Πόσες φορές προσπεράσαμε έναν άνθρωπο με σκυμμένο βλέμμα, χωρίς να αναρωτηθούμε τι κουβαλάει στην ψυχή του; Πόσες φορές ακούσαμε μια δυσάρεστη είδηση, συγκινηθήκαμε για λίγα δευτερόλεπτα και αμέσως συνεχίσαμε την καθημερινότητά μας σαν να μη συνέβη τίποτα; Ίσως η μεγαλύτερη φτώχεια της εποχής μας να μην είναι η οικονομική, αλλά η συναισθηματική. Είναι η έλλειψη της ενσυναίσθησης, αυτής της πολύτιμης ικανότητας να βλέπουμε τον άνθρωπο πίσω από το πρόβλημα και να νιώθουμε, έστω για λίγο, όσα βιώνει.
Ζούμε σε μια εποχή όπου η πληροφορία ταξιδεύει πιο γρήγορα από ποτέ. Καθημερινά βλέπουμε εικόνες ανθρώπων που υποφέρουν, ακούμε για ατυχήματα, πολέμους, φτώχεια, μοναξιά και αδικίες. Κι όμως, πολλές φορές όλα αυτά περνούν μπροστά από τα μάτια μας σαν να αφορούν κάποιον άλλον. Σαν να μην μας αγγίζουν.
Ίσως αυτό που λείπει περισσότερο από την κοινωνία μας δεν είναι η γνώση ούτε η τεχνολογία. Είναι η ενσυναίσθηση. Η ικανότητα να μπαίνουμε για λίγο στη θέση του άλλου, να νιώθουμε τον πόνο, την αγωνία, τη χαρά ή την ανάγκη του. Να θυμόμαστε ότι πίσω από κάθε είδηση υπάρχει ένας άνθρωπος.
Η αδιαφορία δεν γεννιέται από τη μια στιγμή στην άλλη. Μεγαλώνει όταν συνηθίζουμε να κοιτάζουμε μόνο τον εαυτό μας, όταν ο χρόνος, οι υποχρεώσεις και ο ατομισμός γίνονται προτεραιότητα. Σιγά σιγά, η δυστυχία του διπλανού γίνεται μια ακόμη εικόνα στην οθόνη μας και όχι μια πραγματικότητα που μας αφορά.
Κι όμως, μια κοινωνία χωρίς ενσυναίσθηση γίνεται πιο ψυχρή. Οι άνθρωποι απομακρύνονται, οι σχέσεις γίνονται επιφανειακές και η μοναξιά απλώνεται, ακόμη κι εκεί όπου υπάρχουν πολλοί άνθρωποι γύρω μας. Όταν δεν μπορούμε να καταλάβουμε τον άλλον, δυσκολευόμαστε να τον βοηθήσουμε, να τον στηρίξουμε ή ακόμη και να τον σεβαστούμε.
Η ενσυναίσθηση, όμως, δεν είναι ένα έμφυτο χάρισμα που έχουν μόνο λίγοι. Καλλιεργείται. Ξεκινά από μια απλή πράξη: να ακούσουμε πραγματικά κάποιον, να μην τον κρίνουμε βιαστικά, να προσφέρουμε ένα χαμόγελο, μια καλή κουβέντα ή ένα χέρι βοήθειας. Μικρές κινήσεις που μπορεί να αλλάξουν τη μέρα ή και τη ζωή ενός ανθρώπου.
Αν θέλουμε έναν κόσμο πιο ανθρώπινο, ας αρχίσουμε από εμάς. Ας κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά γύρω μας. Ίσως κάποιος δίπλα μας να έχει περισσότερο ανάγκη από κατανόηση παρά από συμβουλές. Η ενσυναίσθηση δεν λύνει όλα τα προβλήματα, αλλά είναι το πρώτο βήμα για να πάψουμε να τα προσπερνάμε.
Γιατί, τελικά, η κοινωνία αλλάζει όταν οι άνθρωποι σταματούν να λένε «δεν είναι δική μου υπόθεση» και αρχίζουν να λένε «είμαι κι εγώ εδώ». Εκεί γεννιέται η ελπίδα. Εκεί ξαναβρίσκει τη θέση της η ανθρωπιά.
Ας μην αφήσουμε την αδιαφορία να γίνει συνήθεια. Γιατί όταν χάνεται η ενσυναίσθηση, χάνεται σιγά σιγά και η ανθρωπιά μας. Και χωρίς ανθρωπιά, κανένας πολιτισμός δεν μπορεί να σταθεί πραγματικά όρθιος.
photo JerzyGórecki, https://pixabay.com
