Υπάρχουν έργα τέχνης που δημιουργούνται για να ομορφύνουν έναν χώρο και άλλα που γεννιούνται για να ταράξουν τη σιωπή του. Το συγκεκριμένο έργο της κ. Μητράκη ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Δεν επιδιώκει να χαϊδέψει το βλέμμα ούτε να προσφέρει μια εύκολη αισθητική απόλαυση. Μας αναγκάζει να σταθούμε απέναντί του, να παρατηρήσουμε, να σκεφτούμε και, κυρίως, να αισθανθούμε.
Με λιτές γραμμές, έντονες εκφράσεις και μια φράση που πέφτει σαν μαχαίρι, η καλλιτέχνις μεταφέρει στο χαρτί μια οικογενειακή σύγκρουση: «Δεν θέλω τίποτε από σένα. Πάρε ό,τι σου ανήκει και φύγε».
Η εικόνα αποτυπώνει τη στιγμή κατά την οποία μια σχέση μοιάζει να έχει φτάσει στο τέλος της. Δύο άνθρωποι βρίσκονται αντιμέτωποι μέσα σε ένα δωμάτιο που άλλοτε θα έπρεπε να αποτελεί χώρο αγάπης, προστασίας και ασφάλειας. Ανάμεσά τους βρίσκεται ένα παιδί. Εκεί όπου θα έπρεπε να υπάρχει τρυφερότητα, επικρατούν ο θυμός, η απογοήτευση και η απόσταση.
Το παιδί δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη στοιχείο της σύνθεσης. Βρίσκεται στο κέντρο της, γιατί συχνά στο κέντρο μιας διαλυμένης σχέσης βρίσκεται εκείνο που δεν ευθύνεται για τίποτε. Γίνεται ο σιωπηλός αποδέκτης της έντασης των μεγάλων, ο άνθρωπος που δεν μπορεί ακόμη να κατανοήσει τα λόγια, αλλά αισθάνεται τον τόνο της φωνής, την απουσία της αγκαλιάς και τον φόβο που γεννά η σύγκρουση.
Η κ. Μητράκη δεν παρουσιάζει μια εξιδανικευμένη οικογένεια. Αντίθετα, τραβά την κουρτίνα και μας επιτρέπει να κοιτάξουμε πίσω από την κλειστή πόρτα ενός σπιτιού. Εκεί όπου πολλές φορές κρύβονται πίκρες, εξουσία, συναισθηματική απομάκρυνση και λόγια που αφήνουν βαθύτερα σημάδια από όσα μπορεί να διακρίνει το ανθρώπινο μάτι.
Η έκφραση της γυναίκας μοιάζει με κραυγή. Δεν είναι απλώς μια στιγμή θυμού. Είναι η έκρηξη μιας συσσωρευμένης αγωνίας, μιας ψυχής που ίσως σώπαινε για πολύ καιρό και τώρα δεν αντέχει άλλο. Απέναντί της, η μορφή του άνδρα αποδίδεται με τρόπο σχεδόν σατιρικό, αλλά ταυτόχρονα ανησυχητικό. Το χαμόγελό του δεν μεταδίδει χαρά. Μοιάζει να τονίζει την απόσταση ανάμεσα στους δύο ανθρώπους και την αδυναμία τους να συναντηθούν πλέον σε έναν κοινό τόπο κατανόησης.
Η φράση που συνοδεύει το έργο είναι σκληρή, όμως πίσω από τη σκληρότητά της κρύβεται μια βαθιά πληγή. Τι σημαίνει πραγματικά «πάρε ό,τι σου ανήκει» όταν μιλάμε για μια οικογένεια; Μπορεί ένας άνθρωπος, μια κοινή ζωή ή ένα παιδί να αντιμετωπιστεί ως κτήμα; Μπορεί η αγάπη να μοιραστεί σε αντικείμενα και να τοποθετηθεί σε δύο διαφορετικές αποσκευές;
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η δύναμη του έργου. Η καλλιτέχνις δεν μας προσφέρει απαντήσεις. Μας θέτει ερωτήματα. Μας καλεί να αναλογιστούμε πόσο εύκολα, μέσα στον θυμό, οι άνθρωποι ξεχνούν ότι τα παιδιά δεν είναι ιδιοκτησία κανενός. Δεν αποτελούν όπλα σε μια σύγκρουση ούτε μέσα εκδίκησης. Χρειάζονται και τους δύο γονείς παρόντες με ευθύνη, σεβασμό και αγάπη, ακόμη και όταν η κοινή ζωή των ενηλίκων δεν μπορεί να συνεχιστεί.
Η τέχνη της κ. Μητράκη συνομιλεί άμεσα με τη σημερινή πραγματικότητα. Σε μια εποχή κατά την οποία οι ανθρώπινες σχέσεις δοκιμάζονται, οι οικογένειες διαλύονται και η επικοινωνία συχνά χάνεται μέσα στον θυμό και στον εγωισμό, τα έργα της λειτουργούν σαν κοινωνικός καθρέφτης. Μέσα από τις μορφές της δεν παρουσιάζει μόνο προσωπικές ιστορίες. Αποτυπώνει τις αγωνίες μιας ολόκληρης κοινωνίας.
Οι κραυγές που αναδύονται από τα έργα της δεν είναι πάντοτε δυνατές. Κάποιες φορές κρύβονται σε ένα βλέμμα, σε μια κίνηση των χεριών, σε ένα παιδικό παιχνίδι που παραμένει ξεχασμένο ή σε μια κούνια που θα έπρεπε να συμβολίζει την ασφάλεια, αλλά γίνεται μάρτυρας μιας ρήξης. Αυτές οι μικρές λεπτομέρειες μετατρέπουν το σχέδιο σε αφήγηση και την εικόνα σε κοινωνικό σχόλιο.
Η κ. Μητράκη αποδεικνύει ότι η τέχνη δεν πρέπει να φοβάται τη σημερινή πραγματικότητα. Οφείλει να την κοιτάζει κατάματα, ακόμη και όταν πονά. Να δίνει φωνή σε εκείνους που δεν μπορούν να μιλήσουν και να μας υπενθυμίζει όσα συνηθίζουμε να προσπερνάμε.
Το συγκεκριμένο έργο δεν είναι απλώς μια σκηνή χωρισμού. Είναι μια προειδοποίηση για τις πληγές που μπορεί να αφήσει η απουσία σεβασμού μέσα στην οικογένεια. Είναι μια κραυγή αγωνίας για το παιδί που βρίσκεται στη μέση και μια έκκληση προς τους ενηλίκους να θυμηθούν ότι, ακόμη και όταν η αγάπη ανάμεσά τους τελειώνει, η ευθύνη τους απέναντι στο παιδί δεν τελειώνει ποτέ.
Ιωάννα Λαζάρου
Συγγραφέας – Εκδότης
