Βρυξέλλες — Σε μια από τις πιο έντονες και πολιτικά φορτισμένες συνεδριάσεις των τελευταίων μηνών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον νέο Κανονισμό για την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η απόφαση πέρασε με 418 ψήφους υπέρ, 218 κατά και 30 αποχές, σηματοδοτώντας μια καθαρή στροφή της Ευρώπης προς ένα αυστηρότερο, ταχύτερο και πιο συντονισμένο σύστημα επιστροφών.
Από τα έδρανα της Ολομέλειας, η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη. Η ψηφοφορία δεν ήταν απλώς μια ακόμη νομοθετική διαδικασία. Ήταν μια πολιτική δήλωση. Η Ευρώπη, ύστερα από χρόνια πίεσης στα σύνορά της, εσωτερικών αντιπαραθέσεων και κοινωνικής ανησυχίας, δείχνει πλέον ότι θέλει να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει το μεταναστευτικό ζήτημα.
Ο νέος Κανονισμός προβλέπει ότι όσοι λαμβάνουν απόφαση επιστροφής θα έχουν υποχρέωση να συνεργάζονται με τις εθνικές αρχές και να εγκαταλείπουν την επικράτεια του κράτους-μέλους, είτε άμεσα είτε μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία. Για όσους αρνούνται να συνεργαστούν, υπάρχει πλέον η δυνατότητα κράτησης, κατόπιν ατομικής αξιολόγησης, ιδίως όταν κρίνεται ότι υπάρχει κίνδυνος διαφυγής ή ζήτημα δημόσιας ασφάλειας.
Ένα από τα πιο συζητημένα σημεία του νέου πλαισίου είναι η δυνατότητα δημιουργίας ειδικών κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες, τα λεγόμενα return hubs. Τα κέντρα αυτά θα μπορούν να λειτουργούν μόνο βάσει συμφωνίας με χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα και η αρχή της μη επαναπροώθησης.
Παράλληλα, ο Κανονισμός εισάγει αυστηρότερους κανόνες για πρόσωπα που θεωρούνται κίνδυνος για την ασφάλεια, ενώ προβλέπει μεγαλύτερες απαγορεύσεις επανεισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Η έγκριση του μέτρου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις μέσα στην αίθουσα. Ευρωβουλευτές που στήριξαν το νέο πλαίσιο πανηγύρισαν την απόφαση, κάνοντας λόγο για αναγκαίο βήμα προστασίας των ευρωπαϊκών συνόρων και αποκατάστασης της αξιοπιστίας της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Από την άλλη πλευρά, πολιτικές ομάδες και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες, υποστηρίζοντας ότι η αυστηροποίηση των μέτρων μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική χρήση κράτησης και σε αποδυνάμωση των εγγυήσεων προστασίας για αιτούντες άσυλο και ευάλωτες ομάδες.
Το βέβαιο είναι ότι η σημερινή ψηφοφορία ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να περάσει από τις γενικές διακηρύξεις σε ένα πιο πρακτικό και ενιαίο σύστημα εφαρμογής των επιστροφών.
Για τους υποστηρικτές του νέου Κανονισμού, η απόφαση αποτελεί νίκη του ρεαλισμού και της ανάγκης για προστασία των εξωτερικών συνόρων. Για τους επικριτές της, είναι μια επικίνδυνη μετατόπιση προς μια πιο σκληρή Ευρώπη.
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα από τις Βρυξέλλες είναι σαφές: η συζήτηση για τη μετανάστευση στην Ευρώπη αλλάζει επίπεδο. Και μαζί της αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιλαμβάνεται την ασφάλεια, την κυριαρχία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ευθύνη απέναντι στους πολίτες της.
πηγές: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο της Ε.Ε., Reuters και Guardian. Το Reuters σημειώνει ότι το κείμενο χρειάζεται και την τελική τυπική έγκριση των 27 κυβερνήσεων της Ε.Ε., ενώ καταγράφει και τις αντιδράσεις οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
