Σήμερα πολλοί κατηγορούν την Αμερική ότι προσπαθεί να «πάρει τα πάντα» από άλλες χώρες. Όμως πριν βιαστούμε να υιοθετήσουμε αυτή την άποψη, πρέπει να δούμε ολόκληρη την εικόνα.
Για χρόνια, χρήματα του Αμερικανού φορολογούμενου κατευθύνθηκαν σε ξένες χώρες μέσα από προγράμματα βοήθειας, στήριξης, ανάπτυξης, δημοκρατικών θεσμών, ενέργειας, ασφάλειας και γεωπολιτικής συνεργασίας. Αυτά τα χρήματα δεν εμφανίστηκαν από το πουθενά. Τα πλήρωσε ο πολίτης που εργάζεται, φορολογείται και περιμένει από την κυβέρνησή του να προστατεύει τα συμφέροντά του.
Πού πήγαν τα χρήματα;
Ποιος τα ενέκρινε;
Για ποιο σκοπό δόθηκαν ή δεσμεύτηκαν;
Τι όφελος είχε ο Αμερικανός φορολογούμενος;
Δεν μας ενδιαφέρει η κομματική αντιπαράθεση. Μας ενδιαφέρει η αλήθεια, η διαφάνεια και το δικαίωμα του πολίτη να γνωρίζει πού κατευθύνονται τα χρήματά του. Όταν αμερικανικά κονδύλια πηγαίνουν σε ξένες χώρες, ο φορολογούμενος έχει δικαίωμα να γνωρίζει ποια ποσά δεσμεύτηκαν, για ποιους σκοπούς, ποιοι τα διαχειρίστηκαν και ποια ήταν η πραγματική ανταποδοτικότητα για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Άρα το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Αμερική «παίρνει» από τις χώρες. Το πραγματικό ερώτημα είναι τι έδωσε ήδη η Αμερική, πού πήγαν αυτά τα χρήματα, ποιοι τα διαχειρίστηκαν, ποιοι ωφελήθηκαν και τι επέστρεψε πίσω στον Αμερικανό πολίτη.
Όταν μια χώρα έχει λάβει οικονομική, θεσμική ή στρατηγική στήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι λογικό η αμερικανική κυβέρνηση να ζητά διαφάνεια, ανταποδοτικότητα και σεβασμό στα συμφέροντα του φορολογούμενου. Αυτό δεν πρέπει να παρουσιάζεται εύκολα ως αρπαγή. Πρέπει να εξετάζεται ως ζήτημα λογοδοσίας.
Η δημοσιογραφική μας υποχρέωση δεν είναι να πάρουμε θέση υπέρ ή κατά ενός κόμματος. Είναι να δούμε τα στοιχεία, να ακολουθήσουμε τα χρήματα και να απαντήσουμε καθαρά: ποιος πλήρωσε, ποιος πήρε, ποιος κέρδισε και ποιος τελικά έμεινε να σηκώνει το βάρος.
Τις τελευταίες ημέρες έχει δημιουργηθεί μεγάλος θόρυβος γύρω από τις κινήσεις της κυβέρνησης Τραμπ στην Ευρώπη, στα Βαλκάνια και σε περιοχές όπου υπάρχουν ενεργειακά, γεωστρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα. Πολλοί αναρωτιούνται γιατί η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση παρεμβαίνει τόσο έντονα, γιατί επανεξετάζει συμφωνίες, χρηματοδοτήσεις, κονδύλια, επενδύσεις, υποδομές, ενεργειακά κοιτάσματα και σχέσεις με χώρες που επί χρόνια λάμβαναν αμερικανική βοήθεια.
Η απάντηση δεν είναι απλή, αλλά έχει έναν βασικό πυρήνα: τα χρήματα του Αμερικανού φορολογούμενου.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δηλώσει από την πρώτη ημέρα της επιστροφής της στην εξουσία ότι θέλει να ελέγξει πού πήγαν τα χρήματα των Αμερικανών πολιτών, ποιοι ωφελήθηκαν, με ποιον τρόπο χρησιμοποιήθηκαν τα κονδύλια και τι πραγματικά επέστρεψε στην Αμερική από αυτή τη μεγάλη οικονομική στήριξη προς τρίτες χώρες. Δεν μιλάμε απλώς για διπλωματία. Μιλάμε για χρήματα, επιρροή, συμφέροντα, ενέργεια, γη, πετρέλαιο, στρατηγικές θέσεις και γεωπολιτική ανταπόδοση.
Σε αυτή τη σειρά άρθρων θα παρουσιάζουμε, κάθε εβδομάδα, αναλυτικά στοιχεία για τα κονδύλια που κατευθύνθηκαν σε διάφορες χώρες τα προηγούμενα χρόνια, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της κυβέρνησης Μπάιντεν. Στόχος δεν είναι ο εντυπωσιασμός, αλλά η ενημέρωση. Ο αναγνώστης έχει δικαίωμα να γνωρίζει ποια ποσά δεσμεύτηκαν, για ποιους σκοπούς, μέσα από ποιους μηχανισμούς και γιατί σήμερα η Αμερική φαίνεται αποφασισμένη να ζητήσει ανταλλάγματα, πρόσβαση, έλεγχο ή οικονομική επιστροφή σε περιοχές όπου είχε επενδύσει πολιτικά και οικονομικά.
Ξεκινάμε από την Αλβανία.
Γύρω από την Αλβανία έχει δημιουργηθεί μεγάλος θόρυβος. Υπάρχουν φωνές, αντιδράσεις, πολιτικές ερμηνείες και διαφορετικές απόψεις. Όμως πίσω από τις εντυπώσεις υπάρχει μια οικονομική πραγματικότητα που πρέπει να εξεταστεί με ψυχραιμία. Τα στοιχεία που ακολουθούν δείχνουν ποια κονδύλια συνδέονται με την Αλβανία, ποιες χρηματοδοτήσεις εμφανίζονται στις επίσημες καταγραφές και γιατί η σημερινή αμερικανική πολιτική δεν μπορεί να διαβαστεί μόνο ως πολιτική πίεση, αλλά και ως προσπάθεια επαναξιολόγησης της σχέσης ανάμεσα στην αμερικανική χρηματοδότηση και τα αμερικανικά συμφέροντα.
Αυτό είναι το πλαίσιο της ανάλυσης που ακολουθεί
Πόσα χρήματα δέσμευσε η USAID για την Αλβανία επί κυβέρνησης Μπάιντεν.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του ForeignAssistance.gov και τα δεδομένα που αφορούν την U.S. Agency for International Development, κατά τα οικονομικά έτη FY2021 έως FY2024 η USAID εμφανίζεται να έχει δεσμεύσει περίπου 38,66 εκατομμύρια δολάρια για προγράμματα στην Αλβανία.
Τα ποσά αυτά αφορούν obligations, δηλαδή δεσμεύσεις ή εγκρίσεις χρηματοδότησης. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλα αυτά τα χρήματα καταβλήθηκαν άμεσα ή μέσα στην ίδια χρονιά. Οι πραγματικές εκταμιεύσεις, δηλαδή τα disbursements, εμφανίζονται χαμηλότερες και για την ίδια περίοδο ανέρχονται περίπου σε 29,37 εκατομμύρια δολάρια.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, οι δεσμεύσεις της USAID προς την Αλβανία εμφανίζονται ως εξής:
Οικονομικό έτος USAID obligations προς Αλβανία
FY2021 $2,494,915
FY2022 $7,540,667
FY2023 $13,743,917
FY2024 $14,879,857
Σύνολο FY2021–FY2024 $38,659,356
Αντίστοιχα, οι εκταμιεύσεις που εμφανίζονται για την ίδια περίοδο είναι:
Οικονομικό έτος USAID disbursements προς Αλβανία
FY2021 $6,511,127
FY2022 $3,522,552
FY2023 $8,868,152
FY2024 $10,472,253
Σύνολο FY2021–FY2024 $29,374,084
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η USAID παρέμεινε ενεργή στην Αλβανία κατά την περίοδο της κυβέρνησης Μπάιντεν, Επί κυβέρνησης Μπάιντεν, η USAID δέσμευσε και εκταμίευσε ποσά για προγράμματα στην Αλβανία, στο πλαίσιο της αμερικανικής εξωτερικής βοήθειας.
Αυτό έχει σημασία, γιατί η εξωτερική βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών δεν αποτελεί προσωπική απόφαση ενός προέδρου. Ξεκινά από το Κογκρέσο, περνά μέσα από ομοσπονδιακές υπηρεσίες και στη συνέχεια οι αρμόδιοι φορείς αναλαμβάνουν τη δέσμευση, τη διαχείριση και την εκταμίευση των κονδυλίων.
Παράλληλα, σύμφωνα με το USAFacts, για το FY2024 η συνολική αμερικανική βοήθεια προς την Αλβανία, από όλες τις αρμόδιες αμερικανικές υπηρεσίες και όχι μόνο από τη USAID, ήταν περίπου 51,3 εκατομμύρια δολάρια σε obligations. Από αυτά, περίπου 27,7 εκατομμύρια δολάρια εμφανίζονται στην κατηγορία U.S. Agency for International Development.
Η διαφορά ανάμεσα στα ποσά δεν είναι απαραίτητα αντίφαση. Συχνά τα δεδομένα διαφέρουν ανάλογα με το αν εξετάζουμε συνολική αμερικανική βοήθεια, funding agency, managing agency, implementing agency, obligations ή disbursements. Γι’ αυτό, σε τέτοιου είδους θέματα, η ακρίβεια στη γλώσσα είναι τόσο σημαντική όσο και οι ίδιοι οι αριθμοί.
Το ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι η USAID είχε σημαντική χρηματοδοτική παρουσία στην Αλβανία την περίοδο FY2021–FY2024, με δεσμεύσεις περίπου 38,66 εκατομμυρίων δολαρίων και εκταμιεύσεις περίπου 29,37 εκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία. Για το FY2024, η συνολική αμερικανική βοήθεια προς την Αλβανία, από όλες τις αμερικανικές υπηρεσίες, εμφανίζεται πολύ υψηλότερη, στα περίπου 51,3 εκατομμύρια δολάρια.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα εμφανίζονται στους πίνακες, αλλά και πώς παρουσιάζονται δημόσια. Η ορθή διατύπωση είναι ότι τα ποσά δεσμεύτηκαν ή εκταμιεύθηκαν, ανάλογα με την κατηγορία των δεδομένων.
Πηγές: ForeignAssistance.gov, USAID / U.S. Department of State data, USAFacts.
«Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, επί κυβέρνησης Μπάιντεν η USAID δέσμευσε περίπου 38,66 εκατ. δολάρια για προγράμματα στην Αλβανία την περίοδο FY2021–FY2024, ενώ οι εκταμιεύσεις για την ίδια περίοδο εμφανίζονται περίπου στα 29,37 εκατ. δολάρια.»
Το ForeignAssistance.gov αναφέρει ότι παρέχει στοιχεία για obligations, disbursements και budget data, ενώ το data dictionary εξηγεί ότι το “Transaction Type Name” περιγράφει αν μια εγγραφή είναι obligation ή disbursement και ότι το αμερικανικό fiscal year ξεκινά την 1η Οκτωβρίου και λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου.
Ο Πρόεδρος Τραμπ, στην ομιλία του για τις πρώτες 100 ημέρες της δεύτερης θητείας του, παρουσίασε την οικονομική του πολιτική ως προσπάθεια ανάκτησης χρημάτων, βιομηχανικής ισχύος και εμπορικού ελέγχου για λογαριασμό του Αμερικανού φορολογούμενου. Δεν μίλησε μόνο για εσωτερική πολιτική, αλλά για μια συνολική επαναδιαπραγμάτευση της σχέσης της Αμερικής με τον υπόλοιπο κόσμο, μέσα από δασμούς, εμπορικές συμφωνίες και έλεγχο των χρημάτων που φεύγουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να διαβαστούν και τα κονδύλια που κατευθύνθηκαν προς χώρες της Ευρώπης και των Βαλκανίων τα προηγούμενα χρόνια. Στο σημερινό άρθρο ξεκινάμε από την Αλβανία, παρουσιάζοντας τα στοιχεία και τα ποσά που εμφανίζονται στις επίσημες καταγραφές, ώστε ο αναγνώστης να κατανοήσει γιατί η νέα αμερικανική πολιτική ζητά πλέον λογοδοσία, ανταποδοτικότητα και σαφή απάντηση στο ερώτημα: τι πήρε πίσω ο Αμερικανός φορολογούμενος;
WATCH: Trump marks first 100 days in office with focus on grudges and grievances
photo geralt, https://pixabay.com
