Ο Υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Μάρκο Ρούμπιο μίλησε την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2026 στην Πνύκα, με φόντο την Ακρόπολη, στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Αθήνα.
Πρόκειται για μια ομιλία που ήδη συζητιέται έντονα, στην Ελλάδα και διεθνώς. Από την αρχαία Αθήνα και τον Παρθενώνα ως τους Ιδρυτές των ΗΠΑ, τον Ντάνιελ Γουέμπστερ και την Επανάσταση του 1821, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών μίλησε για το χρέος της Δύσης προς την Ελλάδα, αλλά και για την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ, την ισχύ, την άμυνα και το μέλλον της συμμαχίας ΗΠΑ και Ευρώπης.
Επειδή τα περισσότερα μέσα δημοσίευσαν μόνο αποσπάσματα, το Greek News & Radio FL παραθέτει παρακάτω την ομιλία ατόφια και ολόκληρη, όπως τη μεταφράσαμε από το επίσημο κείμενο που δημοσίευσε η Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Δεν κόψαμε και δεν προσθέσαμε τίποτα. Κρατήσαμε ακόμη και τις επαναλήψεις και τις παύσεις του προφορικού λόγου, ώστε ο αναγνώστης να έχει μπροστά του τα λόγια του Ρούμπιο ακριβώς όπως ειπώθηκαν.
Η ομιλία
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Υπάρχουν σπουδαία ερείπια σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε πολλές περιπτώσεις, είναι τόποι όπου η ιστορία μοιάζει να έχει εξαντληθεί: απομεινάρια μακρινών πολιτισμών που έχουν προ πολλού περάσει πέρα από τη ζωντανή μνήμη.
Όμως η Ακρόπολη είναι διαφορετική.
Επί χιλιάδες χρόνια, ο πολιτισμός που έχτισε αυτό που στέκεται πίσω μου έχει αιχμαλωτίσει τη φαντασία του δυτικού κόσμου. Γενιές πολιτικών ανδρών, καλλιτεχνών και φιλοσόφων μας έχουν στρέψει το βλέμμα τους σε αυτόν – τον έχουν κοιτάξει με θαυμασμό και τον έχουν κοιτάξει με δέος.
Ο χρόνος έχει την τάση να αμβλύνει τις αισθήσεις: μεγάλες νίκες και καταστροφικές ήττες, μοιάζουν να συρρικνώνονται σε κάτι σαν υποσημείωση σε ένα σχολικό βιβλίο, ένα ακόμη γεγονός που τα παιδιά μας αποστηθίζουν και ξεχνούν. Όμως οι Έλληνες της αρχαιότητας, φαίνεται να ασκούν μια σχεδόν μυστικιστική δύναμη πάνω στη μνήμη μας. Μας καλούν να επιστρέφουμε σε αυτούς, ξανά και ξανά.
480 χρόνια πριν από τον Χριστό, οι στρατιές του Ξέρξη έφτασαν σε αυτή την πόλη και παρέδωσαν τα ιερά της στις φλόγες. Οι περισσότεροι Αθηναίοι είχαν ήδη τότε εκκενώσει την πόλη με πλοία προς ένα κοντινό νησί. Υπήρχε όμως μια χούφτα από αυτούς που αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν το σπίτι τους. Έτσι, οχυρώθηκαν στο βραχώδες φρούριο της Ακρόπολης για να δώσουν μια εξαιρετική τελευταία μάχη, κυλώντας τεράστιους λίθους από τους γκρεμούς πάνω στους Πέρσες εισβολείς και κρατώντας σε απόσταση τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία της εποχής για ημέρες. Τελικά κατανικήθηκαν. Οι Πέρσες λεηλάτησαν τους ναούς, έκαψαν τα ιερά και ισοπέδωσαν την Ακρόπολη, όμως όταν οι Αθηναίοι επέστρεψαν, μάζεψαν τα σπασμένα απομεινάρια της παλιάς Ακρόπολης και τα έθαψαν στον λόφο όπου εκείνη στεκόταν. Και δεκαετίες αργότερα, επί Περικλή, ύψωσαν τον Παρθενώνα.
Επί 25 αιώνες από τότε, ο Παρθενώνας στέκεται. Αυτοκρατορίες έχουν ανέλθει και έχουν πέσει κάτω από τη σκιά του. Και οι απόγονοι των ανθρώπων που τον έχτισαν – οι γιοι της Αθήνας και της Ρώμης – μετέφεραν τον πολιτισμό τους μαζί τους ως τα πέρατα της Γης.
Δυόμισι αιώνες μετά την ίδρυση της αμερικανικής δημοκρατίας, στην άλλη άκρη του κόσμου από εκεί όπου στέκομαι τώρα – στέκομαι εδώ σήμερα ως Υπουργός Εξωτερικών αυτής της δημοκρατίας, και δισέγγονος εποίκων που έφτασαν στον νέο κόσμο από την Ισπανία – στέκομαι εδώ για να καταθέσω μαρτυρία για ένα χρέος που καμία πάροδος του χρόνου, καμία απόσταση στον χώρο δεν μπορεί ποτέ να σβήσει.
Η ιστορία της Αμερικής, η ιστορία της χώρας μου, είναι γεμάτη από τα δακτυλικά αποτυπώματα της αρχαιότητας. Η Ελλάδα είναι κυριολεκτικά χαραγμένη στην αρχιτεκτονική της κυβέρνησής μας: στους πανύψηλους κίονες, στους τρούλους και στα μνημεία σε όλη την πρωτεύουσά μας. Η πόλη όπου γεννήθηκε το Σύνταγμά μας – η Φιλαδέλφεια – είναι η ίδια ένα ελληνικό όνομα.
Οι άνθρωποι που ίδρυσαν τη χώρα μου ήταν γοητευμένοι από την κληρονομιά που λάβαμε από τη δική σας. Ήταν εξαιρετικά καλά διαβασμένοι στην ιστορία – είχαν έντονη επίγνωση της μοναδικής τους θέσης μέσα σε αυτήν – όμως καμία άλλη εποχή του παρελθόντος δεν κράτησε την προσοχή τους ή τη φαντασία τους όσο εκείνη της αρχαιότητας. Πάρα πολλοί άνθρωποι εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν ότι ο συγγραφέας που παρατίθεται συχνότερα στα Federalist Papers δεν ήταν κάποιος φιλόσοφος του Διαφωτισμού ή κάποιος πολιτικός θεωρητικός. Όχι, ο συγγραφέας που παρατίθεται συχνότερα στα Federalist Papers ήταν ο Πλούταρχος, ο Έλληνας βιογράφος των μεγάλων ανδρών της Ελλάδας και της Ρώμης.
Πολλά έχουν γραφτεί και ειπωθεί για την επίδραση της αρχαίας Ελλάδας στις ιδέες των Αμερικανών Ιδρυτών – και, κατά τον ίδιο τρόπο, σε όλους τους δυτικούς φιλοσόφους και πολιτικούς άνδρες που προηγήθηκαν από αυτούς. Οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε τη βασική ιστορία. Η Αθήνα μάς έδωσε τη δημοκρατία. Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης μάς έδωσαν τη δυτική φιλοσοφία. Οι ιδέες μας για τον νόμο, την αρετή, την ιδιότητα του πολίτη και τη δημοκρατική διακυβέρνηση διαμορφώθηκαν στις ελληνικές πόλεις-κράτη. Ακόμη και μεγάλο μέρος του πολιτικού μας λεξιλογίου – λέξεις όπως δημοκρατία, τυραννία, η ίδια η λέξη «πολιτική» – βρήκε τις ρίζες του εδώ.
Όλα αυτά είναι αληθινά. Όμως όσα οφείλουμε σε αυτόν τον τόπο – ως Αμερικανοί, και ως άνθρωποι της Δύσης – είναι στην πραγματικότητα πολύ, πολύ βαθύτερα. Αυτοί οι θεσμοί και αυτές οι ιδέες – αυτοί οι θεσμοί και αυτές οι ιδέες ήταν η εξωτερική έκφραση πιο θεμελιωδών γνωρισμάτων που βλέπουμε στους αρχαίους Έλληνες – γνωρισμάτων που δεν μπορούν να αναχθούν σε κάποιο συγκεκριμένο πολιτικό σύστημα ή θεωρία.
Εδώ, στην Αθήνα, βρήκαμε την πρώτη πλήρη πραγμάτωση όλων των ουσιωδών χαρακτηριστικών που θα έφταναν να ορίζουν τη Δύση: σφοδρή ατομικότητα και ακατάπαυστη φιλοδοξία· τολμηρή εξερεύνηση και εφευρετικότητα· λαχτάρα για ανακάλυψη, για περιπέτεια, για ρίσκο και δόξα. Μια ακόρεστη περιέργεια για τον κόσμο και τις αρχές με τις οποίες λειτουργεί, μια πείνα να γνωρίσει κανείς τα μυστήρια της φύσης και να συλλάβει τα μυστικά του σύμπαντος. Μια ανυπομονησία απέναντι στην ιδέα του αδύνατου, μια δυσφορία απέναντι σε κάθε σύνορο και όριο, μια προσπάθεια να διεισδύσει το βλέμμα στα βάθη του αγνώστου.
Αυτά δεν ήταν απλώς οι τύποι ή τα διδάγματα μιας συγκεκριμένης φιλοσοφικής σχολής. Ήταν το χαρακτηριστικό ενός λαού – εκφρασμένο στις παραδόσεις του, στις ιστορίες του, στη φαντασία του· στα γνωρίσματα που απαιτούσε από τους πολίτες του· σε όσα έζησαν και πολέμησαν και πέθαναν για αυτά.
Το να τους γνωρίζεις σημαίνει να γνωρίζεις τον εαυτό μας.
Αυτό που άνθισε εδώ, σε αυτόν τον τόπο, ήταν η δυτική επιθυμία να αποκαλύψει όλα όσα η άγνοια, το σκοτάδι και η απόσταση είχαν κρατήσει κρυμμένα από τον νου του ανθρώπου. Οι Έλληνες δεν διαμόρφωσαν απλώς την ιστορία· οι Έλληνες μάς έδωσαν την ίδια την ιστορία. Πολλά για – πολλά από όσα γνωρίζουμε για πολλούς αρχαίους πολιτισμούς προέρχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις καταγραφές Ελλήνων εξερευνητών και ιστορικών, εξερευνητών και ιστορικών που δεν κατέγραψαν απλώς τις ιστορίες του δικού τους λαού, αλλά βγήκαν προς τα έξω για να παρατηρήσουν και να καταγράψουν τα έπη ξένων λαών και πολιτισμών σε ολόκληρο τον κόσμο.
Εκεί όπου άλλοι κοίταζαν προς τα μέσα, οι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που έστρεψαν την προσοχή τους προς τα έξω, για να κυνηγήσουν τη συγκίνηση και τη δόξα του να δουν όλα όσα ήταν παράξενα και καινούργια. Ήταν αυτό το χαρακτηριστικό – ήταν αυτό το χαρακτηριστικό που θα ωθούσε τη Δύση να δημιουργήσει και να χτίσει πράγματα που άλλοι δεν μπορούσαν, ξεχωρίζοντάς μας από τόσους άλλους πολιτισμούς όπου η σταθερότητα και η επιβίωση ήταν οι ύψιστοι σκοποί της ζωής.
Όμως δεν είναι μόνο η φιλοδοξία να εξερευνήσουμε το άγνωστο που κληρονομούμε από τους Έλληνες· είναι η πεποίθηση ότι το άγνωστο μπορεί να γίνει γνωστό. Η βεβαιότητα ότι ο κόσμος μπορεί να χαρτογραφηθεί και να μετρηθεί και να αποτυπωθεί και να κατανοηθεί – και ότι υπάρχει μια λογική τάξη στο σύμπαν, που διέπεται από ορισμένους θεμελιώδεις νόμους, νόμους που οι άνθρωποι μπορούν να παρατηρήσουν και ο νους μπορεί να φτάσει να κατανοήσει.
Αυτό ήταν το θεμέλιο του δυτικού νου: τα μαθηματικά μας, η επιστήμη μας, η ιατρική μας. Η φιλοσοφία μας, η ηθική και η θρησκεία μας. Άνοιξε τον δρόμο ώστε το ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού να βρει γόνιμο έδαφος στην Ευρώπη και να ανθίσει στην αυτοκρατορία της Χριστιανοσύνης. Ήταν το θεμέλιο του πλούτου της χριστιανικής θεολογίας – του Αυγουστίνου και του Ακινάτη και ολόκληρης της παράδοσης του φυσικού δικαίου.
Γέννησε έναν πολιτισμό που χαρακτηριζόταν όχι μόνο από μια κοινή κουλτούρα, χαρακτηριζόταν από μια κοινή ανθρωπολογία – μια κοινή αντίληψη για τον άνθρωπο και τη θέση του στο σύμπαν. Οι απόγονοί του θα μοιράζονταν όχι μόνο την ιδέα μιας φυσικής τάξης, αλλά και μια ξεχωριστή αντίληψη για την αρετή· για το πεπρωμένο και τη μοίρα· για την αλήθεια, το αγαθό και το ωραίο· για έναν κώδικα που ορίζει πώς οφείλουν να ζουν οι άνθρωποι· για αντικειμενικά μέτρα και ιδανικά προς τα οποία να αγωνίζεται κανείς.
Για τους Έλληνες της αρχαιότητας, η επιδίωξη της αριστείας ήταν η ίδια η αρχή της ανθρώπινης ύπαρξης. Οργάνωσαν ολόκληρη τη δημόσια ζωή γύρω από τον αγώνα, τη φιλοδοξία, τον ανταγωνισμό: στη φιλοσοφία και την ποίηση, στη γλυπτική και το δράμα, στον αθλητισμό και την τέχνη, στον πόλεμο και την πολιτική. Η κλασική ελληνική πόλη ήταν μια αρένα όπου οι μεγάλοι άνδρες δοκίμαζαν και αποδείκνυαν τον εαυτό τους, όπου ακόνιζαν τις δυνατότητές τους μέσα από διαρκή αγώνα – για να είναι οι καλύτεροι, οι πιο δυνατοί, οι πιο ωραίοι, πασχίζοντας να πλησιάσουν όλο και λίγο περισσότερο την τελειότητα.
Ξέρω ότι στα σύγχρονα αυτιά, αυτό που μόλις περιέγραψα, αυτός ο τρόπος ζωής, μπορεί να ακούγεται παράξενος· μπορεί να ακούγεται ακόμη και σκληρός. Το ιδανικό πολλών ιδεολογιών της εποχής μας έχει γίνει, ειλικρινά, ένας κόσμος απόλυτης ασφάλειας, χωρίς ρίσκο ή αποτυχία, χωρίς ούτε τη δόξα της νίκης ούτε την ντροπή της ήττας. Πολύ συχνά στις μέρες μας, χτίζουμε προς τα κάτω. Σχεδιάζουμε τα μέτρα μας ώστε να διασφαλίσουμε ότι κανείς δεν θα χάσει· μας απασχολεί περισσότερο η άνεση των χειρότερων παρά οι δυνατότητες των καλύτερων. Κρατάμε τα πιο εξαιρετικά πράγματα ανάμεσά μας όμηρους του μέσου όρου, του συνηθισμένου, του μέτριου.
Οι άνθρωποι που έφτιαξαν τον Παρθενώνα, έχτιζαν προς τα πάνω. Πίστευαν ότι η υψηλότερη και ευγενέστερη φιλοδοξία στη ζωή ήταν να ξεπεράσεις όλους τους άλλους, να αγωνίζεσαι να είσαι ο καλύτερος σε όλα. Οι αρχαίες ελληνικές πόλεις-κράτη ήταν γεμάτες. Ήταν γεμάτες έντονο πάθος και αντιζηλία και φατρίες και συγκρούσεις. Όμως από αυτόν τον διαρκή αγώνα για διάκριση – από αυτόν προήλθε η μεγάλη άνθηση της τέχνης και της φιλοσοφίας και της πολιτικής και πνευματικής ενέργειας που θα μετέτρεπε ένα σύνολο μεσογειακών πόλεων στη γενέτειρα του μεγαλύτερου πολιτισμού στον κόσμο.
Ο θυμός, όπως τον αποκαλούσαν οι αρχαίοι Έλληνες – η φωτιά του πάθους, η δύναμη, το θάρρος, η περηφάνια – είναι η καρδιά του μεγάλου πολιτισμού. Και χωρίς αυτόν; Χωρίς αυτόν, τα έθνη χάνουν τη θέλησή τους να πολεμήσουν, τη θέληση να αγωνιστούν, τη θέληση να επιβιώσουν.
Σήμερα, ένα πολύ μεγάλο μέρος της Δύσης έχει ξεχάσει αυτό το γνώρισμα. Με τον καιρό, εμείς στη Δύση φτάσαμε να ντρεπόμαστε για τα ίδια τα πράγματα που μας έκαναν εξαιρετικούς. Νιώσαμε αμηχανία που τα επιτεύγματά μας μάς ξεχώριζαν από τον υπόλοιπο κόσμο. Η ευημερία μας κατά κάποιον τρόπο έγινε πηγή ενοχής. Δεν πιστεύαμε πλέον ότι αξίζαμε και ότι είχαμε κερδίσει το μεγαλείο μας.
Η λέξη «εθνικισμός» έγινε βρώμικη λέξη. Και έτσι γκρεμίσαμε τα μνημεία μας· καταδικάσαμε τη δική μας ιστορία. Και σε πάρα πολλά μέρη, διδάξαμε στα παιδιά μας να ντρέπονται για τις χώρες που θα κληρονομούσαν. Στην πορεία, ανοίξαμε τα σύνορά μας και μεταφέραμε τη βιομηχανία μας στο εξωτερικό, και αφήσαμε τις ένοπλες δυνάμεις μας να μαραθούν και να παρακμάσουν.
Και με κάθε χρόνο που περνούσε, φαινόταν ότι εκχωρούσαμε όλο και περισσότερο από την κυριαρχία μας, μεταβιβάζοντας τις αποφάσεις μας σε παγκόσμιες γραφειοκρατίες πολύ πέρα από τον έλεγχό μας.
Όμως άλλοι ήταν κάτι παραπάνω από πρόθυμοι να γεμίσουν το κενό που αφήσαμε – το κενό που άφησε πίσω της η αδυναμία μας. Και καθώς η αυτοπεποίθηση της Δύσης κλονιζόταν, οι αντίπαλοι και οι ανταγωνιστές της απλώς γίνονταν πιο διεκδικητικοί, χτίζοντας τον δικό τους πλούτο και τη δική τους ισχύ στη θέση μας.
Και τώρα, σήμερα, βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι. Γιατί η επόμενη δεκαετία και οι αποφάσεις που θα πάρουμε θα γράψουν την ιστορία του επόμενου αιώνα. Η πορεία που θα ακολουθήσουμε θα καθορίσει αν η Δύση θα διατηρήσει τη θέση της στην κορυφή του κόσμου ή αν θα παραιτηθεί σε ένα μέλλον ατροφίας και υποτέλειας και παρακμής. Είτε θα επιλέξουμε να δράσουμε τώρα είτε θα χάσουμε εντελώς την επιλογή να δράσουμε.
Υπό τον Πρόεδρο Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάνει την επιλογή τους. Επιλέγουμε την επιδίωξη της εθνικής ισχύος χωρίς απολογίες: να πάρουμε πίσω τον έλεγχο των κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού μας, να επαναβιομηχανοποιήσουμε την οικονομία μας, να ανοικοδομήσουμε την άμυνά μας, να αγωνιστούμε για την κυριαρχία στις τεχνολογίες και τις βιομηχανίες του μέλλοντος.
Επιλέγουμε να απλώσουμε το χέρι προς νέα σύνορα: στην προηγμένη μεταποίηση και την υπερνοημοσύνη· στα drones, τα όπλα και τον πόλεμο· στα μικροτσίπ, τα ορυκτά, τον κυβερνοχώρο και σε κάθε άλλο πεδίο ανθρώπινης δυνατότητας. Να απελευθερώσουμε την ενέργειά μας, να ξαναχτίσουμε τα εργοστάσιά μας, να επιστρέψουμε τους αστροναύτες μας στη Σελήνη και να εγκαινιάσουμε μια νέα εποχή εξερεύνησης στο διάστημα.
Παρ’ όλα τα υψηλά τους ιδανικά, οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήταν αφελείς. Καταλάβαιναν ότι τα έθνη έχουν συμφέροντα. Καταλάβαιναν ότι η άσκηση πολιτικής απαιτεί σύνεση και διπλωματία, αλλά καταλάβαιναν επίσης ότι απαιτεί την ικανότητα να χρησιμοποιείς βία όταν η σύνεση και η διπλωματία αποτυγχάνουν. Καταλάβαιναν ότι η ισχύς απαιτεί όχι μόνο να έχεις τα μέσα να υπερασπιστείς τον εαυτό σου, απαιτεί την αξιοπιστία ότι είσαι πρόθυμος να τα χρησιμοποιήσεις.
Αυτή είναι η κλασική αντίληψη για την πολιτική και την άσκηση πολιτικής που η Κυβέρνηση Τραμπ ελπίζει να ανακτήσει – να ανακτήσει όχι μόνο για τη χώρα μας, αλλά για ολόκληρο τον πολιτισμό μας.
Πιστεύουμε ότι η Ευρώπη μπορεί να ξυπνήσει από τον μακρύ της λήθαργο και να αναζωπυρώσει τη φωτιά που άναψε εδώ πριν από χιλιετίες.
Υπάρχουν ήδη σημάδια.
Σε όλη αυτή την ήπειρο, γινόμαστε μάρτυρες αυτού που ελπίζουμε να είναι η αρχή μιας αλλαγής γενεών: εκτίναξη των αμυντικών δαπανών, πλήθος νέων συνεργασιών και προγραμμάτων, διευρυμένη μεταποίηση και παραγωγή, στη συνέχεια των ιστορικών αμυντικών δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν πέρυσι στη Χάγη.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο κέντρο αυτής της αλλαγής. Ο λαός αυτού του έθνους έχει αποδείξει για ακόμη μία φορά ότι είναι αναντικατάστατος φίλος τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε όλα, από την ενέργεια ως τη μετανάστευση και την άμυνα, όπου η Ελλάδα υπήρξε πρότυπο συμμάχου.
Και είναι η πιο ειλικρινής μας ελπίδα ολόκληρη η Ευρώπη να ακολουθήσει το παράδειγμά σας.
Παρότι τα πάθη μπορεί, κατά καιρούς, να έχουν δοκιμάσει τους δεσμούς στοργής ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, δεν πρέπει να επιτραπεί να τους σπάσουν. Μαζί, πρέπει να ενισχύσουμε μια συμμαχία ικανή να αντιμετωπίσει τις απειλές της εποχής μας.
Και μπορούμε. Γιατί δεν πιστεύουμε ότι η διατλαντική φιλία πρέπει να είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Το αντίθετο: το όραμά μας είναι μια συμμαχία της οποίας η δύναμη είναι μεγαλύτερη από το άθροισμα των μερών της. Είναι ένα όραμα που είδαμε στην πράξη μόλις τον περασμένο μήνα, σε μια πρωτοφανή νέα συμφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Δανία και τη Γροιλανδία – μια συμφωνία που θα αναδιαμορφώσει την Αρκτική και θα ενισχύσει την ασφάλεια ολόκληρου του ΝΑΤΟ. Και οι τρεις εταίροι σε αυτή τη συμφωνία βγήκαν νικητές. Ολόκληρη η Ευρώπη – και το ΝΑΤΟ και οι Ηνωμένες Πολιτείες βγήκαν ασφαλέστεροι, ισχυρότεροι και πιο προστατευμένοι χάρη σε αυτήν.
Θέλουμε να νικήσουμε μαζί. Πρέπει να νικήσουμε μαζί.
Έχει γίνει της μόδας σήμερα να πιστεύει κανείς ότι μια φωτισμένη εξωτερική πολιτική σημαίνει να δίνεις προτεραιότητα στη διεθνή κοινότητα έναντι του δικού σου λαού. Και νομίζω ότι και εδώ, έχουμε πολλά να μάθουμε από τους ανθρώπους της αρχαίας Ελλάδας, γιατί εκείνοι ήξεραν ότι δεν υπήρχε τίποτα εγωιστικό ή λάθος στην αφοσίωση στο έθνος σου, ούτε τίποτα εγωιστικό ή λάθος στο να αγωνίζεσαι να υπερασπιστείς τα συμφέροντά του πάνω από οτιδήποτε άλλο.
Πίστευαν – σθεναρά – στο ιδανικό του μεγάλου ανθρώπου: του εξαιρετικού ατόμου που κερδίζει την αθανασία μέσα από τις δικές του πράξεις. Όμως πίστευαν ότι η δόξα και η φήμη, αυτά τα πράγματα κερδίζονταν μέσα από τον αγώνα, τη θυσία και τα μεγάλα επιτεύγματα για κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό σου. Ο επαναλαμβανόμενος ήρωας του αρχαίου ελληνικού κόσμου ήταν ο άνθρωπος που ήταν πρόθυμος να πληρώσει οποιοδήποτε τίμημα για έναν σκοπό άξιο της αφοσίωσής του.
Το βλέπουμε αυτό στον Σωκράτη, που αρνήθηκε να εγκαταλείψει την αναζήτηση της αλήθειας ακόμη και με τίμημα τη ζωή του. Το βλέπουμε στη θρυλική αντίσταση των 300 Σπαρτιατών – περικυκλωμένων και απελπιστικά λιγότερων απέναντι στις τεράστιες στρατιές της Περσίας – που αρνήθηκαν την ευκαιρία να σωθούν, επιλέγοντας να πολεμήσουν ως τον τελευταίο άνδρα αντί να εγκαταλείψουν τη θέση τους ή να εγκαταλείψουν το καθήκον τους. Και το βλέπουμε στον επικό μύθο του Αχιλλέα, στον οποίο δίνεται η επιλογή να επιστρέψει στην πατρίδα και να ζήσει μια μακρά και ειρηνική ζωή – αλλά επιλέγει αντί γι’ αυτό να μείνει στην Τροία και να χαθεί κυνηγώντας την αιώνια δόξα.
Αυτά – αυτά είναι τα γνωρίσματα που θα διαμόρφωναν τη δυτική ηθική φαντασία. Από τον χριστιανό μάρτυρα που αρνήθηκε να προδώσει την πίστη του ως τον πατριώτη που έδωσε τη ζωή του για τη χώρα του· από τον Άγιο Τόμας Μορ ως τη Μάχη του Αλάμο, διατρέχοντας τα αθάνατα καταληκτικά λόγια της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών που λέει: «Δεσμευόμαστε αμοιβαία ο ένας στον άλλον με τις Ζωές μας, τις Περιουσίες μας και την ιερή μας Τιμή».
Από τους Έλληνες κληρονόμησε η Δύση την αίσθηση του καθήκοντος – μια άρρηκτη αφοσίωση στον κώδικά σου, στον σκοπό σου, στη χώρα σου. Οι ήρωές μας, οι ήρωες της Δύσης είναι εκείνοι που επιλέγουν να μείνουν πιστοί στο καθήκον τους ακριβώς όταν είναι πιο δύσκολο και πιο οδυνηρό να το κάνουν: ο άνθρωπος που είναι δεσμευμένος από τον λόγο του, ο στρατιώτης που δεν εγκαταλείπει τη θέση του, ο καπετάνιος, ο παροιμιώδης καπετάνιος, που βυθίζεται μαζί με το πλοίο του.
Αυτό είναι εντελώς διαφορετικό από αυτό που βλέπουμε, ακόμη και τώρα, για παράδειγμα από φανατικούς όπως οι ριζοσπάστες μουλάδες του Ιράν, των οποίων η λατρεία του θανάτου ανακηρύσσει παιδιά βομβιστές αυτοκτονίας εθνικούς ήρωες, και παρουσιάζει το μαρτύριο ως αυτοσκοπό.
Οι ήρωές μας – οι ήρωές μας μπορεί να είναι πρόθυμοι να πεθάνουν για τον σκοπό τους· όμως οι ήρωές μας δεν λατρεύουν τον θάνατο. Ακριβώς επειδή εκτιμούμε τη ζωή φτάνουμε να αναγνωρίζουμε τον ηρωισμό σε εκείνους που θα προτιμούσαν να τη θυσιάσουν παρά να προδώσουν τις αρχές τους. Θεωρούμε την αντίληψη της Δύσης για αυτά τα πράγματα – τον ηρωισμό, την τιμή, το καθήκον – τα θεωρούμε δεδομένα. Υποθέτουμε ότι αυτά κατά κάποιον τρόπο είναι οικουμενικά για όλους τους ανθρώπους, σε όλες τις εποχές και σε όλους τους τόπους. Δεν είναι. Είναι προϊόν ενός ξεχωριστού χαρακτήρα, ενός ξεχωριστού χαρακτήρα που αναδύθηκε εδώ και διαμόρφωσε ολόκληρη την ιστορία του πολιτισμού που ακολούθησε. Ενός πολιτισμού που πρέπει να αγωνιστούμε να υπερασπιστούμε σήμερα με το ίδιο πάθος που έδειξαν οι πρόγονοί μας.
Τους ανθρώπους που έχτισαν τον Παρθενώνα διαδέχθηκαν οι αρχιτέκτονες της ευρωπαϊκής Χριστιανοσύνης, που ύψωσαν τους καθεδρικούς ναούς του Μιλάνου, της Κολωνίας και της Φλωρεντίας. Η αναζήτηση της τελειοποίησης της ανθρώπινης μορφής που κινούσε τους αρχαίους Έλληνες γλύπτες βρήκε νέα έκφραση στον Μιχαήλ Άγγελο. Την αναζήτηση των Ελλήνων φιλοσόφων για τη δομή του σύμπαντος την κληρονόμησε ο Κοπέρνικος, και έπειτα ο Γαλιλαίος, έπειτα ο Κέπλερ, και ο Νεύτωνας.
Η πείνα για νέα γνώση, αυτή ήταν που γέννησε την πρώτη αποστολή του Μαγγελάνου γύρω από τον κόσμο, την ανακάλυψη της Αμερικής από τον Κολόμβο, και τελικά το ταξίδι του Apollo 11 στη Σελήνη. Και τα γνωρίσματα που οδήγησαν τον Αλέξανδρο να κατακτήσει ολόκληρο τον γνωστό κόσμο επανεμφανίστηκαν στον Καίσαρα, έπειτα στον Καρλομάγνο, και στον Κορτές.
Και στην Αμερική, η ίδια αυτή παράδοση ανακάλυψε ξανά τον εαυτό της από την αρχή. Μια ανοιχτή και άγρια γη έγινε ο τόπος μιας μεγάλης αναγέννησης της δυτικής φαντασίας και φιλοδοξίας. Η ελληνική λαχτάρα για νέους ορίζοντες έγινε το αμερικανικό πνεύμα του συνόρου. Ο πολιτισμός της Αθήνας και της Ρώμης μετέτρεψε μια νεογέννητη παράκτια δημοκρατία σε μια ηπειρωτική αυτοκρατορία.
Οι μεγαλύτεροι Αμερικανοί κάθε γενιάς έφεραν τα αδιαμφισβήτητα χαρακτηριστικά των προγόνων τους – γεννημένων στην Αθήνα, διαμορφωμένων από τη Ρώμη, βαπτισμένων στη Χριστιανοσύνη, σκληραγωγημένων στο καμίνι της μεσαιωνικής Ευρώπης, προικισμένων με την αγγλική ιδιοφυΐα για την ελευθερία, και έπειτα μεταφερμένων πέρα από τον Ατλαντικό για να ξαναγεννηθούν στις ακτές ενός νέου κόσμου.
Μαζί, πρέπει τώρα να ανακαλύψουμε ξανά αυτό το πνεύμα. Βρισκόμαστε σε ένα σημείο καμπής – ένα σημείο καμπής όχι μόνο στην ιστορία του έθνους μου, αλλά ένα σημείο καμπής σε ολόκληρο τον πολιτισμό μας.
Οι απειλές που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι εξίσου πραγματικές με όσο ήταν στη δραματική σκηνή της αρχαιότητας.
Τα εθνικά συμφέροντα δεν εξαφανίστηκαν μπροστά στους διεθνείς θεσμούς. Ο πόλεμος δεν χάθηκε απλώς επειδή προτιμούσαμε την ειρήνη. Άλλα κράτη συνέχισαν να εξοπλίζονται, να επιδιώκουν επιρροή, να ανταγωνίζονται για εδάφη, και τεχνολογία, και πόρους, και αγορές, και ενέργεια, και ισχύ.
Και τώρα, υπάρχει ξανά πόλεμος. Υπάρχει ξανά νέος ανταγωνισμός μεταξύ μεγάλων δυνάμεων. Υπάρχει ξανά ευαλωτότητα, επιθετικότητα, τρομοκρατία, ένα ολόκληρο σύμπαν νέων απειλών και επιθέσεων.
Και έτσι πρέπει να ανοικοδομήσουμε τους θεσμούς μας και τις συμμαχίες μας για να αντιμετωπίσουμε αυτές τις απειλές μαζί – κατανοώντας ότι σκοπός αυτών των πραγμάτων δεν είναι να καταργήσουν την κυριαρχία των εθνών που τα συγκροτούν· είναι να την υπερασπιστούν. Και ότι τα έθνη δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουν τις ξεχωριστές τους ταυτότητες για να αναγνωρίσουν τα κοινά τους συμφέροντα.
Έχουμε χτίσει ένα πρότυπο αυτού με τους εταίρους μας εδώ στην Ελλάδα. Στις αμυντικές μας συνεργασίες, στην ενέργεια και την τεχνολογία, στην κοινή μας φιλοδοξία να προστατεύσουμε τα σύνορα της Ευρώπης από τις απειλές της μαζικής μετανάστευσης.
Η φιλία μας χρονολογείται από τα πρώτα χρόνια του έθνους μου. Όταν η Ελλάδα ξεσηκώθηκε το 1821 για να ανακτήσει την ανεξαρτησία της μετά από αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας, οι Αμερικανοί αναγνώρισαν κάτι οικείο σε αυτόν τον αγώνα. Τρία χρόνια αργότερα, ο μεγάλος Αμερικανός πολιτικός Ντάνιελ Γουέμπστερ, εκφώνησε μια περίφημη ομιλία στο Κογκρέσο, βοηθώντας να τεθεί ο αγώνας της Ελληνικής Επανάστασης ενώπιον των αντιπροσώπων της νεαρής αμερικανικής δημοκρατίας.
Και ξεκίνησε στρέφοντας την προσοχή τους σε όλα όσα τους περιέβαλλαν. Αυτό είπε στην ομιλία του· είπε: «Αυτή η ελεύθερη μορφή διακυβέρνησης, αυτή η λαϊκή συνέλευση… αυτή η πρακτική της ελεύθερης αντιπαράθεσης, και της δημόσιας συζήτησης, η αναμέτρηση του νου με τον νου… ακόμη και το οικοδόμημα στο οποίο συνερχόμαστε, αυτοί οι αρμονικοί κίονες, αυτή η διακοσμημένη αρχιτεκτονική, όλα μάς θυμίζουν ότι η Ελλάδα υπήρξε, και ότι εμείς, όπως και η υπόλοιπη ανθρωπότητα, είμαστε σε μεγάλο βαθμό οφειλέτες της».
Αυτά τα λόγια είναι τόσο αληθινά σήμερα όσο ήταν όταν τα είπε. Και όλοι μας – όχι μόνο οι Αμερικανοί, αλλά οι Ευρωπαίοι και οι φίλοι μας σε όλη τη Δύση – πρέπει να ξαναμάθουμε τα μαθήματα που πήραν οι πρόγονοί μας από αυτόν τον τόπο και από την ιστορία του.
Η ιστορία της Ελλάδας – η ιστορία της Ελλάδας δεν μας προσφέρει απλώς μια ματιά – δεν προσφέρει μια ματιά στους θεσμούς μας στις πρώτες τους μορφές. Η ιστορία της Ελλάδας μάς δείχνει μια εικόνα του εαυτού μας.
Μας δείχνει ότι η δική μας είναι η κληρονομιά μεγάλων ηρώων, και ότι πρέπει να είμαστε περήφανοι – ότι πρέπει να είμαστε βαθιά περήφανοι – για το από πού προερχόμαστε. Πρέπει να θαυμάζουμε όσα σμίλεψαν οι πρόγονοί μας από αυτή τη γη. Η ιστορία του πολιτισμού μας είναι η μεγαλύτερη ιστορία που έχει γνωρίσει ποτέ ο άνθρωπος. Και ξεκίνησε εδώ, με τους πρώτους άνδρες και τις πρώτες γυναίκες της Δύσης. Από αυτούς – από αυτούς – μπορούμε να ανακαλύψουμε ξανά τις αρετές, το θάρρος και τη δύναμη για να αντιμετωπίσουμε τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε στην εποχή μας.
Σας ευχαριστώ.
(Χειροκροτήματα.)
Μετάφραση: Greek News & Radio FL, από το επίσημο κείμενο της ομιλίας που δημοσίευσε η Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Δείτε το πρωτότυπο στα αγγλικά: Secretary of State Marco Rubio Remarks at Pnyx.
