Αυτό που πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε με σενάριο επιστημονικής φαντασίας έχει ήδη περάσει στη νομοθετική και εμπορική πραγματικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Κρέας που δεν προέρχεται από την εκτροφή και τη σφαγή ενός ολόκληρου ζώου, αλλά παράγεται από ζωικά κύτταρα μέσα σε ελεγχόμενο περιβάλλον, έχει λάβει ομοσπονδιακή έγκριση για παραγωγή και πώληση στην αμερικανική αγορά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έγιναν τον Ιούνιο του 2023 η δεύτερη χώρα στον κόσμο, μετά τη Σιγκαπούρη, που επέτρεψε την εμπορική διάθεση καλλιεργημένου κρέατος.
Δεν πρόκειται, όμως, για έναν νέο νόμο που ψηφίστηκε τώρα από το Υπουργείο Υγείας. Πρόκειται για μια σειρά εγκρίσεων που δόθηκαν από δύο διαφορετικούς ομοσπονδιακούς οργανισμούς: την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων, γνωστή ως FDA, και το Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών, το USDA.
Πώς εγκρίθηκε το καλλιεργημένο κρέας
Η διαδικασία ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2022, όταν η FDA ολοκλήρωσε την πρώτη αξιολόγηση ασφαλείας τροφίμου που παράγεται από καλλιεργημένα ζωικά κύτταρα.
Η εταιρεία UPSIDE Foods είχε υποβάλει στοιχεία για ένα προϊόν καλλιεργημένου κοτόπουλου. Η FDA ανακοίνωσε ότι, με βάση τις πληροφορίες που εξέτασε, δεν είχε περαιτέρω ερωτήματα σχετικά με το συμπέρασμα της εταιρείας ότι το προϊόν της ήταν ασφαλές.
Τον Μάρτιο του 2023 ακολούθησε η αντίστοιχη αξιολόγηση προϊόντος καλλιεργημένου κοτόπουλου της GOOD Meat.
Η ολοκλήρωση της αξιολόγησης από την FDA δεν ήταν από μόνη της αρκετή για να ξεκινήσει η πώληση. Χρειάστηκε στη συνέχεια η έγκριση των εγκαταστάσεων παραγωγής και των ετικετών από την Υπηρεσία Ασφάλειας και Επιθεώρησης Τροφίμων του USDA.
Τον Ιούνιο του 2023 οι δύο εταιρείες έλαβαν τις απαραίτητες ομοσπονδιακές εγκρίσεις, ανοίγοντας επισήμως τον δρόμο για την παραγωγή και εμπορική διάθεση καλλιεργημένου κοτόπουλου στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τι είναι στην πραγματικότητα το «τεχνητό» κρέας
Ο όρος «τεχνητό κρέας» χρησιμοποιείται συχνά στην καθημερινή συζήτηση, αλλά ο ακριβέστερος όρος είναι «καλλιεργημένο κρέας» ή «κρέας καλλιεργημένο από ζωικά κύτταρα».
Δεν πρόκειται για φυτικό υποκατάστατο, όπως τα μπιφτέκια από σόγια ή μπιζέλι.
Οι εταιρείες λαμβάνουν κύτταρα από ένα ζώο και τα τοποθετούν σε ειδικό θρεπτικό περιβάλλον. Εκεί τα κύτταρα πολλαπλασιάζονται μέσα σε βιοαντιδραστήρες, μέχρι να δημιουργηθεί ζωικός ιστός που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή τροφίμων.
Το τελικό προϊόν θεωρείται ζωικό κρέας, επειδή προέρχεται από πραγματικά ζωικά κύτταρα, ακόμη και αν δεν έχει δημιουργηθεί με την παραδοσιακή διαδικασία εκτροφής και σφαγής.
Η δεύτερη χώρα μετά τη Σιγκαπούρη
Η Σιγκαπούρη ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που επέτρεψε, το 2020, την πώληση κρέατος καλλιεργημένου από κύτταρα.
Η έγκριση των Ηνωμένων Πολιτειών τρία χρόνια αργότερα θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική, λόγω του μεγέθους της αμερικανικής αγοράς και της επιρροής των αμερικανικών ρυθμιστικών οργανισμών στις αποφάσεις άλλων χωρών.
Η εξέλιξη δεν σημαίνει ότι το καλλιεργημένο κρέας έχει ήδη αντικαταστήσει το συμβατικό κρέας στα αμερικανικά σουπερμάρκετ.
Τα πρώτα προϊόντα διατέθηκαν σε πολύ περιορισμένη κλίμακα και κυρίως μέσα από επιλεγμένα εστιατόρια. Το υψηλό κόστος παραγωγής και η δυσκολία μαζικής παρασκευής εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια.
Τι υποστηρίζει η βιομηχανία
Οι εταιρείες που αναπτύσσουν καλλιεργημένο κρέας υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία μπορεί να περιορίσει τη σφαγή ζώων και να μειώσει τις ανάγκες για γη, νερό και ζωοτροφές.
Προβάλλουν επίσης το επιχείρημα ότι η παραγωγή μέσα σε ελεγχόμενο περιβάλλον μπορεί να περιορίσει ορισμένους κινδύνους που συνδέονται με τις ζωονόσους, τη χρήση αντιβιοτικών και τη μόλυνση κατά τη διάρκεια της παραδοσιακής επεξεργασίας κρέατος.
Οι ισχυρισμοί για το περιβαλλοντικό όφελος, ωστόσο, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ενέργεια που απαιτείται για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων και των βιοαντιδραστήρων.
Ερευνητές έχουν επισημάνει ότι η σημερινή παραγωγική διαδικασία παραμένει ενεργοβόρα. Εάν η ενέργεια δεν προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, το συνολικό περιβαλλοντικό πλεονέκτημα μπορεί να είναι μικρότερο από αυτό που παρουσιάζει η βιομηχανία.
Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν
Η ομοσπονδιακή έγκριση δεν σημαίνει ότι σταμάτησαν οι επιστημονικές, κοινωνικές και ηθικές συζητήσεις.
Οι καταναλωτές έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν με σαφήνεια τι αγοράζουν, με ποια διαδικασία έχει παρασκευαστεί και ποια συστατικά χρησιμοποιήθηκαν στην παραγωγή.
Η επισήμανση των προϊόντων πρέπει να είναι καθαρή και να μην αφήνει την εντύπωση ότι πρόκειται για κρέας που προέρχεται από παραδοσιακή εκτροφή.
Παραμένουν επίσης ερωτήματα για τη μακροχρόνια κατανάλωση, το πραγματικό κόστος παραγωγής, τη συγκέντρωση της τεχνολογίας σε λίγες μεγάλες εταιρείες και τις συνέπειες για τους κτηνοτρόφους και τις αγροτικές κοινωνίες.
Είναι άλλο πράγμα η έγκριση συγκεκριμένων προϊόντων έπειτα από αξιολόγηση και άλλο η συνολική εκτίμηση των επιπτώσεων μιας νέας βιομηχανίας που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο παράγεται η τροφή.
Πολιτικές αντιδράσεις και απαγορεύσεις στις πολιτείες
Παρά την ομοσπονδιακή έγκριση, αρκετές αμερικανικές πολιτείες έχουν εκφράσει έντονη αντίθεση.
Η Φλόριντα απαγόρευσε το 2024 την παραγωγή και πώληση καλλιεργημένου κρέατος στην πολιτεία, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να προστατευθούν η παραδοσιακή κτηνοτροφία και οι καταναλωτές.
Ακολούθησαν ή εξέτασαν αντίστοιχες ρυθμίσεις και άλλες πολιτείες. Η σύγκρουση έχει πλέον οδηγηθεί και στα δικαστήρια, καθώς εταιρείες υποστηρίζουν ότι οι πολιτειακές απαγορεύσεις έρχονται σε σύγκρουση με το ομοσπονδιακό σύστημα έγκρισης και περιορίζουν αδικαιολόγητα το διαπολιτειακό εμπόριο.
Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι η συζήτηση δεν έχει κλείσει. Αντιθέτως, μόλις έχει αρχίσει.
Το Greek News & Radio FL είχε προειδοποιήσει για όσα έρχονται
Το Greek News & Radio FL είχε ασχοληθεί με το ζήτημα πριν αυτό αποκτήσει τη σημερινή του έκταση.
Σε παλαιότερη δημοσίευσή μας παρουσιάσαμε την επέκταση του καλλιεργημένου κρέατος στην Αυστραλία, τον τρόπο παραγωγής του, τα επιχειρήματα της βιομηχανίας και τις επιφυλάξεις των επιστημόνων και των καταναλωτών.
Είχαμε επισημάνει ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία δεν θα περιοριστεί σε μία ή δύο χώρες. Θα επεκταθεί σταδιακά και θα αποτελέσει τμήμα μιας ευρύτερης αλλαγής στο παγκόσμιο σύστημα παραγωγής τροφίμων.
Είχαμε επίσης τονίσει ότι το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν οι άνθρωποι θα δοκιμάσουν ένα τέτοιο προϊόν από περιέργεια.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν θα το επιλέξουν επανειλημμένα, εάν θα το εμπιστευθούν και εάν θα έχουν πλήρη ενημέρωση για τον τρόπο με τον οποίο παράγεται.
Σήμερα, οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν ότι η συζήτηση την οποία ανοίξαμε δεν αφορούσε ένα μακρινό μέλλον.
Το μέλλον αυτό έχει ήδη φθάσει.
Δεν πρέπει να αποφασίζουν όλα χωρίς τον καταναλωτή
Η επιστήμη εξελίσσεται και η τεχνολογία δεν μπορεί να σταματήσει. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε νέα τεχνολογία πρέπει να γίνεται αποδεκτή χωρίς ερωτήσεις, χωρίς έλεγχο και χωρίς δημόσιο διάλογο.
Οι καταναλωτές δεν πρέπει να βρεθούν κάποια ημέρα μπροστά σε ένα προϊόν χωρίς να γνωρίζουν την πραγματική του προέλευση.
Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ασαφείς ονομασίες ή συσκευασίες που αποκρύπτουν τη μέθοδο παραγωγής.
Η επιλογή πρέπει να παραμένει ελεύθερη.
Όποιος επιθυμεί να καταναλώσει καλλιεργημένο κρέας πρέπει να μπορεί να το κάνει, εφόσον το προϊόν έχει ελεγχθεί και επισημαίνεται καθαρά.
Όποιος επιθυμεί να επιλέξει μόνο συμβατικό κρέας πρέπει επίσης να έχει αυτή τη δυνατότητα, χωρίς να παραπλανάται και χωρίς να επιβαρύνεται τεχνητά η παραδοσιακή παραγωγή.
Η τεχνολογία δεν πρέπει να καταργεί την ενημέρωση, τη διαφάνεια και το δικαίωμα επιλογής.
Το Greek News & Radio FL θα συνεχίσει να παρακολουθεί το ζήτημα, να αναζητά τις επίσημες απαντήσεις και να ενημερώνει τους Έλληνες της Αμερικής για τις αλλαγές που έρχονται στη διατροφή μας.
Γιατί κάποτε μας έλεγαν ότι αυτά ανήκουν στο μακρινό μέλλον.
Σήμερα βρίσκονται ήδη στο τραπέζι μας.
Πηγές
U.S. Food and Drug Administration – FDA
U.S. Department of Agriculture – USDA
Food Safety and Inspection Service – FSIS
Associated Press
Greek News & Radio FL – Προηγούμενο ρεπορτάζ για το καλλιεργημένο κρέας
photo HNBS, https://pixabay.com
