Η δήλωση του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στην αποψινή συνέντευξη του στο “Ενώπιος Ενωπίω” του Νίκου Χατζηνικολάου ότι αισθάνεται «υπερήφανος» για τη Συμφωνία των Πρεσπών δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη πολιτική τοποθέτηση, αποτελεί μια πρόκληση απέναντι στη μνήμη, την ιστορική συνείδηση και την αξιοπρέπεια ενός μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας, και γι’ αυτό δεν μπορεί να μείνει αναπάντητη.
Δεν γράφω ως οπαδός κανενός κόμματος ούτε ως υπερασπιστής κάποιας παράταξης. Γράφω ως Έλληνας πολίτης που θεωρεί ότι η ιστορία ενός λαού δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής διαχείρισης ούτε σε πεδίο προσωπικής δικαίωσης. Η υπερηφάνεια δεν είναι προσωπικό συναίσθημα που δηλώνεται αυθαίρετα από έναν πολιτικό. Είναι συλλογικό αίσθημα που κερδίζεται μέσα από συναίνεση, εμπιστοσύνη και σεβασμό προς την κοινωνία. Όταν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να εκφράσουν την αντίθεσή τους, δεν το έκαναν για κομματικούς λόγους αλλά γιατί ένιωσαν ότι θίγεται ένα κομμάτι της ιστορικής τους ταυτότητας, και σε μια δημοκρατία τέτοιες φωνές δεν παρακάμπτονται ούτε υποτιμώνται.
Η Μακεδονία δεν είναι τεχνικός όρος εξωτερικής πολιτικής ούτε διαπραγματευτικό κεφάλαιο σε ένα τραπέζι διπλωματικών ισορροπιών. Είναι μέρος της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού και γι’ αυτό δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως αυτονόητη επιτυχία μια συμφωνία που αναγνώρισε όνομα, γλώσσα και ταυτότητα προκαλώντας βαθιά κοινωνική ανησυχία και διχασμό. Σε ζητήματα τέτοιας ιστορικής βαρύτητας, η κοινωνική συναίνεση δεν είναι πολυτέλεια αλλά προϋπόθεση, και η απουσία άμεσης λαϊκής ετυμηγορίας άφησε πίσω της ένα έντονο αίσθημα αποξένωσης, καθώς πολλοί πολίτες ένιωσαν ότι δεν συμμετείχαν σε μια απόφαση που αφορούσε την ίδια την ταυτότητά τους. Ακόμη πιο ανησυχητική από την ίδια τη συμφωνία είναι η επιμονή να παρουσιάζεται ως εθνικός θρίαμβος, γιατί αυτό δεν δείχνει αυτοπεποίθηση αλλά περιφρόνηση προς τη διαφωνία μιας κοινωνίας που παραμένει μέχρι σήμερα βαθιά διχασμένη γύρω από το ζήτημα. Σε μια ώριμη δημοκρατία ο πολιτικός ηγέτης ακούει ακόμη και όταν διαφωνεί, δεν μετατρέπει τη διαφωνία σε αφορμή αυτοεπιβεβαίωσης ούτε παρουσιάζει ως επιτυχία κάτι που μεγάλο μέρος των πολιτών βίωσε ως παραχώρηση.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται δηλώσεις αυτοθαυμασμού αλλά πολιτική ευθύνη, ιστορική επίγνωση και σεβασμό προς τη συλλογική μνήμη, γιατί η υπερηφάνεια για μια τόσο αμφιλεγόμενη συμφωνία δεν ενώνει αλλά πληγώνει, δεν θεραπεύει αλλά διατηρεί ανοιχτό ένα τραύμα που απαιτεί σοβαρότητα και ταπεινότητα για να αντιμετωπιστεί. Δεν γράφω ως ψηφοφόρος, δεν γράφω ως ιδεολογικός αντίπαλος κανενός, γράφω ως Έλληνας που πιστεύει ότι η ιστορία δεν παραχωρείται, δεν διαπραγματεύεται και δεν μπορεί να γίνεται αντικείμενο πολιτικής υπερηφάνειας όταν αφήνει πίσω της διχασμό και πικρία, γιατί το ζήτημα αυτό δεν είναι θέμα παράταξης αλλά θέμα μνήμης, αξιοπρέπειας και ευθύνης απέναντι στην πατρίδα.
