Σε μια εποχή όπου εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες και αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες, το παράδοξο της μαζικής καταστροφής τροφίμων παραμένει μια από τις πιο έντονες κοινωνικές αντιφάσεις. Η Γαλλία αποφάσισε να παρέμβει θεσμικά, υιοθετώντας νομοθεσία που υποχρεώνει τα μεγάλα σούπερ μάρκετ να μην πετούν τρόφιμα τα οποία εξακολουθούν να είναι ασφαλή για κατανάλωση, αλλά να τα διαθέτουν για δωρεά σε κοινωνικούς φορείς.
Ο νόμος δεν περιορίζεται σε μια απλή σύσταση καλής πρακτικής. Πρόκειται για υποχρέωση με σαφές νομικό πλαίσιο και κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Με άλλα λόγια, η διαχείριση της τροφικής σπατάλης μετατρέπεται από θέμα εταιρικής ευθύνης σε κοινωνικό καθήκον που επιβάλλεται από την Πολιτεία.
Η λογική πίσω από το μέτρο είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, περιορίζεται η καταστροφή τεράστιων ποσοτήτων τροφίμων που μέχρι σήμερα κατέληγαν στα απορρίμματα για λόγους εμπορικής εικόνας ή διαχείρισης αποθεμάτων. Από την άλλη, ενισχύονται άμεσα κοινωνικές δομές, όπως συσσίτια, τράπεζες τροφίμων και οργανώσεις αλληλεγγύης, οι οποίες αποκτούν σταθερή πρόσβαση σε ποιοτικά προϊόντα.
Η απόφαση αυτή μετατοπίζει το βάρος της ευθύνης. Δεν αφήνει την κοινωνική προσφορά στη διακριτική ευχέρεια της αγοράς, αλλά την εντάσσει σε μια οργανωμένη αλυσίδα αναδιανομής πόρων. Παράλληλα, επαναπροσδιορίζει και την έννοια της λήξης ενός προϊόντος: άλλο η μη εμπορική του διάθεση και άλλο η πραγματική καταλληλότητά του για κατανάλωση.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ισχυρό. Σε μια σύγχρονη κοινωνία δεν μπορεί να συνυπάρχει πλεόνασμα και πείνα χωρίς θεσμική παρέμβαση. Η τροφή παύει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως εμπόρευμα και αναγνωρίζεται και ως κοινωνικό αγαθό.
Και εδώ ανοίγει το μεγάλο ερώτημα: η Ελλάδα θα πάρει αυτό το παράδειγμα ή θα συνεχίσει να πορεύεται χωρίς συγκεκριμένους κανόνες, αφήνοντας την κοινωνία να αναζητά λύσεις της τελευταίας στιγμής; Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τη σπατάλη, αλλά και την ποιότητα της τροφής, την ασφάλεια, και κυρίως την αξιοπρέπεια. Γιατί όταν ο κόσμος δυσκολεύεται να βάλει φαγητό στο τραπέζι, το ζητούμενο δεν είναι να γεμίζουν οι κάδοι, ούτε να κατεβαίνει ο πήχης της διατροφής σε «υποκατάστατα» και πρόχειρες λύσεις. Το θέμα είναι να μην πεθαίνει κανείς από την πείνα.
Αντίστοιχος προβληματισμός υπάρχει και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το ζήτημα της επισιτιστικής ανασφάλειας παραμένει υπαρκτό και έντονο. Η κοινωνία πιέζει, οι οργανώσεις προειδοποιούν, και η ανάγκη για ουσιαστικές πολιτικές είναι πιο εμφανής από ποτέ.
Το γαλλικό παράδειγμα ανοίγει πλέον μια ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση: θα τολμήσουν κι άλλες χώρες να μετατρέψουν την ηθική υποχρέωση σε θεσμική πράξη; Θα δούμε την Ευρώπη να ακολουθεί μετά τη Γαλλία ή θα μείνει μια μεμονωμένη πρωτοβουλία;
Το επόμενο διάστημα θα δείξει. Όμως η αρχή έγινε. Και το μήνυμα είναι καθαρό: όταν η κοινωνία πεινά, η αδιαφορία δεν μπορεί να είναι επιλογή.
Από την δημοσιογραφική ομάδα του Greek Radio FL
photo Greek Radio FL
