίοδο έντονων αντιδράσεων σε τοπικό επίπεδο. Την περίοδο 2010-2014, η Ελλάδα με ρεκόρ στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, βρέθηκε στην 3η καλύτερη παγκόσμια θέση στην κατά κεφαλήν παραγωγή ηλεκτρισμού από φωτοβολταϊκά και στην 7η καλύτερη ευρωπαϊκή θέση στα αιολικά.
Όπως και τεράστια σημασία, για την οικονομία της χώρας μας και το περιβάλλον, έχουν οι έρευνες για τα κοιτάσματα φυσικού αερίου στο Ιόνιο και τη Νότια Κρήτη, καθώς και ο Κάθετος Διάδρομος. Ως Υπουργός Ενέργειας υπέγραψα το εναρκτήριο μνημόνιο συνεργασίας του έργου μαζί με τους Ομολόγους Υπουργούς Ενέργειας Βουλγαρίας και Ρουμανίας το 2014. Μέσα από αυτές τις πρωτοβουλίες, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την ενεργειακή της ασφάλεια, να περιορίσει τις εξαρτήσεις της από εξωτερικούς προμηθευτές και να στηρίξει τη μετάβαση σε ένα καθαρότερο ενεργειακό μείγμα, με το φυσικό αέριο να λειτουργεί ως μεταβατικό καύσιμο, ώσπου να αναπτυχθούν σε βιομηχανική κλίμακα πράσινες τεχνολογίες, όπως το υδρογόνο και τα συνθετικά καύσιμα, αλλά και να αυξηθεί η αποθήκευση ενέργειας, που θα επιλύσει το πρόβλημα στοχαστικότητας της ηλιακής και αιολικής πράσινης ενέργειας.
Έχει σημασία ακόμη να αναδεικνύουμε, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, πρωτοβουλίες που αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης, όπως το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων. Έτσι, ζήτησα από τον αρμόδιο Επίτροπο τη χρηματοδότηση αυτού του Μηχανισμού πολιτικής προστασίας, με στόχο την δημιουργία ανθεκτικών κοινοτήτων, ικανών να αντιμετωπίσουν την κλιματική πρόκληση και να μειώσουν τον κίνδυνο φυσικών καταστροφών.
- Υπάρχει η ανάγκη στοχευμένων αποφάσεων και δράσεων για τις νησιωτικές περιοχές. Ποιες πολιτικές πρέπει να εφαρμοσθούν προκειμένου να ισχυροποιηθεί το κεκτημένο της νησιωτικότητας;
Η νησιωτικότητα αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της χώρας μας που την καθιστά μάλιστα διεθνώς γνωστή. Τα νησιά μας στηρίζουν δραστικά τον τουρισμό, έχουν ιδιαίτερο πρωτογενή τομέα και μεγάλο γεωπολιτικό αποτύπωμα. Γι’ αυτό, απαιτείται η προστασία τους και η ενίσχυση των κατοίκων τους. Όπως και η επαγρύπνηση όλων όσων έχουμε υποχρέωση για το λόγο αυτό. Πριν δυο μήνες, για παράδειγμα, αναγκάστηκα να υποβάλω Ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς σε έντυπο που εκδίδει, απεικονίζονται τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα να μην ανήκουν στην Ελλάδα, αλλά στην Τουρκία. Προφανώς, για τέτοια «λάθη», αλλά με μεγάλη γεωπολιτική σημασία, οφείλουμε να είμαστε σε επιφυλακή.
Το ΠΑΣΟΚ θεωρεί τη νησιωτικότητα «συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας μας και κεντρικό πυλώνα περιφερειακής ανάπτυξης». Αυτό σημαίνει ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξής τους και οικονομική τους ενδυνάμωση. Η Kυβέρνηση, δυστυχώς, δεν έχει κανένα σχέδιο για την ενίσχυσή τους. Η πρώτη Περιφερειακή Συνδιάσκεψη που οργανώσαμε στη Μυτιλήνη, ανέδειξε τη δυναμική, αλλά και τα προβλήματα. Τα υπαρκτά προβλήματα, όπως η ανεπαρκής υγειονομική περίθαλψη, το κόστος ζωής και μεταφορών, η έλλειψη στις υποδομές, οι περιορισμένες επιλογές απασχόλησης, είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστούν με μέτρα βιώσιμης ανάπτυξης, ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και επένδυση στη «γαλάζια οικονομία», με υποστήριξη της σύγχρονης αλιείας και σεβασμό στο περιβάλλον. Στην περιφερειακή συνδιάσκεψη του ΠΑΣΟΚ στη Νάξο αναπτύχθηκαν οι θέσεις μας για την νησιωτικότητα, τη μείωση του ΦΠΑ στα νησιά, οι προτάσεις μας για ειδικό φορολογικό καθεστώς που θα αντισταθμίζει τις ανισότητες, το μεταφορικό ισοδύναμο, το νερό, την ενέργεια. Στόχος είναι, τα νησιά να είναι ανθρώπινα βιώσιμα, με δυναμική οικονομία και ισότιμα με την ηπειρωτική Ελλάδα. Κι έχει μεγάλη σημασία να αναπτύξουμε θέσεις τεκμηριωμένες για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων.
Τα νησιά χρήζουν προσεκτικής διαχείρισης λόγω της ευαλωτότητας στην κλιματική αλλαγή. Διαθέτουν, όμως, τεράστιο δυναμικό στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Ωστόσο, η πρόσβαση σε αξιόπιστες, καθαρές και ανταγωνιστικές πηγές ενέργειας προϋποθέτει την αντιμετώπιση πολλών προκλήσεων στις νησιωτικές κοινότητες. Για παράδειγμα, τον ελλιπή στρατηγικό σχεδιασμό και τον συντονισμό της ενεργειακής μετάβασης, την έλλειψη συμμετοχής στον στρατηγικό σχεδιασμό των τοπικών φορέων και εμπειρογνωμόνων που ασχολούνται με την υλοποίηση των έργων, την έλλειψη τοπικού ενεργειακού σχεδιασμού και την προβληματική ενσωμάτωση των έργων στον χωροταξικό σχεδιασμό, τις πολύπλοκες και χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης και τους περιορισμούς του δικτύου για την περαιτέρω ενσωμάτωση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Δεν πρέπει, πάντως, να αγνοήσουμε τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει ήδη σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ενίσχυση των νησιών. Η Ε.Ε. σε σχέση με τις προοπτικές και προκλήσεις για τα Νησιά στο δρόμο προς την κλιματική ουδετερότητα έχει ήδη αναλάβει σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως τον Μάιο του 2017 την «Πολιτική Διακήρυξη για την καθαρή ενέργεια στα νησιά της ΕΕ» στη Βαλέτα της Μάλτας και αμέσως μετά η δημιουργία της πρωτοβουλίας «Καθαρή ενέργεια για τα νησιά της ΕΕ». Αυτή έχει συμβάλει ποικιλοτρόπως στην προώθηση καθαρών ενεργειακών λύσεων, αφού μεταξύ άλλων έχει υποστηρίξει πάνω από 300 νησιά σε ολόκληρη την ΕΕ στην ανάπτυξη σχεδίων μετάβασης στην καθαρή ενέργεια και παρέχει οικονομική και τεχνική υποστήριξη για την προετοιμασία και την υλοποίηση έργων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε νησιά που φιλοδοξούν να φτάσουν σε πλήρη ενεργειακή αυτονομία με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας μέσω του προγράμματος “30 Renewable Islands for 2030”, στα οποία συγκαταλέγονται η Αστυπάλαια, το Καστελλόριζο, η Ικαρία, τα Ψαρά, η Λέσβος και η Τήλος.
Πολλά περισσότερα βέβαια θα μπορούσαν να γίνουν για τα νησιά. Για παράδειγμα, τα Εθνικά Σχέδια Δράσης για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) θα έπρεπε να περιλαμβάνουν μια συνεκτική νησιωτική στρατηγική, ενώ επίσης, στα Σχέδια Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα έπρεπε να έχει προβλεφθεί μεγαλύτερος αριθμός έργων που απαντούν σε καίριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα νησιά, ιδίως θέματα απορριμμάτων, υδάτων και παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας.
Επίσης, χώρες όπως η Ελλάδα, θα έπρεπε να σχεδιάσουν πολιτικές για την εξισορρόπηση της τουριστικής ανάπτυξης με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, για τη διασφάλιση της μακροχρόνιας υγείας των νησιωτικών οικοσυστημάτων και τη διατήρηση της τοπικής οικονομίας. Καθώς, ο Τουρισμός δημιουργεί μεγάλες πιέσεις στις υποδομές των νησιών, οι οποίες λόγω τις εποχικότητάς τους, δημιουργούν με τη σειρά τους, πέρα από τις περιβαλλοντικές και σημαντικές οικονομικές προκλήσεις.
- Η αλιεία και η γεωργία είναι ζητήματα που αφορούν σε μεγάλο βαθμό τη χώρα μας. Με δεδομένες και τις πολυήμερες κινητοποιήσεις των κλάδων αυτών, τι πρέπει να γίνει ώστε να προστατευθούν αυτοί και να μην συρρικνωθούν ακόμη περισσότερο;
Τα αγροτικά θέματα δεν αφορούν απλώς μια μεγάλη μερίδα Ελλήνων και Ευρωπαίων Πολιτών. Είναι ζήτημα επιβίωσης της Περιφέρειας, της υγείας όλων μας, της οικονομίας, του αναπτυξιακού μας μοντέλου. Είναι επίσης υπαρξιακό ζήτημα διασφάλισης της επισιτιστικής ασφάλειας των Ελλήνων κι Ευρωπαίων πολιτών. Γι’ αυτό απαιτείται και ανάλογη πολιτική αντιμετώπιση. Και μάλιστα, όταν ο σχεδιασμός του πρωτογενούς τομέα εκτείνεται πολύ πέρα από τα ελληνικά, ακόμη κι από τα ευρωπαϊκά σύνορα. Εκεί πλέον δίνουμε σημαντικές μάχες, προσπαθώντας να καλύψουμε τις γνωστές σε όλους μας κυβερνητικές ελλείψεις. Πρόσφατα, σε συνεργασία με Ευρωβουλευτές από άλλες πολιτικές ομάδες, κατέθεσα τροπολογία στο πλαίσιο της Αναθεώρησης του Κανονισμού Κοινής Οργάνωσης των Αγορών Γεωργικών Προϊόντων, η οποία υπερψηφίστηκε κι έτσι επεκτάθηκε η καθιέρωση υποχρεωτικής σήμανσης της χώρας προέλευσης σε όλους τους αγροτικούς τομείς: σε δημητριακά και γαλακτοκομικά προϊόντα, σε μεταποιημένα φρούτα και λαχανικά και κρέας. Για να γνωρίζουμε οι καταναλωτές τι ακριβώς τρώμε, αλλά και να κατοχυρώνεται, όπως έχω πει επανειλημμένως, ο μόχθος κυρίως των Ελλήνων αλλά και των ευρωπαίων αγροτών.
Είναι εξάλλου χαρακτηριστικό ότι ενώ οι τιμές των αγροτικών προϊόντων το 2025 στη διεθνή αγορά είχαν μειώσεις 12,08%, η πτώση αυτή των τιμών ουδόλως έφτασε στην κατανάλωση, ενώ οι πρώτες ύλες ανεβαίνουν συνεχώς. Με μεγάλη ακόμη ένταση και με ερωτήσεις και παρεμβάσεις μας ζητήσαμε την εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο μεγάλο κτηνοτροφικό θέμα της χώρας μας, την εξάπλωση της ευλογιάς στα αιγοπρόβατα, που είχε ως συνέπεια να θανατωθούν 500.000 ζώα, πολλοί κτηνοτρόφοι μας να βρεθούν σε απελπισία και η χώρα να χάσει μεγάλο μέρος του ζωικού κεφαλαίου. Και όλα αυτά ενώ η Κυβέρνηση επί ενάμιση χρόνο αδρανούσε, μέχρι που αναγκάστηκε μετά τις αγροτικές κινητοποιήσεις να τα αντιμετωπίσει, χωρίς σχέδιο δυστυχώς, μόνο προσχηματικά και με επικοινωνιακές υπεκφυγές. Οφείλουμε λοιπόν, να συζητήσουμε ειλικρινά τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της συμφωνίας Mercosur, για την οποία ως ΠΑΣΟΚ είμαστε αρνητικοί στο Ευρωκοινοβούλιο, να προχωρήσουμε σε εκτεταμένο εθνικό διάλογο για την αγροτική παραγωγή. Οι προτάσεις μας για τον τρόπο λειτουργίας της διακομματικής Επιτροπής του πρωτογενούς τομέα στην ελληνική Βουλή, είναι η αντανάκλαση της υπευθυνότητας με την οποία αντιμετωπίζουμε το θέμα αυτό. Και εντέλει, να μην επιτρέψουμε την εγκατάλειψη των ανθρώπων του πρωτογενούς τομέα. Είναι υποχρέωση μας να ανακόψουμε την ερημοποίηση της ελληνικής υπαίθρου.
Έχουμε ζητήσει επανειλημμένα την αξιοποίηση των διατιθέμενων ευρωπαϊκών πόρων, ώστε η αλιεία μας και ιδιαίτερα η παράκτια, να καταστεί βιώσιμη, να στηριχθεί το εισόδημα των αλιέων και να γίνει ελκυστική σε νέους, να αξιοποιηθούν δράσεις και παρεμβάσεις για την μεταποίηση των αλιευτικών προϊόντων, να προστατευτούν δυναμικά οι θαλάσσιοι πόροι. Επιπλέον, όπως ζητήσαμε και με ερώτησή μας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να προστατευτούν τα κυριαρχικά μας δικαιώματα από τουρκικά αλιευτικά σκάφη που εισέρχονται μαζικά σε ελληνικά χωρικά ύδατα, εκφοβίζουν και εμποδίζουν τους Έλληνες αλιείς να ασκήσουν τη δραστηριότητά τους.
