Σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα πεδία των μαχών, αλλά απλώνεται στο διαδίκτυο, στις μυστικές υπηρεσίες, στην προπαγάνδα και στις επιχειρήσεις επιρροής, μια νέα σοβαρή καταγγελία της ρωσικής FSB προκαλεί διεθνές ενδιαφέρον αλλά και πολλά ερωτήματα.
Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας της Ρωσίας υποστηρίζει ότι ένας φερόμενος πράκτορας ή συνεργάτης των ουκρανικών υπηρεσιών ασφαλείας, ο Kirill Makarenko, φέρεται να προέτρεπε διαδικτυακές εξτρεμιστικές κοινότητες να οργανώσουν τρομοκρατική επίθεση στην Ουάσιγκτον κατά την Ημέρα Ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών, στις 4 Ιουλίου.
Σύμφωνα με όσα μετέδωσαν ρωσικά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα την FSB, ο Makarenko φέρεται να συντόνιζε δίκτυο νεοναζιστικών καναλιών στο Telegram, τα οποία συνδέονται με την εξτρεμιστική οργάνωση «Maniac Murder Cult», γνωστή και ως MKY ή MMC. Η οργάνωση αυτή έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική και έχει απαγορευτεί στη Ρωσία.
Η FSB ισχυρίζεται ότι οι συγκεκριμένες διαδικτυακές κοινότητες χρησιμοποιούνταν για στρατολόγηση, καθοδήγηση και ριζοσπαστικοποίηση ατόμων, ακόμη και ανηλίκων, με στόχο επιθέσεις σε σχολεία, εμπρησμούς και άλλες βίαιες ενέργειες. Στο πλαίσιο αυτό, οι ρωσικές αρχές υποστηρίζουν ότι υπήρξαν συζητήσεις για πιθανή επίθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες, με αφορμή την εθνική εορτή της 4ης Ιουλίου.
Εδώ όμως χρειάζεται ψυχραιμία και δημοσιογραφική ακρίβεια.
Μέχρι στιγμής, οι συγκεκριμένες καταγγελίες προέρχονται κυρίως από τη ρωσική πλευρά. Δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως αποδεδειγμένο γεγονός χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση από αμερικανικές αρχές, διεθνείς υπηρεσίες ασφαλείας ή αξιόπιστες ανεξάρτητες πηγές. Σε τέτοιες υποθέσεις, ειδικά όταν εμπλέκονται μυστικές υπηρεσίες, πόλεμος, Ρωσία, Ουκρανία και Ηνωμένες Πολιτείες, η προπαγάνδα και η πληροφορία συχνά κινούνται στην ίδια γκρίζα ζώνη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η υπόθεση πρέπει να αγνοηθεί. Σημαίνει ότι πρέπει να διαβαστεί προσεκτικά.
Το πρώτο επίπεδο της υπόθεσης αφορά την ασφάλεια. Αν πράγματι υπήρχαν συζητήσεις ή σχεδιασμοί για επίθεση σε αμερικανικό έδαφος την Ημέρα Ανεξαρτησίας, πρόκειται για ζήτημα εξαιρετικής σοβαρότητας. Η 4η Ιουλίου είναι ημέρα μεγάλων δημόσιων συγκεντρώσεων, παρελάσεων, εκδηλώσεων και εορτασμών σε όλη την Αμερική. Οποιαδήποτε αναφορά σε πιθανή βίαιη ενέργεια εκείνη την ημέρα απαιτεί την άμεση προσοχή των αρμόδιων αρχών.
Το δεύτερο επίπεδο αφορά το διαδίκτυο. Για ακόμη μία φορά, βλέπουμε ότι κλειστές ή ημίκλειστες διαδικτυακές κοινότητες μπορούν να λειτουργήσουν ως χώροι ριζοσπαστικοποίησης, στρατολόγησης και καθοδήγησης. Το Telegram και άλλες πλατφόρμες έχουν χρησιμοποιηθεί διεθνώς από εξτρεμιστικά δίκτυα, όχι μόνο για προπαγάνδα, αλλά και για συντονισμό, παραπλάνηση και ενίσχυση βίαιων ιδεολογιών.
Το τρίτο επίπεδο είναι γεωπολιτικό. Η Ρωσία και η Ουκρανία βρίσκονται σε έναν πόλεμο όπου οι κατηγορίες μεταξύ των δύο πλευρών είναι καθημερινές. Η Μόσχα κατηγορεί το Κίεβο για τρομοκρατικές ενέργειες και σαμποτάζ. Το Κίεβο από την πλευρά του κατηγορεί τη Ρωσία για εισβολή, εγκλήματα πολέμου, επιθέσεις κατά αμάχων και εργαλειοποίηση της πληροφορίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε νέα καταγγελία πρέπει να εξετάζεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Υπάρχει όμως και ένα στοιχείο που δίνει βαρύτητα στο ευρύτερο πλαίσιο. Η οργάνωση Maniac Murder Cult δεν είναι άγνωστη στις αμερικανικές αρχές. Το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει αναφερθεί δημόσια στην οργάνωση αυτή ως διεθνή βίαιη εξτρεμιστική ομάδα νεοναζιστικής ιδεολογίας. Ηγετικό της στέλεχος, ο Michail Chkhikvishvili, γνωστός και ως “Commander Butcher”, καταδικάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες σε 15 χρόνια φυλάκιση για υποκίνηση εγκλημάτων μίσους και σχεδιασμό μαζικής επίθεσης στη Νέα Υόρκη.
Αυτό δείχνει ότι τέτοια διεθνή εξτρεμιστικά δίκτυα υπάρχουν, κινούνται στο διαδίκτυο και μπορούν να επηρεάσουν άτομα σε διαφορετικές χώρες. Δεν αποδεικνύει, όμως, από μόνο του τους σημερινούς ισχυρισμούς της FSB περί εμπλοκής της SBU.
Και εδώ βρίσκεται ο μεγάλος δημοσιογραφικός και πολιτικός προβληματισμός.
Ζούμε σε μια εποχή όπου ένας πόλεμος δεν γίνεται μόνο με στρατούς. Γίνεται με drones, με κυβερνοεπιθέσεις, με οικονομικές πιέσεις, με μυστικές επιχειρήσεις, με πληροφορίες, με ψεύτικα προφίλ, με στρατολόγηση νέων ανθρώπων μέσα από σκοτεινές διαδικτυακές κοινότητες. Ο εχθρός δεν φαίνεται πάντα στο πεδίο της μάχης. Μπορεί να βρίσκεται σε ένα chat room, σε ένα κανάλι, σε μια ομάδα που υπόσχεται «δύναμη», «εκδίκηση» ή «δόξα» σε ευάλωτους ανθρώπους.
Αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό κομμάτι.
Δεν έχουμε πλέον να κάνουμε μόνο με παραδοσιακές συγκρούσεις κρατών. Έχουμε να κάνουμε με έναν κόσμο όπου ιδεολογικά άκρα, μυστικές υπηρεσίες, διαδικτυακή προπαγάνδα και νεαρά άτομα που αναζητούν ταυτότητα ή αναγνώριση μπορούν να βρεθούν επικίνδυνα κοντά.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάθε αναφορά σε πιθανή απειλή κατά την 4η Ιουλίου είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη. Για την Ουκρανία, τέτοιες κατηγορίες, αν δεν αποδειχθούν, μπορεί να λειτουργήσουν ως μέρος του ρωσικού αφηγήματος ότι το Κίεβο υποστηρίζει τρομοκρατικές μεθόδους. Για τη Ρωσία, η δημοσιοποίηση τέτοιων ισχυρισμών εξυπηρετεί επίσης την εικόνα ότι αντιμετωπίζει όχι μόνο στρατιωτική απειλή, αλλά και διεθνές δίκτυο τρομοκρατίας.
Η αλήθεια, όπως συμβαίνει συχνά σε τέτοιες υποθέσεις, χρειάζεται χρόνο, στοιχεία και ανεξάρτητη επιβεβαίωση.
Αυτό που μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα είναι ότι οι εξτρεμιστικές διαδικτυακές ομάδες αποτελούν πραγματική απειλή. Η ριζοσπαστικοποίηση μέσω διαδικτύου, η στρατολόγηση ανηλίκων ή νεαρών ατόμων και η χρήση πλατφορμών για διάδοση βίας δεν είναι θεωρία. Είναι υπαρκτό φαινόμενο που έχει απασχολήσει ήδη τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές αρχές.
Το ερώτημα είναι αν στη συγκεκριμένη υπόθεση έχουμε μπροστά μας μια πραγματική διεθνή επιχείρηση, μια υπερβολική παρουσίαση της ρωσικής πλευράς ή έναν ακόμη κρίκο στον αόρατο πόλεμο πληροφοριών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Μέχρι να υπάρξουν επίσημες τοποθετήσεις από τις αμερικανικές αρχές ή ανεξάρτητη επιβεβαίωση, η υπόθεση πρέπει να παρακολουθείται, αλλά όχι να παρουσιάζεται ως τελεσίδικη αλήθεια.
Γιατί όταν μιλάμε για τρομοκρατία, μυστικές υπηρεσίες και απειλές κατά αμάχων, η δημοσιογραφία έχει διπλή υποχρέωση: να μην κρύβει την είδηση, αλλά και να μην γίνεται εργαλείο κανενός μηχανισμού προπαγάνδας.
Η προσοχή είναι απαραίτητη. Η ψυχραιμία επίσης.
Πηγές: RBC, Kommersant, TASS, U.S. Department of Justice, FSB announcement as reported by Russian media.
Σημείωση σύνταξης: Οι καταγγελίες περί εμπλοκής της SBU προέρχονται από τη ρωσική FSB και δεν έχουν, μέχρι στιγμής, παρουσιαστεί ως ανεξάρτητα επιβεβαιωμένες από αμερικανικές αρχές. Το άρθρο τις καταγράφει ως ισχυρισμούς και όχι ως τελεσίδικα αποδεδειγμένα γεγονότα.
Από την δημοσιογραφική ομάδα
photo jia3ep, https://pixabay.com
