Πενήντα χρόνια.
Τόση είναι η διάρκεια της νέας Ανώνυμης Εταιρείας που δημιουργήθηκε για τη διαχείριση και την εμπορική αξιοποίηση ενός μεγάλου μέρους της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας. Και τα πενήντα αυτά χρόνια μπορούν να παραταθούν με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της εταιρείας.
Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού ψηφίστηκε κατά πλειοψηφία στη Βουλή, έπειτα από συζήτηση που διήρκεσε περισσότερες από δώδεκα ώρες. Υπέρ της αρχής του τάχθηκε μόνο η Νέα Δημοκρατία, ενώ όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν πωλούνται αρχαιολογικοί χώροι, μνημεία ή έργα τέχνης και ότι η κυριότητά τους παραμένει στο Ελληνικό Δημόσιο. Αυτό πρέπει να ειπωθεί καθαρά. Τα αρχαία δεν αλλάζουν ιδιοκτήτη και δεν μεταβιβάζονται ως εμπορεύματα σε κάποια ιδιωτική εταιρεία.
Όμως το ερώτημα που γεννιέται είναι διαφορετικό και εξίσου σοβαρό:
Ποιος θα διαχειρίζεται την εικόνα, τα έσοδα, τις εμπορικές δραστηριότητες, τις παραχωρήσεις και την καθημερινή λειτουργία γύρω από την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας;
Μια Ανώνυμη Εταιρεία με ορίζοντα μισού αιώνα
Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο ιδρύεται η εταιρεία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.», με τον διακριτικό τίτλο «Hellenic Heritage».
Πρόκειται για Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου υπό τη μορφή Ανώνυμης Εταιρείας. Η εταιρεία ανήκει κατά 90% στο Ελληνικό Δημόσιο και κατά 10% στον Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων, τον γνωστό ΟΔΑΠ.
Η διάρκειά της ορίζεται στα 50 χρόνια και μπορεί να παραταθεί. Το αρχικό μετοχικό της κεφάλαιο ανέρχεται σε 3 εκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται ότι ο ΟΔΑΠ θα της καταβάλει επιπλέον εφάπαξ επιχορήγηση 3 εκατομμυρίων ευρώ κατά την έναρξη της λειτουργίας της.
Δηλαδή, για να ξεκινήσει η νέα εταιρική δομή, προβλέπονται συνολικά τουλάχιστον 6 εκατομμύρια ευρώ: τρία εκατομμύρια ως μετοχικό κεφάλαιο και τρία εκατομμύρια ως αρχική επιχορήγηση.
Και αυτά δεν είναι τα μόνα χρήματα που μπορεί να λαμβάνει.
Η εταιρεία θα μπορεί να χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό, τον ΟΔΑΠ, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ευρωπαϊκά προγράμματα, διεθνείς οργανισμούς, χορηγίες, δωρεές, ιδιωτικούς φορείς και έσοδα από υπηρεσίες, προϊόντα και εκμετάλλευση περιουσιακών στοιχείων.
Τι ακριβώς θα διαχειρίζεται
Η Hellenic Heritage δεν δημιουργείται για να έχει έναν διακοσμητικό ή συμβουλευτικό ρόλο.
Το νομοσχέδιο της δίνει τη δυνατότητα να αναλαμβάνει την εμπορική και επιχειρησιακή διαχείριση σημαντικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους, μνημεία και μουσεία.
Μεταξύ άλλων, θα μπορεί να διαχειρίζεται το ηλεκτρονικό εισιτήριο, τα διαδικτυακά και φυσικά πωλητήρια, τα αντίγραφα αρχαιοτήτων, τα πολιτιστικά προϊόντα, τις ψηφιακές εφαρμογές και τις εμπορικές συνεργασίες με τρίτα καταστήματα και δίκτυα πωλήσεων.
Θα μπορεί επίσης να ενεργεί στο όνομα του ΟΔΑΠ και του Υπουργείου Πολιτισμού για τη διαχείριση και αξιοποίηση ακίνητης περιουσίας, να εκμισθώνει ή να παραχωρεί τη χρήση ακινήτων, αναψυκτηρίων και πωλητηρίων και να σχεδιάζει προγράμματα αξιοποίησης αρχαιολογικών χώρων και μνημείων.
Προβλέπεται ακόμη η πραγματοποίηση εκδηλώσεων και δράσεων σχετικών με την τοπική γαστρονομία μέσα σε αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους και μνημεία, έπειτα από τις προβλεπόμενες εγκρίσεις.
Συνεπώς, δεν μιλάμε για πώληση των αρχαίων. Μιλάμε, όμως, για την τοποθέτηση ενός τεράστιου μέρους της λειτουργίας και της οικονομικής αξιοποίησης του πολιτιστικού μας αποθέματος μέσα σε ένα εταιρικό μοντέλο διάρκειας μισού αιώνα.
Η θέση της υπουργού Πολιτισμού
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη απέρριψε κατηγορηματικά τις κατηγορίες περί εκποίησης ή ιδιωτικοποίησης των μνημείων.
Τόνισε ότι η εταιρεία δεν αποκτά κυριότητα επί των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων και ότι τα έσοδα θα εισπράττονται για λογαριασμό του ΟΔΑΠ και θα αποδίδονται σε αυτόν.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη νέα εταιρεία ως ένα εργαλείο εκσυγχρονισμού, καλύτερης λειτουργίας, αύξησης των εσόδων και διεθνούς προβολής της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Απέναντι σε αυτή τη θέση, εργαζόμενοι του Υπουργείου Πολιτισμού, αρχαιολόγοι, συνδικαλιστικοί φορείς και όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης εκφράζουν τον φόβο ότι ο Πολιτισμός μετατρέπεται σταδιακά από δημόσιο αγαθό σε εμπορικό προϊόν.
Από την προστασία στην εμπορική αξιοποίηση
Λέξεις όπως «επιχειρησιακός βραχίονας», «εμπορική πολιτική», «προϊόντα», «αξιοποίηση», «εκμετάλλευση», «ιδιώτες έμποροι» και «εταιρική διαχείριση» εμφανίζονται πλέον μέσα στο θεσμικό πλαίσιο που αφορά την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη ανησυχία.
Ο Παρθενώνας, οι Δελφοί, η Ολυμπία, η Κνωσός, οι Μυκήνες, η Βεργίνα, τα αρχαία θέατρα, τα βυζαντινά μνημεία και οι ιστορικοί τόποι δεν είναι απλά τουριστικοί προορισμοί. Δεν είναι σκηνικά για εκδηλώσεις ούτε εμπορικά σήματα για να αυξάνονται τα έσοδα.
Είναι η μνήμη ενός λαού.
Είναι η απόδειξη της ιστορικής συνέχειας της Ελλάδας.
Είναι η κληρονομιά που δεν ανήκει μόνο στη σημερινή κυβέρνηση, σε έναν υπουργό, σε ένα διοικητικό συμβούλιο ή σε μια εταιρεία. Ανήκει στις επόμενες γενιές.
Εμείς στο εξωτερικό δίνουμε χρόνια, χρήματα και ψυχή για την Ελλάδα
Εδώ, στην ελληνική ομογένεια, παλεύουμε καθημερινά για να κρατήσουμε ζωντανή την Ελλάδα.
Δίνουμε χρόνο, χρήματα, προσωπική εργασία και πολλές φορές στερούμαστε από τις οικογένειές μας για να προβάλουμε τη γλώσσα, την Ιστορία, την Ορθοδοξία, τις τέχνες και τον ελληνικό πολιτισμό.
Δημιουργούμε εφημερίδες, ραδιόφωνα, πολιτιστικές εκδηλώσεις, σχολεία, συλλόγους, βιβλία και αφιερώματα. Προσπαθούμε να εξηγήσουμε στα παιδιά που γεννήθηκαν μακριά από την Ελλάδα ποια είναι η πατρίδα των γονιών και των παππούδων τους.
Παλεύουμε να ταρακουνήσουμε συνειδήσεις. Να θυμίσουμε στον κόσμο ότι η Ελλάδα δεν είναι μόνο ένας καλοκαιρινός προορισμός. Είναι μια πατρίδα που κουβαλά χιλιάδες χρόνια Ιστορίας.
Και την ίδια ώρα παρακολουθούμε με πόνο την ελληνική κοινωνία να βυθίζεται στην αδιαφορία.
Ο κόσμος βρίσκεται στις διακοπές, στους χορούς και στα πανηγύρια. Η πολιτική συζήτηση για την πολιτιστική κληρονομιά περνά σχεδόν απαρατήρητη. Ένα νομοσχέδιο που θα καθορίζει για δεκαετίες τη διαχείριση των μνημείων ψηφίζεται μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού και ελάχιστοι σταματούν για να αναρωτηθούν τι πραγματικά σημαίνει.
Δεν μπορούμε να θυμόμαστε την Ελλάδα μόνο όταν κινδυνεύει
Έχουμε μάθει να αντιδρούμε όταν είναι ήδη αργά.
Όταν ξεσπάσει ένας πόλεμος ή μια εθνική κρίση, όταν μια ξένη χώρα διεκδικήσει κάτι ελληνικό ή όταν εμφανιστεί ένας κίνδυνος, τότε όλοι τρέχουν προς την ομογένεια.
Ζητούν από τους Έλληνες του εξωτερικού να συγκεντρώσουν χρήματα, να κινητοποιήσουν πολιτικούς, να οργανώσουν διαδηλώσεις, να επικοινωνήσουν με κυβερνήσεις και να φωνάξουν ότι η Ελλάδα κινδυνεύει ή ξεπουλιέται.
Οι απόδημοι Έλληνες το έχουν κάνει πολλές φορές και θα το κάνουν ξανά, γιατί αγαπούν την πατρίδα.
Όμως δεν μπορεί η ομογένεια να αντιμετωπίζεται μόνο ως οικονομικός και πολιτικός μηχανισμός έκτακτης ανάγκης.
Δεν μπορεί να μας θυμούνται μόνο όταν χρειάζονται χρήματα, επιρροή ή δημόσια στήριξη.
Η φωνή μας πρέπει να ακούγεται και όταν λαμβάνονται οι αποφάσεις. Όχι μόνο όταν έρθει η ώρα να πληρώσουμε το τίμημά τους.
Ένα βαρύ πολιτικό φορτίο για την κ. Μενδώνη
Κυρία Μενδώνη, το νομοσχέδιο αυτό είναι πολύ βαρύ.
Μπορεί να διαβεβαιώνετε ότι η ιδιοκτησία των μνημείων παραμένει στο Δημόσιο. Μπορεί να υποστηρίζετε ότι η νέα εταιρεία θα λειτουργεί μόνο για το καλό του Πολιτισμού.
Όμως η πολιτιστική κληρονομιά δεν προστατεύεται μόνο από το ποιος κρατά τυπικά τον τίτλο κυριότητας.
Προστατεύεται και από το ποιος αποφασίζει για τη χρήση της. Ποιος διαχειρίζεται τα έσοδά της. Ποιος οργανώνει τις εμπορικές δραστηριότητες. Ποιος επιλέγει τις παραχωρήσεις. Ποιος καθορίζει ποια μνημεία θα γίνουν χώροι εκδηλώσεων, γαστρονομικών δράσεων ή εμπορικής προβολής.
Η μετατροπή της πολιτιστικής διαχείρισης σε εταιρικό μοντέλο 50 ετών δεν είναι μια απλή διοικητική αλλαγή.
Είναι μια επιλογή που θα δεσμεύσει πολλές επόμενες κυβερνήσεις και γενιές Ελλήνων.
Δεν πωλούνται – αλλά μπαίνουν σε ένα νέο εμπορικό μοντέλο
Η αλήθεια πρέπει να λέγεται ολόκληρη.
Τα αρχαία της Ελλάδας δεν βγαίνουν κυριολεκτικά «στο σφυρί». Δεν προβλέπεται η πώληση του Παρθενώνα, των Δελφών ή των ελληνικών αρχαιοτήτων.
Αλλά μεγάλο μέρος της διαχείρισης, της εμπορικής αξιοποίησης και των εσόδων που συνδέονται με την πολιτιστική κληρονομιά περνά σε μια Ανώνυμη Εταιρεία με διάρκεια 50 ετών και δυνατότητα παράτασης.
Αυτό από μόνο του είναι αρκετό για να προκαλέσει δημόσιο διάλογο, ανησυχία και αυστηρό έλεγχο.
Ο Πολιτισμός μπορεί να δημιουργεί έσοδα. Πρέπει να χρηματοδοτεί τη συντήρηση, την έρευνα, την προστασία των μνημείων και την εργασία των αρχαιολόγων.
Δεν πρέπει, όμως, να αντιμετωπίζεται σαν επιχείρηση που αξιολογείται μόνο από το ταμείο της.
Τα μνημεία μας δεν είναι εμπορεύματα.
Τα αρχαία μας δεν είναι ντεκόρ.
Η Ιστορία μας δεν είναι εταιρικό προϊόν.
Και η πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια ακόμη ευκαιρία «ανάπτυξης», χωρίς διαφάνεια, κοινωνικό έλεγχο και σαφή όρια.
Εμείς οι Έλληνες του εξωτερικού θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την πατρίδα, ακόμη και όταν η πατρίδα φαίνεται να ξεχνά τον ίδιο της τον εαυτό.
Αλλά αυτή τη φορά οφείλουμε όλοι να ρωτήσουμε:
Ποιος θα ελέγχει αυτούς που θα διαχειρίζονται για τα επόμενα 50 χρόνια την πολιτιστική ψυχή της Ελλάδας;
Δείτε στο βίντεο τη συζήτηση για τις νέες ρυθμίσεις του Υπουργείου Πολιτισμού και τις πολιτικές αντιδράσεις που προκάλεσαν.
https://www.youtube.com/watch?v=1wBaeIc5o4o
πηγη
Hellenic Parliament TV
Πηγές
Βουλή των Ελλήνων – Σχέδιο νόμου και κοινοβουλευτική διαδικασία
Υπουργείο Πολιτισμού – Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση
Capital.gr – Ψήφιση του νομοσχεδίου στη Βουλή
ΕΡΤ News – Παρουσίαση των κυβερνητικών θέσεων
ΑΔΕΔΥ – Ανακοίνωση για τις αντιδράσεις των εργαζομένων
Αθηναϊκό–Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων
photo Greek news fl
