Το πετρέλαιο είναι το απολίθωμα πανάρχαιων δασών.
Η ανακάλυψή του στα μέσα του 19ου αιώνα πυροδότησε τη ραγδαία βιομηχανοποίηση της Δυτικής Ευρώπης, της Ρωσίας, της Ιαπωνίας και της Αμερικής· τροφοδότησε δύο παγκόσμιους πολέμους και συνέβαλε στη βιομηχανοποίηση της Ινδίας, της Κίνας και ολόκληρου του πλανήτη.
Περισσότερο από κάθε άλλον παράγοντα, το πετρέλαιο συνεχίζει να τροφοδοτεί πολέμους και, κυρίως, να προκαλεί την παγκόσμια κλιματική κρίση που απειλεί τον πολιτισμό και τη Γη.
Οι πετρελαϊκοί πόλεμοι της Αμερικής
Το πιο πρόσφατο παράδειγμα της δίψας της Αμερικής για πετρέλαιο είναι η Βενεζουέλα.
Ο Τζέφρι Σακς, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και σύμβουλος παγκόσμιων ηγετών, αναφέρει ότι τα τελευταία 20 χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να ανατρέψουν την κυβέρνηση της Βενεζουέλας, προκειμένου να ελέγξουν τα τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου της χώρας.
Ο Σακς γράφει:
«Οι εκκλήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης για κλιμάκωση [κατά της Βενεζουέλας] δείχνουν μια απερίσκεπτη περιφρόνηση για την κυριαρχία της χώρας, το διεθνές δίκαιο και την ανθρώπινη ζωή. Ένας πόλεμος κατά της Βενεζουέλας θα ήταν πόλεμος που οι Αμερικανοί δεν θέλουν, εναντίον μιας χώρας που δεν τους απείλησε ούτε τους επιτέθηκε, και με νομική βάση που δεν θα άντεχε ούτε στο πρώτο μάθημα ενός φοιτητή νομικής. Το να βομβαρδίζεις πλοία, λιμάνια, διυλιστήρια ή στρατιώτες δεν είναι δείγμα δύναμης· είναι η επιτομή του γκανγκστερισμού.»
Το ίδιο καθεστώς «γκανγκστερισμού», όπως λέει, επικρατεί και στους πολέμους της Ουκρανίας και του Ισραήλ.
Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ συνεχίζουν να εξοπλίζουν την Ουκρανία για να παρατείνουν τη σφαγή στρατιωτών και Ρώσων, σε έναν πόλεμο που έχει ήδη χαθεί — αλλά που ανά πάσα στιγμή μπορεί να γίνει πυρηνικός.
Οι ΗΠΑ είναι ο κύριος πυλώνας αυτής της ματαιότητας, ενώ οι ευρωπαϊκές δυνάμεις κλείνουν τα μάτια, λησμονώντας τα σφαγεία των δύο παγκοσμίων πολέμων που διεξήχθησαν κυρίως στα εδάφη τους.
Στο Ισραήλ, η πολιτική καθοδηγείται από βιβλικές στρατηγικές.
Διαθέτοντας πυρηνικά και στηριζόμενο στον ανεξάντλητο εξοπλισμό της Αμερικής, το Ισραήλ σκοτώνει και λιμοκτονεί κυρίως Παλαιστίνιους αμάχους.
Ακόμη και οι μουσουλμανικές αραβικές χώρες σιωπούν, παγωμένες μπροστά στη βία που εξαπολύεται σε Λίβανο, Ιράν και Συρία.
Η Τουρκία προσποιείται τον προστάτη των Παλαιστινίων, ενώ στην ουσία εξυπηρετεί τα δικά της συμφέροντα.
Όπως και στην Ουκρανία, έτσι και ο πόλεμος του Ισραήλ είναι ατέρμονος και αυτοκαταστροφικός.
Αντί να καταναλώνει δυνάμεις, το Ισραήλ θα μπορούσε να συνεργαστεί με την Ελλάδα για να απελευθερώσουν τη Βόρεια Κύπρο από την τουρκική κατοχή· έτσι θα αποκαθίστατο η ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, κάνοντας και τις δύο χώρες πιο ασφαλείς.
Η «τζιχαντιστική» Τουρκία αποτελεί απειλή για ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Περισσότερες πλημμύρες, περισσότερη ζέστη, περισσότερος πόνος — παντού
Οι πετρελαϊκοί πόλεμοι παίρνουν διαφορετική μορφή στις χώρες που δεν πολεμούν.
Μεταφράζονται σε αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη.
Παρά τα επιστημονικά δεδομένα άνω του αιώνα, που δείχνουν ότι η καύση πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα ανεβάζει τη θερμότητα των εποχών, οι ισχυρές χώρες αγνοούν το πρόβλημα.
Οι επιστήμονες απηύθυναν εκκλήσεις προς τους Αμερικανούς προέδρους να μειώσουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων και να σταματήσουν τις εξορύξεις σε κρατικά εδάφη και θάλασσες — μάταια.
Οι πρόεδροι ακούνε μόνο τους δισεκατομμυριούχους.
Κάθε χρόνο γίνονται παγκόσμιες συνόδοι για την «κλιματική αλλαγή».
Οι ηγέτες υπόσχονται να μειώσουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων — και επιστρέφουν στις χώρες τους για να συνεχίσουν την εξάρτηση.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποιεί με δραματικούς λόγους για την επερχόμενη κλιματική καταστροφή.
Στην ομιλία του στη Σύνοδο για το Κλίμα στη Μπελέμ, Βραζιλία (7 Νοεμβρίου 2025), είπε μεταξύ άλλων:
«Η εποχή των ορυκτών καυσίμων τελειώνει.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ανεβαίνουν.
Πρέπει να κάνουμε τη μετάβαση δίκαιη, γρήγορη και οριστική.
Αν συνεχίσουμε έτσι, μας περιμένουν περισσότερες πλημμύρες, περισσότερη ζέστη, περισσότερος πόνος — παντού.»
Γκουτέρες στα βήματα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη
Ο Γκουτέρες εκφράζει τη δύσκολη αλήθεια:
ήρθε η ώρα να καταργήσουμε τη χρήση ορυκτών καυσίμων και να την αντικαταστήσουμε με ενέργεια από τον Ήλιο και τον άνεμο.
Με τη φιλοσοφική του οξυδέρκεια θυμίζει τους Πλάτωνα και Αριστοτέλη, προϊόντα του Πελοποννησιακού Πολέμου — μιας καταστροφής για τον ελληνικό πολιτισμό.
Όπως εκείνοι προειδοποίησαν τους Έλληνες, έτσι και ο Γκουτέρες προειδοποιεί την ανθρωπότητα:
οι πόλεμοι για το πετρέλαιο και το κλίμα είναι η νέα παγκόσμια απειλή.
Ο Πλάτων, στη «Πολιτεία», οραματίστηκε μια κοινωνία όπου οι φιλόσοφοι κυβερνούν με δικαιοσύνη και αρετή.
Ο Αριστοτέλης, μελετώντας τη γνώση, εφηύρε την επιστήμη και δίδαξε τον Αλέξανδρο τον Μέγα να ενώσει τους Έλληνες.
Η κληρονομιά τους διαμόρφωσε τον κόσμο·
αλλά ο μονοθεϊσμός και η βιομηχανική απληστία αλλοίωσαν την ουσία της ελληνικής δημοκρατίας και της αρετής.
Επίλογος
Ο Γκουτέρες έχει δίκιο: η ανανεώσιμη ενέργεια ανεβαίνει — αλλά και η θερμοκρασία της Γης επίσης.
Η απραξία είναι αυτοκτονική.
Οι επιστήμονες, οι περιβαλλοντιστές και οι πολίτες οφείλουν να ενωθούν και να απαιτήσουν να μείνουν τα ορυκτά καύσιμα στο υπέδαφος.
Οι πολιτείες, όπως η Καλιφόρνια, μπορούν να ηγηθούν:
να μετατρέψουν τις μεταφορές, τη γεωργία και την ενέργεια σε ανανεώσιμες μορφές·
να ενθαρρύνουν τη δημόσια συγκοινωνία και την οργανική γεωργία.
Το διακύβευμα δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερο:
είναι η τύχη του πολιτισμού και η επιβίωση της Μητέρας Γης που κρέμονται από μια κλωστή.
Ευάγγελος Βαλλιανάτος, Ph.D.
Σπούδασε ιστορία και βιολογία στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις, έλαβε το διδακτορικό του στην ελληνική και ευρωπαϊκή ιστορία από το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν και έκανε μεταδιδακτορικές σπουδές στην ιστορία της επιστήμης στο Χάρβαρντ.
Δούλεψε στο Καπιτώλιο και στην Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ, δίδαξε σε πανεπιστήμια και είναι συγγραφέας πολλών έργων, μεταξύ των οποίων:
The Antikythera Mechanism: The Story Behind the Genius of the Greek Computer and its Demise, και
Freedom: Clear Thinking and Inspiration from 5,000 Years of Greek History (Universal Publishers, 2025).
photo by GreekRadioFL
