Λογοτέχνης, Ζωγράφος, Αγιογράφος και με σημαντική συμβολή στον χώρο της βυζαντινής εικονογραφίας (8 Νοεμβρίου 1895 Αϊβαλί, Τουρκία – 13 Ιουλίου 1965 Αθήνα). Σήμερα θεωρείται ως ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της «Γενιάς του ’30» και μαθητές του ήταν ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Νίκος Εγγονόπουλος, κ.ά.
Από τότε που ο Φώτης Κόντογλου διάβασε για πρώτη φορά το έργο του Ντάνιελ Ντεφόε, ζούσε μέσα του ο Ροβινσώνας Κρούσος, οπότε και ήταν εύκολο γι’ αυτόν να γράψει για την πρωτάκουστη ιστορία του Σπανιόλου κουρσάρου «ΠΕΔΡΟ ΚΑΖΑΣ». Αναρωτιότανε αν ο κουρσάρος έζησε τριακόσια χρόνια ή γύρισε από τον Άδη! Ήταν ιστορία από ένα παράξενο Πορτουγέζικο χειρόγραφο, που έπεσε στα χέρια του και αυτή την ιστορία την αποτύπωσε 20 χρόνια πριν την έκδοσή της.
Από την εισαγωγή, που έγραψε ο ίδιος :
Για μένα, ο καλλιτέχνης έχει τη ζωηρή εντύπωση πως ζει μέσα σ’ ένα άπειρο. Έτσι μονάχα βγαίνει όξω από τα στενά σύνορα της εποχής και της πατρίδας, και υψώνεται στο μοναδικό τύπο, που ζει μες τον αιθέρα της απόλυτης ελευθερίας. Σφραγίζεται με μια αιώνια βούλα. Δεν μπορεί πλέον νάνε από κείνους που περνούν απάνου από τη γης, κρατώντας τα μάτια κλεισμένα στην πλούσια διακοσμητική ποικιλία του κόσμου, ολάκαιρης της γης και του ουρανού.
Έχω την πίστη μου, μια θεόστραβη πίστη στο Θεό μου και μονάχα σ’ εκείνον. Δε γίνεται τρόπος να με λυγίσει μπροστά σε ξένα είδωλα καμμιά δύναμη. Ας μ’ αφήσουν λοιπόν ήσυχο, και δεν επιθυμώ διόλου να πιάνουν τα βιβλία μου όσοι έχουν διαφορετικά γούστα από μένα. Οι λίγοι, που αισθάνονται όπως εγώ, μου φτάνουν και γι’ αυτουνούς γράφω. Αν πάλε λείψουν και τούτοι ακόμα, θα με παρηγορήσουν τα λόγια του Γκαίτε: «Σε πολλά πράγματα δεν μπορώ να συνεννοηθώ παρά μονάχα με το Θεό».
Και κάτι από το κυρίως κείμενο :
Ο ήλιος βγαίνει απάνου στο νησί μου μονάχα για μένα, για τα θαλασσοπούλια και για τις φώκιες, και το βράδυ θα φάγω το ψωμί μου με ψυχή γεμάτη από ειρήνη. Είναι πολλά χρόνια πούχω ξεχάσει τους ανθρώπους…
Θυμάμαι το μύθο του Πυθαγόρα, που από φιλόσοφος έγινε βασιλιάς, γυναίκα, άλογο, ψάρι, βάθρακας (βάτραχος), σκαντζόχοιρος και στο τέλος, όταν μεταμορφώθηκε σε κόκορα, είδε πως ο άνθρωπος είναι το πλέον κακομοιριασμένο απ’ όλα τα πλάσματα…
ΥΓ. Συγχαρητήρια στις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ για τον σεβασμό στο πρωτότυπο. Το εξώφυλλο της επανέκδοσης είναι ακριβώς η πρώτη σελίδα της πρώτης έκδοσης του 1944, όπως διαπίστωσα, συγκρίνοντάς το με ένα από τα πρωτότυπα αντίτυπα, που βρίσκεται στη βιβλιοθήκη μου.
Photo Από Macedon-40 – Έργο αυτού που το ανεβάζει, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=29276010, https://el.wikipedia.org/wiki/
