Συνέντευξη στην Κωνσταντίνα Ρόδη για το Greek News and Radio FL
Ο Γιώργος Χατζημανώλης γεννήθηκε στην Κρήτη αλλά σπούδασε την Φυσιολογία της Άσκησης στην Βοστώνη. Μαθητής, ασκητής και δάσκαλος του Ταϊ-Τζι, του Τσι Κονγκ, και του Κουνγκ Φου, ήταν ο πλέον κατάλληλος άνθρωπος για να συζητήσουμε για το τι επίδραση έχει η καθιστική ζωή στο σώμα μας, για το αν είναι δική μας η απόφαση να παραμένουμε υγιείς, και για το πόσο επείγει να ακούσουμε ό,τι πιο επίκαιρο έχει να μας πει η αρχαία Κίνα!
Έχεις μελετήσει για πολλά χρόνια την κινεζική ταοϊστική σκέψη. Πιστεύεις ότι υπάρχει κάτι σε αυτήν που την κάνει επίκαιρη σήμερα, ή μπορεί να αφορά και εμάς τους Έλληνες;
Η Ταοϊστική σκέψη είναι ένα σύνολο, επίκαιρη πάντα, και αφορά κάθε λαό.
Σαν ασκητής του κουνγκ-φου, αλλά και γυμναστής, θέλω να μου πεις για τους Έλληνες σήμερα, για το “σώμα υγιές” που γνώριζαν κάποτε, αλλά και για τον καθιστικό τρόπο ζωής μας.
Στις Σάτιρες του Decimus Iunius Iuvenalis (55-135 μ.Χ.) Ρωμαίου συγγραφέα σατιρικής ποίησης απαντάται η φράση στα λατινικά: «orandum est ut sit mens sana in corpore sano» δηλαδή «ευκταίον εἰ νους υγιής εν σώματι υγιεί» και από εκεί πηγάζει η δήθεν “αρχαία ελληνική” παροιμία.
Ο καθιστικός τρόπος ζωής ή η ζωή χωρίς φυσική δραστηριότητα αφορά μεγάλο μέρος του πληθυσμού του πλανήτη και όχι μόνο τους ανθρώπους του άμεσου γεωγραφικού μας χώρου. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Ι. Μουρατίδης στο “Θέματα φιλοσοφίας φυσικής αγωγής: Εισαγωγή στη Φιλοσοφία”:
“… τόσο ο Σωκράτης όσο και ο μαθητής του Πλάτων πίστευαν ότι η άσκηση και η διατήρηση καλής φυσικής κατάστασης βοηθάει όχι μόνο στη σωματική, αλλά και στην πνευματική υγεία του ατόμου. Ο Σωκράτης (Ξενοφών Απομν. 3.12.1), υπενθυμίζει στο νεαρό Επιγένη, ο οποίος σταμάτησε να γυμνάζεται ότι κινδυνεύει να χάσει την υγεία του με αποτέλεσμα να εξασθενήσει η μνήμη του και να δημιουργήσει ακεφιά και δύστροπο χαρακτήρα. Είναι ντροπή, κατά το Σωκράτη, για ένα νέο να μεγαλώσει χωρίς ποτέ να δει την υγεία, ομορφιά και δύναμη που μπορεί να αποκτήσει το σώμα του με τη γυμναστική άσκηση και κίνηση. Ο Αριστοτέλης όπως έχουμε ήδη δει, με τη σειρά του θα τονίσει τη σπουδαιότητα της γύμνασης για την υγεία του ανθρώπου και θα πει: “Αν και κανείς από μας δεν κατηγορεί έναν που γεννήθηκε με σωματικά μειονεκτήματα, εν τούτοις κατηγορούμε αυτούς των οποίων η σωματική ασχήμια οφείλεται σε αμέλεια και σε έλλειψη άσκησης”.
Επομένως ευθύνεται ο απόλυτα καθιστικός τρόπος ζωής και η έλλειψη άσκησης για την τόσο αυξανόμενη κατάθλιψη και αναβλητικότητα. Η Ελλάδα βρίσκεται σε υψηλές θέσεις διεθνώς σε σχέση με την κατάθλιψη των πολιτών.
Η σωματική άσκηση, έχει τεκμηριωθεί επανειλημμένα από έγκυρη έρευνα, συμβάλει στα αυξημένα επίπεδα ενδορφινών στον οργανισμό συνεπώς και στην ευεξία. Επίσης, οι προσαρμογές στο συστηματοποιημένο και εξειδικευμένο ερέθισμα “σωματικής κόπωσης” βοηθούν στην διατήρηση των ιδανικών επιπέδων των ορμονών γενικότερα στην αρμονική λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Όταν νευρομυϊκό και μυοσκελετικό σύστημα λειτουργούν αποδοτικά η κίνηση είναι αβίαστη. Η απουσία πόνου και δυσφορίας κατά την κίνηση κάνει τον νου πιο ανέμελο. Ας θυμηθούμε ότι στη σχέση σώμα-σωματική λειτουργία, το σώμα (υλική δομή) είναι το Γιν κ η λειτουργίες του (ενέργειες) είναι το Γιανγκ. Αν το ένα αυξηθεί εις βάρος του άλλου, το άθροισμα είναι ασθένεια.
Η ισορροπία που ζητάμε στην ζωή μας επομένως, πρώτα απ’ όλα ξεκινάει από το σώμα μας, εσωτερικά. Και από το να διατηρούμε μια φυσική ισορροπία. Υγεία μέσα, σημαίνει αρμονία έξω μας. Γιατί όμως το ξεχνάμε αυτό;
Οι πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα βρίσκουν τον άνθρωπο σε μία διαφορετική σχέση με το σώμα του. Το σώμα μπαίνει σε “δεύτερη μοίρα” λόγω των ανέσεων που δημιουργεί η τεχνολογία στην εργασία και στην καθημερινότητα. Κάθε μεταβολή (π.χ. από το Γιν στο Γιανγκ ή αντίστροφα) ξεκινά σταδιακά και αποκορυφώνεται για να δώσει τη θέση της σε μια άλλη.
Δηλαδή οι αποφάσεις μας, το τι θα καταναλώσουμε και σε τι θα επικεντρωθούμε προκαλεί ανάλογα αρμονία ή δυσαρμονία…
Μετά από τόσα χρόνια επαναλαμβανόμενης κρίσης, οι πολίτες πιέζονται σε πολλούς τομείς. Ψυχολογικά, νοητικά. Ποιές είναι οι βασικές ταοϊστικές αρχές που πιστεύεις ότι θα μπορούσαμε να υιοθετήσουμε για μια καλύτερη καθημερινότητα;
Η “επαναλαμβανόμενη κρίση” είναι κάτι υπαρκτό και αγγίζει όλους όσους ζουν μέσα στο σώμα της κοινωνίας και της “πολιτείας”. Θα ήθελα να αναφερθώ στην στροφή 11 του Κλασικού κειμένου της αρετής του Τάο:
Τριάντα ακτίνες μοιράζονται την κάλυψη του τροχού
Είναι όμως η κεντρική οπή του που τον κάνει χρήσιμο
Δώσε σχήμα στον πηλό φτιάχνοντας ένα αγγείο
Είναι ο χώρος εντός του αγγείου που το κάνει χρήσιμο
Σκάψε πόρτες και παράθυρα για ένα δωμάτιο
Είναι οι οπές που το κάνουν χρήσιμο
Συνεπώς το κέρδος έρχεται από το υπαρκτό
Η χρησιμότητα από το ανύπαρκτο
Οι στίχοι αυτοί περιγράφουν μια τελειότητα αρμονίας, όταν βρίσκονται σε συμφωνία αυτό που σκέφτεσαι, αυτό που κάνεις και αυτό που επιθυμείς – και το κράτος βέβαια το ίδιο, αν πραγματικά σέβεται τον ρόλο του.
Θέλω να μου σχολιάσεις μια συγκεκριμένη αρχή του Ταοϊσμού: “επιτυχία είναι να ζεις αρμονικά σύμφωνα με τις συνθήκες και όχι να προσπαθείς να επιτύχεις σε κάτι άλλο από αυτό που ζεις” (αν το λέω καλά). Σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο.
Όταν το σύνολο νιώθει την κρίση, το άτομα που το αποτελούν θα χρειαστεί να εναρμονιστούν με την ανησυχία του συνόλου. Η αποχή από αυτό τονίζει την ατομικότητα. Κρατώντας την επαφή μας με το σύνολο στη διάρκεια μιας αναταραχής, συμβάλλουμε αυτόματα στην οργάνωσή του για να εξέλθει από αυτή αποκαθιστώντας ξανά την αρμονία. Ο άνθρωπος παραμένοντας στην Φυσική Ατραπό (όπως αυτή ορίζεται από τον Ταοϊσμό), παραμερίζει την ατομικότητα του και δίνει χώρο για να αναπτυχθεί η έμφυτη αρετή του για μοίρασμα και συμμετοχή στο σύνολο. Έτσι προχωρά με και επωφελείται από την εξελικτική διαδικασία της κοινωνίας.
Η φράση του Γιώργου Χατζημανώλη «Κρατώντας την επαφή μας με το σύνολο στη διάρκεια μιας αναταραχής, συμβάλλουμε αυτόματα στην οργάνωσή του για να εξέλθει από αυτή αποκαθιστώντας ξανά την αρμονία», είναι από μόνη της ένα θέμα για μεγάλη συζήτηση. Το άτομο που “νοιώθει την κρίση” έχει επίγνωση, και μόνο τότε μπορεί να αποτελέσει την λύση…
Μέχρι να πραγματοποιηθεί η νέα συζήτηση με τον Γιώργο Χατζημανώλη, αφήνω αυτή την φράση με έμφαση εδώ, για τον καθ’ ένα μας, και κυρίως για τους νεώτερους.
