Ο Γρηγόρης Τεχλεμετζής διευθυντής του περιοδικού «ο Σίσυφος», εμφανίζεται δυναμικά με ένα ιδιαίτερο έργο, από τις εκδόσεις Κέδρος, το οποίο ο ίδιος χαρακτηρίζει «διπλό ιστορικό μυθιστόρημα» και τιτλοφορείται «Δρόμοι: Κασσιανή και Λεόντιον». Στο θεματικό επίκεντρο βρίσκονται δύο γυναικείες μορφές, εμπνευσμένες από ιστορικά πρόσωπα που, όπως σημειώνει ο συγγραφέας, δεν είναι βέβαιο αν ταυτίζονται ή αν πρόκειται για δύο ξεχωριστές υπάρξεις. Αυτή η αμφισημία λειτουργεί δημιουργικά, επιτρέποντας στον Τεχλεμετζή να δημιουργήσει δύο παράλληλες αφηγήσεις που εναλλάσσονται εύρυθμα, σαν δύο φωνές που συνομιλούν χωρίς να συναντιούνται.
Η Λεόντιον, η πρώτη από τις δύο ηρωΐδες, τοποθετείται στον κόσμο της ελληνιστικής ποίησης. Άλλοτε παρουσιάζεται ως η αγαπημένη του Ερμησιάνακτα από τον κύκλο του Φιλητά στην Κω, άλλοτε ως εταίρα συνδεδεμένη με την επικούρεια σχολή στην Αθήνα. Ο συγγραφέας αξιοποιεί τα λιγοστά ιστορικά δεδομένα ως αφετηρία, χωρίς να δεσμεύεται από αυτά, επιλέγοντας να κινηθεί με ελευθερία στο πεδίο της μυθοπλασίας. Η Λεόντιον εγκαταλείπει το πατρικό της σπίτι κάτω από πιεστικές συνθήκες, αλλά και με την επιθυμία να ξεφύγει από τον περιορισμένο ρόλο που της επιφύλασσε η κοινωνία. Η ποίηση γίνεται για εκείνη ένα απροσδόκητο καταφύγιο, ένας δρόμος αυτογνωσίας και απελευθέρωσης. Στον αντίποδα, η Κασσία – ή Κασσιανή – ζει στην Κωνσταντινούπολη των αρχών του 9ου αιώνα, μια εποχή βαθιά ταραγμένη λόγω της εικονομαχίας. Η ίδια συμμερίζεται την τιμή προς τις εικόνες, σε αντίθεση με μέλη της οικογένειάς της, και βρίσκεται στο επίκεντρο των θρησκευτικών και πολιτικών συγκρούσεων που συγκλονίζουν την αυτοκρατορία. Η αφήγησή της διατρέχει τα γεγονότα της εποχής του Λέοντα Ε’, ο οποίος επιχειρεί να επιβάλει την καταδίκη της εικονολατρίας, θεωρώντας ότι η σταθερότητα της αυτοκρατορίας προηγείται κάθε άλλης πνευματικής ανάγκης. Η Κασσία, με τη δική της εσωτερική δύναμη, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην πίστη της και στις απαιτήσεις της εξουσίας, φτάνοντας ακόμη και στο σημείο να ελπίζει πως, αν γινόταν αυτοκράτειρα, θα μπορούσε να επηρεάσει τις αποφάσεις προς όφελος της ορθοδοξίας. Ο Τεχλεμετζής χειρίζεται τον λόγο, τις περιγραφές και την αφήγηση με μια δυναμική που κερδίζει τις εντυπώσεις του αναγνώστη. Το ύφος απόδοσης προερχόμενο με σύντομες περιγραφές δείχνουν τις ηρωίδες πως δρουν και φέρονται σε σχέση με το περιβάλλον τους. Ο λόγος σε πρώτο και άλλοτε σε τρίτο πρόσωπο, δημιουργεί μια θετική αίσθηση ανάλογα με το τι απαιτεί η κάθε σκηνή. Οι δύο ιστορίες, αν και χρονικά και θεματικά διαφορετικές, συγκλίνουν σε έναν κοινό άξονα. Την αναζήτηση της προσωπικής ταυτότητας των ηρωίδων μέσα σε περιόδους αναταραχής. Στο κείμενο παρεμβάλλονται στοχασμοί για τη θρησκεία, την εξουσία, τη φιλοσοφία και τον ρόλο της γυναίκας, ενώ συχνά αναδύονται αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε αρχαίες φιλοσοφικές σχολές και χριστιανικές αντιλήψεις. Ο Συγγραφέας έγραψε ένα μυθιστόρημα που δεν επιδιώκει να αναπαραστήσει με αυστηρή ακρίβεια το παρελθόν, αλλά να το φωτίσει μέσα από τη λογοτεχνική ματιά υπενθυμίζοντας ότι η ιστορική μυθοπλασία δεν έχει ως στόχο την επιστημονική τεκμηρίωση, αλλά τη δημιουργία ενός κόσμου όπου τα ιστορικά πρόσωπα αποκτούν φωνή, συναίσθημα και βάθος, πέρα από τα καταγεγραμμένα όρια των πηγών.
Γρηγόρης Τεχλεμετζής
Από το οπισθόφυλλο
ΔΙΠΛΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ
Ποια είναι τελικά η υμνογράφος του «ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή»; Τι γινόταν στον Κήπο του Επίκουρου και γιατί κατηγορούσαν τόσο τους φιλοσοφούντες; Κασσιανή και Λεόντιον. Βυζάντιο και αρχαίος κόσμος. Η υμνογράφος μοναχή και η επικούρεια εταίρα. Η πνευματικά αφιερωμένη στον Θεό και εκείνη για την οποία η επικούρεια «ηδονή» έγινε τρόπος ζωής. Η στέρηση του ασκητισμού και η λελογισμένη απόλαυση των υλικών αγαθών. Η θεία σωτηρία της αιώνιας ζωής και η αναζήτηση της εγκόσμιας ευτυχίας. Η αποκάλυψη της πίστης και η αποκλειστική στήριξη στην ανθρώπινη λογική και στις αισθήσεις. Η Κωνσταντινούπολη της θεολογικής διαμάχης και η Αθήνα της φιλοσοφικής. Πρόκειται για δύο αντίθετους ή συμπληρωματικούς κόσμους; Δύο γυναίκες που παρουσιάζονται παράλληλα σε ένα πρωτότυπο διπλό ιστορικό μυθιστόρημα, εμπνευσμένο από τους Βίους παράλληλους του Πλουτάρχου, αλλά δοσμένο με διαφορετικό τρόπο. Κατά πόσον είναι διαφορετικές αυτές οι γυναίκες και πώς συνδέονται με το σήμερα; Πόσες αλήθειες μπορεί να υπάρχουν ταυτόχρονα;
