Νέα βιβλία Δημοτικού, «διαφορετικές μορφές οικογένειας» και το ερώτημα που κανείς δεν δικαιούται να αποφύγει: ποιος αποφασίζει τι διδάσκεται σε ένα επτάχρονο παιδί;
Μανάδες, γυναίκες, σηκωθείτε από τον καναπέ. Αφήστε για λίγο τα TikTok και τις οθόνες. Τα παιδιά μας χρειάζονται τη φωνή, την παρουσία και την προστασία μας. Μην αφήνουμε άλλους να αποφασίζουν σιωπηλά για όσα μπαίνουν στο μυαλό και στην ψυχή τους. Ενημερωθείτε, ρωτήστε, μιλήστε, συμμετέχετε. Η παιδεία των παιδιών μας δεν είναι υπόθεση κάποιων άλλων. Είναι και δική μας ευθύνη.
Κάπου πρέπει να υπάρχει ένα όριο.
Και αυτό το όριο δεν το καθορίζει ούτε η Αριστερά ούτε η Δεξιά, ούτε οι «προοδευτικοί» ούτε οι «συντηρητικοί».
Το καθορίζει το γεγονός ότι απέναντί μας έχουμε παιδιά.
Παιδιά επτά και οκτώ ετών που πηγαίνουν στη Β΄ Δημοτικού για να μάθουν να διαβάζουν καλύτερα, να γράφουν, να κατανοούν τη γλώσσα, να ανακαλύπτουν τον κόσμο.
Και ξαφνικά η ελληνική κοινωνία πληροφορείται ότι σε νέο, επισήμως εγκεκριμένο βιβλίο Γλώσσας της Β΄ Δημοτικού παρουσιάζονται, ανάμεσα σε διαφορετικά οικογενειακά σχήματα, οικογένειες με δύο πατέρες ή δύο μητέρες.
Δεν πρόκειται για φήμη του διαδικτύου.
Η δημόσια συζήτηση αφορά το βιβλίο «Η γλώσσα μου» των Εκδόσεων Νήσος για τη Β΄ Δημοτικού και βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της ΣΤ΄ Δημοτικού των Εκδόσεων Πουκαμισάς. Και τα δύο έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο του νέου συστήματος του «Πολλαπλού Βιβλίου».
Χρειάζεται όμως να διορθώσουμε από την αρχή μία υπερβολή που κυκλοφορεί: τα συγκεκριμένα βιβλία δεν μοιράζονται σε όλα τα παιδιά τώρα, ούτε είναι το μοναδικό εγχειρίδιο που θα χρησιμοποιηθεί υποχρεωτικά παντού.
Το Υπουργείο Παιδείας έχει ξεκινήσει διαδικασία κατά την οποία οι σχολικές μονάδες επιλέγουν από τα εγκεκριμένα διδακτικά πακέτα του Μητρώου Διδακτικών Βιβλίων. Η εφαρμογή τους προβλέπεται για το σχολικό έτος 2027-2028.
Αλλά αυτή η διευκρίνιση δεν εξαφανίζει το ερώτημα.
Αντιθέτως, το κάνει πιο συγκεκριμένο:
Με ποια κριτήρια εγκρίθηκε αυτό το περιεχόμενο για παιδιά Β΄ Δημοτικού;
Στο επίμαχο βιβλίο τα παιδιά καλούνται να παρατηρήσουν εικόνες διαφορετικών οικογενειακών συνθέσεων, να τις σχολιάσουν και στη συνέχεια να σκεφτούν ποια εικόνα μοιάζει περισσότερο με τη δική τους οικογένεια. Ανάμεσα στις εικόνες περιλαμβάνονται οικογένειες με δύο άνδρες ή δύο γυναίκες σε γονεϊκό ρόλο.
Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το πραγματικό θέμα.
Δεν είναι αν υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα παιδιά που μεγαλώνουν με δύο γονείς του ίδιου φύλου.
Υπάρχουν.
Η ελληνική Πολιτεία έχει μάλιστα από το 2024 θεσπίσει με τον νόμο 5089 την ισότητα στον πολιτικό γάμο και έχει προσαρμόσει διατάξεις που αφορούν ομόφυλους συζύγους και γονείς. Αυτή είναι η σημερινή νομική πραγματικότητα, είτε κάποιος συμφωνεί πολιτικά είτε διαφωνεί.
Το ερώτημα είναι άλλο:
Πρέπει κάθε κοινωνική και νομοθετική μεταβολή να μεταφέρεται αυτομάτως στο βιβλίο ενός επτάχρονου παιδιού;
Και, αν ναι, ποιος αποφασίζει πότε, πώς, σε ποια ηλικία και με ποια επιστημονική και παιδαγωγική τεκμηρίωση;
Εδώ δεν αρκεί μια επιτροπή να πει «το εγκρίναμε».
Οι γονείς έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν.
Έχουν δικαίωμα να δουν ολόκληρο το υλικό.
Έχουν δικαίωμα να μάθουν ποιοι το συνέγραψαν, ποιοι το αξιολόγησαν, με ποια κριτήρια εγκρίθηκε και ποιος έκρινε ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση είναι κατάλληλη για παιδιά αυτής της ηλικίας.
Γιατί το σχολείο δεν είναι εργαστήριο κοινωνικής μηχανικής.
Δεν είναι χώρος όπου κάθε κυβέρνηση, κάθε επιστημονική επιτροπή ή κάθε ιδεολογικό ρεύμα θα δοκιμάζει πάνω στα παιδιά την αντίληψή του για την κοινωνία.
Το σχολείο έχει τεράστια δύναμη.
Και ακριβώς επειδή έχει τεράστια δύναμη, πρέπει να έχει και τεράστια ευθύνη.
Η υπόθεση προκάλεσε ήδη πολιτικές αντιδράσεις ακόμη και μέσα στην κυβέρνηση. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι η κυβέρνηση δεν ακολουθεί «woke ατζέντα» και χρησιμοποίησε τη χαρακτηριστική διατύπωση ότι «ο πατέρας είναι πατέρας, η μητέρα είναι μητέρα», απορρίπτοντας τους όρους «Γονέας 1» και «Γονέας 2».
Ο Νότης Μηταράκης, επίσης, δήλωσε δημόσια ότι διαφωνεί και ζήτησε επαναξιολόγηση.
Αν όμως ακόμη και κυβερνητικά στελέχη δηλώνουν έκπληξη ή διαφωνία, τότε δημιουργείται ένα δεύτερο ερώτημα:
Ποιος ακριβώς ελέγχει τι περνά στα βιβλία των παιδιών μας;
Δεν μπορεί από τη μία το κράτος να εγκρίνει ένα διδακτικό υλικό και από την άλλη, όταν ξεσπά η κοινωνική αντίδραση, κυβερνητικά στελέχη να δηλώνουν ότι δεν εκφράζει «woke ατζέντα».
Κάποιος το έγραψε.
Κάποιος το αξιολόγησε.
Κάποιος το ενέκρινε.
Και το ελληνικό δημόσιο το ενέταξε στο Μητρώο.
Άρα ο πολίτης δικαιούται να ζητήσει ονόματα, κριτήρια και απαντήσεις.
Δεν χρειάζεται όμως να φτάσουμε και στο άλλο άκρο.
Το να εμφανίζουμε παιδιά που ζουν ήδη με ομόφυλους γονείς σαν να αποτελούν «απειλή» για τα υπόλοιπα παιδιά δεν είναι ούτε δίκαιο ούτε επιστημονικά τεκμηριωμένο. Μεγάλη συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας δεν βρήκε ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός των γονέων αποτελεί από μόνος του καθοριστικό παράγοντα αρνητικής ανάπτυξης των παιδιών.
Άρα ας μην μπερδεύουμε δύο διαφορετικά πράγματα.
Άλλο ο σεβασμός προς κάθε παιδί και κάθε οικογένεια που ήδη υπάρχει.
Και άλλο το δικαίωμα της Πολιτείας να εισάγει κοινωνικά και αξιακά ζητήματα σε πολύ μικρές ηλικίες χωρίς ουσιαστική δημόσια συζήτηση με τους γονείς.
Εκεί βρίσκεται η κόκκινη γραμμή.
Δεν θέλω ένα παιδί να ντρέπεται επειδή η οικογένειά του είναι διαφορετική.
Αλλά δεν θέλω επίσης έναν γονέα να μαθαίνει από τις εφημερίδες τι πρόκειται να διδαχθεί το επτάχρονο παιδί του.
Δεν θέλω κανένα παιδί να γίνεται όπλο σε πολιτισμικούς πολέμους ενηλίκων.
Ούτε από τη μία πλευρά ούτε από την άλλη.
Και ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη αποτυχία μας.
Αντί να συζητάμε για το αν τα παιδιά μας μαθαίνουν σωστά ελληνικά, αν γνωρίζουν Ιστορία, αν αναπτύσσουν κριτική σκέψη, αν μπορούν να γράψουν μια σωστή παράγραφο, αν αγαπούν το βιβλίο και αν το σχολείο τα προετοιμάζει για έναν εξαιρετικά απαιτητικό κόσμο, καταλήγουμε ξανά να πολεμάμε για τις ιδεολογικές εμμονές των ενηλίκων.
Τα παιδιά δεν χρειάζονται στρατόπεδα.
Χρειάζονται παιδεία.
Δεν χρειάζονται συνθήματα.
Χρειάζονται γνώση.
Δεν χρειάζονται να μεταφέρουμε μέσα στην τάξη όλους τους πολιτισμικούς πολέμους της εποχής μας.
Και οι γονείς δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλοί θεατές.
Τα παιδιά μας δεν ανήκουν στο κράτος.
Η Πολιτεία οργανώνει την εκπαίδευσή τους.
Οι εκπαιδευτικοί τα διδάσκουν.
Αλλά οι γονείς έχουν ευθύνη για την ανατροφή τους και δικαιούνται πλήρη ενημέρωση για ζητήματα που αγγίζουν αξίες, οικογενειακές αντιλήψεις και κοινωνικά πρότυπα.
Γι’ αυτό πριν από το 2027 χρειάζεται κάτι πολύ απλό:
Να ανοίξουν τα βιβλία. Όλα.
Να τα δουν οι γονείς.
Να παρουσιαστούν δημόσια.
Να ακουστούν παιδαγωγοί, ψυχολόγοι, εκπαιδευτικοί και οικογένειες με διαφορετικές απόψεις.
Να εξηγηθεί γιατί κάθε ενότητα είναι κατάλληλη για τη συγκεκριμένη ηλικία.
Και όπου υπάρχουν εύλογες ενστάσεις, να γίνει επανεξέταση πριν το βιβλίο φτάσει στο θρανίο και όχι αφού φτάσει.
Γιατί η δημοκρατία δεν φοβάται τον διάλογο.
Και η Παιδεία δεν έχει ανάγκη από μυστικά.
Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν κάποιος είναι «woke» ή «anti-woke».
Το ερώτημα είναι πολύ απλούστερο:
Ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίζει τι θα μπει στην ψυχή και στη σκέψη ενός επτάχρονου παιδιού — και γιατί οι γονείς πρέπει να το μαθαίνουν τελευταίοι;
Αυτό είναι το ερώτημα που η κυβέρνηση και το Υπουργείο Παιδείας οφείλουν να απαντήσουν πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι του 2027.
Πηγές
- Υπουργείο Παιδείας, 4 Ιουνίου 2026: διαδικασία επιλογής των βιβλίων από τις σχολικές μονάδες για το 2027-2028.
- Υπουργείο Παιδείας, 8 Απριλίου 2026: ένταξη 230 βιβλίων στο Μητρώο και εφαρμογή του Πολλαπλού Βιβλίου το 2027-2028.
- LiFO / Πρώτο Θέμα, 4 Σεπτεμβρίου 2026: περιεχόμενο των βιβλίων Β΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού και δημόσιες αντιδράσεις.
- Το Βήμα, 4 Σεπτεμβρίου 2026: παρέμβαση Νότη Μηταράκη και αίτημα επαναξιολόγησης.
- Βουλή των Ελλήνων – Ν. 5089/2024: «Ισότητα στον πολιτικό γάμο».
- BMJ Global Health – systematic review/meta-analysis: διεθνή δεδομένα για την ανάπτυξη παιδιών σε οικογένειες σεξουαλικών μειονοτήτων
Δες το βίντεο
photo antoabellan, https://pixabay.com
