EnglishGreek

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Σε εκείνους που σκέπτονται πως η Ελλάδα σήμερα δεν έχει καμία σημασία ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν μεγαλύτερο λάθος. Η σημερινή, όπως και η παλιά Ελλάδα, έχει υψίστη σημασία για οποιονδήποτε ψάχνει να βρει τον εαυτό του.

Χένρυ Μίλλερ, 1891-1980, Αμερικανός συγγραφέας

Η Ελληνική εφημερίδα και το Ελληνικό Ραδιόφωνο της Florida, με έδρα το Miami
The Greek News and Greek Radio in  FL

Subscribe to our newspaper
EnglishGreek

Η τουρκική λέξη Χαμάλης -Hamal που σημαίνει αχθοφόρος είναι η αρχαία Ομηρική λέξη Χθαμαλή

8 Jul, 2024
Η τουρκική λέξη Χαμάλης -Hamal που σημαίνει αχθοφόρος είναι η αρχαία Ομηρική λέξη Χθαμαλή

Η τουρκική λέξη Χαμάλης -Hamal που σημαίνει αχθοφόρος είναι η αρχαία Ομηρική λέξη Χθαμαλή

Η τουρκική λέξη Χαμάλης -Hamal που σημαίνει αχθοφόρος είναι η αρχαία Ομηρική λέξη Χθαμαλή

Τα λεξικά λένε ότι η λέξη είναι δάνειο από την Τουρκική και Αραβική χαμάλης < (άμεσο δάνειο) τουρκική hamal < αραβική حمّال (hammāl) και όμως η λέξη αυτή είναι αρχαιοελληνικής προέλευσης όπως θα διαβάσετε αυτό το κείμενο

 

Αφορμή του άρθρου αυτού μου έδωσε το εγχειρίδιο  του Ιωάννη Σ. Μποζίκη με τίτλο  «Ελληνικό ερμηνευτικό εγχειρίδιο λέξεων Τουρκικής Eτυμολογίας» που περιέχει λέξεις και πολλές από αυτές στην ουσία είναι Ελληνικής προέλευσης πχ. Η  Τουρκική λέξη Μπουντρούμι είναι η αρχαία Ελληνική λέξη Ιππόδρομος, η λέξη Γιούχα είναι η αρχαία Ελληνική λέξη Ιαχή  ,η λέξη Γιασεμί είναι η Ελληνική λέξη  Ίασμος   και η λέξη  Μπούρτζι είναι η Ελληνική λέξη Πύργος   και άλλες.                           

 

Ευάγγελου Κ. Κοφινιώτη: Ομηρικόν Λεξικόν

Χθαμαλή,αι (χαμαί . συγκ. ώτερον , υπερθ. ώτατον- χαμηλός, ταπεινός.

 

Homerus Epic., Odyssea
Book 9, line 25

αὐτὴ δὲ χθαμαλὴ πανυπερτάτη εἰν ἁλὶ κεῖται
πρὸς ζόφον, αἱ δέ τ’ ἄνευθε πρὸς ἠῶ τ’ ἠέλιόν τε,
τρηχεῖ’, ἀλλ’ ἀγαθὴ κουροτρόφος· οὔ τι ἐγώ γε
ἧς γαίης δύναμαι γλυκερώτερον ἄλλο ἰδέσθαι.

 


Homerus Epic., Odyssea
Book 10, line 196

αὐτὴ δὲ χθαμαλὴ κεῖται· καπνὸν δ’ ἐνὶ μέσσῃ
ἔδρακον ὀφθαλμοῖσι διὰ δρυμὰ πυκνὰ καὶ ὕλην.

 049 001

Η χαμαλίκα και η ζαλίκα

Tου αείμνηστου, Λαογράφου, ΗΛΙΑ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ

Ο άνθρωπος ανέκαθεν χρησιμοποιούσε τη σωματική του δύναμη για να μεταφέρει διάφορα πράγματα. Οι περισσότερες μεταφορές ήσανε ιδιωτικής φύσεως. Υπήρχαν, βεβαίως, και μεταφορείς εξ’ επαγγέλματος: οι χαμάληδες, οι βαστάζοι και όσοι έκαναν θελήματα στα λιμάνια και τους σιδηροδρομικούς σταθμούς και στα παζάρια. Εδώ δεν υπολογίζω αυτούς με τα καροτσάκια.
Η χαμαλίκα ήταν ένα αντικείμενο, ήταν το εργαλείο του χαμάλη. Η ζαλίκα, ήταν ένας απλούστατος τρόπος να φορτώνεσαι κάτι στην πλάτη. Τη χαμαλίκα τη συναντούσαμε στις μεγάλες πόλεις, ενώ η ζαλίκα ήταν παραδοσιακή μέθοδος των χωρικών. Η λέξη χαμαλίκα είναι νεοελληνική, προερχόμενη ίσως από τη λέξη χαμαλίκι, ίσως από τη λέξη χαμάλης (συν κατάληξη –ίκι). Η τούρκικη λέξη hamal δεν είναι παρά μια κάπως απλοποιημένη μορφή της ταυτόσημης αραβικής λέξης hammal (haml =φορτίο). Η λέξη χαμάλης συνοδεύεται από μερικά παράγωγα. Ο Πέτρος Βλαστός κατέγραψε τις λέξεις: χαμάλης (σαν βρισιά), χαμαλίκι, χαμαλιάτικα (ήτοι, τα αχθοφορικά, που τα αποτελεί και κουβαλιάτικα) και χαμαλίτικος. Ο Βλαστός αγνόησε τη λέξη χαμαλίκα. Ο Ανδριώτης παρέχει τις λέξεις: χαμάλης, χαμαλιάτικα, χαμαλίκι, χαμάλικος και χαμαλίκα (δίχως να την ερμηνεύει).

Είναι αυτονόητο πως ο Κουμανούδης δεν συμπεριέλαβε στο λεξικό του τη λέξη χαμάλης και τα παράγωγά της. Απλώς, μας δίνει τον ημικαθαρευουσιάνικο νεολογισμό χαμαλοειδής, του 1894. Ο Μπαμπινιώτης δανείστηκε όλα τα προαναφερθέντα παράγωγα της λέξης χαμάλης, προσθέτοντας και τη λέξη χαμαλοδουλειά. Ο Μπαμπινιώτης ανάγει τη λέξη χαμαλίκι στο ταυτόσημο τουρκικό hamallik, αλλά ας μην είναι τόσο βέβαιος, αφού υπάρχουν πλείστες όσες νεοελληνικές λέξεις με την τουρκογενή κατάληξη –ίκι, που αποδίδει στη γλώσσα μας μιαν από τις δυο παρόμοιες τουρκικές καταλήξεις. Ο Μπαμπινιώτης είναι κακός λεξικογράφος και κάκιστος λαογράφος. Γι’ αυτό περιγράφει πράγματα που αγνοεί, γιατί δεν τα είδε ποτέ του. Έτσι, στην περίπτωση της λέξης χαμαλίκα ισχυρίζεται πως πρόκειται για πάνινο επίστρωμα που στερέωνε στην πλάτη του ο αχθοφόρος. Ας μάθει, λοιπόν, ο Μπαμπινιώτης πως η χαμαλίκα ήτανε ένα είδος σαμάρι, φτιαγμένο με μπούρδες (ο κύριος καθηγητής δεν γνωρίζει ότι η λέξη μπούρδα σημαίνει και: παλιοτσούβαλο) και παραγεμισμένο με άχυρα και κάποτε με τζίβα Ο χαμάλης δεν στερέωνε (sic) τη χαμαλίκα στη ράχη του, αλλά την κρέμαγε χάρη σε δύο μεγάλα θηλύκια από όπου πέρναγε τα μπράτσα του. Στο Ύδρας Λεξιλόγιον (το Δεύτερον, 1999) του σεβαστού Γιαν. Α. Καραμήτσου, βρίσκω μια καλύτερη περιγραφή: Χαμαλίκα, ένα είδος μαξιλαριού με λουριά που πέρναγε στην πλάτη των μεταφορέων (χαμάληδων) για να μην πιάνονται και πονάνε.

Η λέξη χαμαλίκα δεν είναι ευθέως τουρκική. Οι διαβόητοι χαμάληδες της Πόλης αποκαλούσαν τη χαμαλίκα arkalis (από τη λέξη arka που σημαίνει: πλάτη, το πίσω μέρος, και, μεταφορικά, προστασία). Στην Παλιά Αθήνα οι μαλτέζοι χαμάληδες, που έστεκαν στην Αγία Ειρήνη, δεν είχανε χαμαλίκα. Παρομοίως, οι μανιάτες χαμάληδες της Καπνικαρέας, που χρησιμοποιούσαν ένα σχοινάκι για να συγκρατούν στη ράχη τους τα αντικείμενα που κουβαλάγανε. Οι χαμάληδες της Πόλης συγκροτούσαν ένα πανίσχυρο σινάφι, που διέθετε πάμπολλες διασυνδέσεις με τον υπόκοσμο, με τους καπανταήδες. Οι χαμάληδες της Πόλης υπαγόρευαν τους όρους τους στους καραβοκύρηδες που ήθελαν να ξεφορτώσουν στα γρήγορα, για να αποφύγουν τις σταλίες (μην ψάξετε γι’ αυτή τη λέξη στο λεξικό του Μπαμπινιώτη). Το ξεφόρτωμα γινότανε υπό την καθοδήγηση του χαμάλ-μπασή, που έκανε και τα σχετικά παζαρέματα. Το ίδιο συνέβαινε και στην Παλιά Σαλονίκη, όπου το επάγγελμα του χαμάλη ήταν μονοπώλιο των εβραίων. Ο Παπαδιαμάντης (μέγας ρατσιστής) γράφει με λύσσα κατά των εβραίων χαμάληδων της Σαλονίκης, που αρνιόντουσαν να δουλέψουν το Σάββατο.

Οι χαμάληδες ήσανε ξακουστοί για τη σωματική τους δύναμη. Δυο χαμάληδες, με τη βοήθεια ενός κονταριού, μπορούσαν να σηκώνουν ένα βαρέλι, γεμάτο κρασί. Ένας δυνατός χαμάλης ανέβαζε μόνος του (αγκομαχώντας) ένα πιάνο με ουρά στο τέταρτο πάτωμα μιας πολυκατοικίας. Πριν πενήντα χρόνια ο δυνατότερος χαμάλης της Σαλονίκης είχε το παρατσούκλι Σταφίδας. Ο Σταφίδας έπαιρνε στην πλάτη του τρία τσουβάλια φαρίνα, ή έναν κορμό δέντρου που ζύγιζε μέχρι διακόσιες οκάδες. Σημειωτέον ότι οι χαμάληδες στο ξεφόρτωμα των καραβιών διατρέχανε ξυπόλητοι το μαδέρι που ένωνε το καΐκι με τον μόλο. Οι χαμάληδες έτρωγαν, στην καθισιά, ένα ζεστό καρβέλι μαζί με τηγανισμένες φέτες παλαμίδας, η μπακαλιάρου, που αγόραζαν από τους πλανόδιους μαγείρους των λιμανιών. Θα τονίσω, ιδιαιτέρως, ότι πάντοτε δεν υπήρξαν γύφτοι χαμάληδες.

Στο λεξικό του Girolano Germano (1622) βρίσκω τις λέξεις χαμάλης και βασταγάρης. Η γνωστή λέξη βαστάζος ανάγεται στο ρήμα βαστάζω. Στα πολύτιμα λεξικά του Sophocles και του Κριαρά είναι δημοσιευμένα αρκετά παράγωγα του βαστάζω. Η ασαφής και γελοία καθαρευουσιάνικη λέξη βασταζοφόρος (του 1894) διασώθηκε από τον Κουμανούδη. Ο Πέτρος Βλαστός κατέγραψε την λέξη βασταχτής, που όμως δηλώνει αυτόν που εμποδίζει, που συγκρατεί. Στις πρώην φραγκοκρατούμενες περιοχές της Ελλάδος χρησιμοποιούσαν, περισσότερο από τη λέξη χαμάλης, την ταυτόσημη λέξη φακίνος (ιταλικής αρχής) που επιζεί ως επώνυμο. Ανακαλύπτω τη λέξη φακίνος στο λεξικάκι του Σκιαδαρέση (1959), αλλά δεν τη βρίσκω στα λεξικά του Αραβαντινού, του Ανδριώτη, του Ζώη και του Μπαμπινιώτη. Η λέξη αχθοφόρος είναι ξαναζεσταμένη ελληνικούρα. Στα καροτσάκια της οδού Αθηνάς έβλεπες, πριν αρκετά χρόνια, την επιγραφή ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΙ. Από τότε έγινε γνωστή και η έκφραση καροτσάκι με ράδιο.

Τον παλιό καιρό τα βαπόρια δεν πλεύριζαν στους μόλους. Κι έτσι γινότανε ο λεγόμενος αχταρμάς. Η τούρκικη λέξη aktarma σημαίνει: διαμετακόμιση, διευθέτηση, εναλλαγή κτλ. Οι κουτσαβάκηδες δανείστηκαν τη λέξη και τη μέθοδο του αχταρμά (απατεωνίστικη κλοπή με αστραπιαία αντικατάσταση ενός αντικειμένου) από τους καπανταήδες της Πόλης. Ο Ζάχος στο σκατολεξικό του, δίνει μια λανθασμένη ερμηνεία του αχταρμά, ανακαλύπτοντας ταυτοχρόνως και την ανύπαρκτη λέξη ahtarma. Οι σημερινοί φλόροι δίνουν μιαν άλλη σημασία στη λέξη αχταρμάς. Εν πάση περιπτώσει, αποκαλούσαν αχταρμά είτε τη μεταφορά εμπορευμάτων από πλοίο, είτε την επιβίβαση των επιβατών σε βάρκες που τους μετέφεραν στην προκυμαία, μαζί με τις βαλίτσες και τα μπογαλάκια τους. Στην προκυμαία, τους περίμενε μια στρατιά από φτωχούς που έκαναν θελήματα. Ο κάθε ταξιδιώτης ναύλωνε έναν θεληματάρη για να του μεταφέρει τη βαλίτσα, λέγοντας ψευδέστατα ότι το σπίτι του είναι πολύ κοντά. Από δω ξεκινάει η έκφραση: θα πάει μακριά η βαλίτσα;

Ο Μπαμπινιώτης παρέχει στη λέξη θεληματάρης την τρέχουσα σημασία: αυτός που κάνει θελήματα. Εδώ τα πράγματα μπερδεύονται αρκετά. Ο Κουμανούδης ερμηνεύει τη λέξη θεληματίαι (του 1895): οι κάμνοντες θελήματα ως υπηρέται εις την αγοράν. Ωστόσο, ο ίδιος αναγράφει τη λέξη θεληματίας (1896) με τη σημασία: ο έχων ιδίαν θέλησιν. Δηλαδή, ο Κουμανούδης άλλοτε ανατρέχει στη λέξη θέλημα και άλλοτε στο ρήμα θέλω (εμμέσως). Γι αυτό αποδίδω μιαν ειδική σημασία στις σχετικές λέξεις που αναφέρει ο Πέτρος Βλαστός: Θεληματάρης (αφεντικό κτλ), θεληματάρος (εθελοντής), θεληματέβω (λέγω το ναι) και θεληματίζω (ορίζω κτλ). Ο Ανδριώτης αφήνει άνευ ερμηνείας τη λέξη θεληματάρης. Ο Γιάν. Α. Καραμήτσος μας διαβεβαιώνει πως στην Ύδρα αυτόν που έκανε θελήματα τον έλεγαν θεληματάρη, ή θεληματζή. Ο Καραμήτσος μας χαρίζει και μιαν απόκρυφη σημασία της λέξης θέλημα ( = σεξουαλική πράξη).

Ο Ανδριώτης κατέγραψε τις λέξεις ζαλίκι (φόρτωμα ανθρώπου) και ζαλικώνομαι, αλλά παρέλειψε τη λέξη ζαλίκα. Οι σχετικές ετυμολογίες που παρέχει ο Ανδριώτης είναι αρκούντως μπόσικες. Δεν ξέρουμε, μέχρι στιγμής, την ετυμολογία των λέξεων ζαλίκι και ζαλίκα, που ίσως είναι σλάβικες, η τούρκικης προέλευσης (λόγου χάρη από την παλιά τούρκικη λέξη selek = φορτίο). Ο Αραβαντινός δίνει την ερμηνεία της λέξης ζαλίκι: φορτίον ξύλων, όπερ δύναται εις άνθρωπος να φέρη επί των ώμων. Επίσης, ο Πέτρος Βλαστός μας εξηγεί ότι ζαλίκι λέγανε το φόρτωμα ενός ανθρώπου. Δηλαδή, το ζαλίκι ήτανε μια αγκαλιά κλαριά, ένα σακί καλαμπόκι κτλ. Ο Μπαμπινιώτης, παρασυρμένος από τον Αραβαντικό και τον Βλαστό (δίχως να τους αναφέρει), μας λέει πως η ζαλίκα είναι το φορτίο από ξύλα στους ώμους. Ο επιπόλαιος Μπαμπινιώτης δεν πρόσεξε ότι οι λέξεις ζαλίκα/ζαλίκι δεν είναι ταυτόσημες, και επίσης κατάλαβε ότι η λέξη ζαλίκα άλλοτε είναι ουσιαστικό (η ζαλίκα) και άλλοτε λειτουργεί ως επίρρημα (γι’ αυτό το λέμε: πήρα το τσουβάλι ζαλίκα, ή, το έκοψα στην πλάτη). Ο Βλαστός κατέγραψε και τις ελαφρώς διαφορετικές λέξεις ζαλίγκα (καβάλα στον ώμο) και ζαλιγκώνω (φορτώνω).

Η ζαλίκα, σαν τρόπο μεταφοράς, ήτανε απλούστατη. Έστρωναν κατάχαμα ένα σχοινί, σε σχήμα Π, και πάνω του τοποθετούσαν το πράμα, που ήθελαν να κουβαλήσουν π.χ. ένα τσουβαλάκι αλεύρι, ή λίγα κλαριά. Μετά περνάγανε τις δύο άκρες του σχοινιού από τον θύλακα του Π και έριχναν στην πλάτη το φορτίο. Το φορτίο δεν γλίστραγε στη ράχη, γιατί ο μεταφορέας κράταγε γερά τις δύο άκρες του σχοινιού. Τη ζαλίκα τη χρησιμοποιούσαν κυρίως οι γυναίκες.

Η ανθρωπότητα πρώτα ανακάλυψε τα λογής λογής σακούλια και μετά τις τσέπες. Οι πρωτόγονοι, όταν πήγαιναν στο κυνήγι, είχανε (και εξακολουθούν να έχουν) ένα σακουλάκι φτιαγμένο από χόρτα, ή από δέρμα, όπου έβαζαν μέσα διάφορες τροφές που έβρισκαν καθ’ οδόν, όπως σαλιγκάρια, σκουλήκια, ακρίδες, μανιτάρια. Οι χωριάτες μας χρησιμοποιούσαν τουρβάδες και ταγάρια και δισάκια. Όλοι μας ξέρουμε τους τουρβάδες και τα ταγάρια, που κάποτε είχανε γίνει της μόδας. Μιλάω για τα δήθεν ελληνικά ταγάρια (made in Japan) που κοτσάρανε στον ώμο οι τσαπερδόνες της χώρας μας. Εδώ θα αναφέρω και την ακατάγραφη λέξη ταγαρτζής. Ταγαρτζής δεν ήταν εκείνος που φτιάχνει, ή έχει, ταγάρια. Το 1941-1942 οι μάγκες της Θεσσαλονίκης αποκαλούσαν ταγαρτζήδες εκείνα τα τσακάλια (η λέξη αυτή δεν είναι διόλου υποτιμητική) που έκλεβαν στο Βαρδάρι τα ταγάρια των χωρικών, που τα έβλεπαν κρεμασμένα στα κάρα, ή στα σαμάρια των υποζυγίων.

Δισάκι λέγανε το διπλό ταγάρι, που είτε το έριχναν στο σαμάρι (ένθεν και ένθεν), είτε το περνάγανε οι χωρικοί στο λαιμό τους, μπρος και πίσω, έτσι ώστε να μοιράζεται το βάρος. Στις πόλεις χρησιμοποιούν για τα ψώνια τσάντες και δίχτυα και ζεμπίλια. Θα μπορούσα να μιλήσω και για τους γυλιούς των φαντάρων, αλλά ήδη είπα πολλά.

Ο αχθοφόρος που μεταφέρει στην πλάτη του βαρύ φορτίο είναι λογικό η μέση του να γέρνει προς το έδαφος, άρα χθαμαλός

(μτφ.) Άνθρωπος χωρίς υπόληψη, πρόστυχος, βάναυσος

 486 5046

LIDDELL & SCOTT

Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας

 

χθᾰμᾰλός: -ή, -όν, χαμηλός, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς πᾶν ὅ, τι ὑψηλόν, χθ. εὐναὶ Ὀδ. Λ. 194· σκόπελος χθαμαλώτερος Μ. 101· τεῖχος χθαμαλώτατον Ἰλ. Ν. 683· οὕτω, χθαμαλώτερα οἰκοδομεῖν τὰ πρὸς ἄρκτον Ξεν. Ἀπομν. 3. 8. 9· χθ. Αἴγυπτος Θεόκρ. 17. 79· τὰ χθαμαλὰ Πλούτ. 2. 103Ε· ἐν χθ. τόποις Ἀριστ. π. Φυτ. 1. 4, 17. ΙΙ. ὑπάρχει δυσκολία τις ἐν τῇ χρήσει τοῦ ἐπιθέτου τούτου ἐπὶ τῆς Ἰθάκης, αὐτὴ δὲ χθαμαλή πανυπερτάτη εἰν ἁλὶ κεῖται πρὸς ζόφον Ὀδ. Ι. 25, πρβλ. Κ. 196· – ταύτην τὴν δυσκολίαν πρῶτος ἐπραγματεύθη ὁ Στράβ. 454, καὶ οὐδεμία εἰσέτι πειστικὴ λύσις κατθρθώθη νὰ εὐρεθῇ, ἴδε Merry Ὀδ. παράρτ. 3. σ. 558. ΙΙΙ. μεταφορ., χαμηλός, ἕρπων, Ἰσοκρ. Ἐπιστ. 10. 3 Βεκκῆρ. (Περὶ τῆς ἐτυμολογίας ἴδε ἐν λ. χαμαί.)

 

Ιωάννου Σταματάκου: Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης

Χθαμαλός,ή ὀν, (χαμαί) χαμηλός, ο ἐγγὺς πρὸς τὸ ἔδαφος.ο ἕρπων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, ἐπίπεδος (γεν.αντιθ. τῷ ὑψηλὸς) μέφρ. Ἕρπων, χαμερπής, ταπεινός.λατ. humilis (δι’ ἐτυμ. Βλ.χθών,χαμαί)

 

Αρχαίες Πηγές:


Aelius Herodianus et PseudoHerodianus Gramm., Rhet., De prosodia catholica
Part+volume 3,1, page 160, line 9

Τὰ εἰς <αλος> τριγενῆ ἔχοντα τὴν τρίτην βραχεῖαν ὀξύνεται, <ἁπα-
λός, χθαμαλός, τροχαλός, ἀταλός, ὁμαλός, ἀκαλός, γυαλός>
τὸ ἐπίθετον.

Flavius Josephus Hist., De bello Judaico libri vii
Book 5, section 67, line 4

Καῖσαρ δ’ ὡς αὐτῷ συνέμιξε διὰ νυκτὸς τὸ ἀπὸ τῆς Ἀμ-
μαοῦς τάγμα, μεθ’ ἡμέραν ἐκεῖθεν ἄρας ἐπὶ τὸν Σκοπὸν καλού-
μενον πρόεισιν, ἔνθεν ἥ τε πόλις ἤδη κατεφαίνετο καὶ τὸ τοῦ ναοῦ
μέγεθος ἐκλάμπον, καθὰ τῷ βορείῳ κλίματι τῆς πόλεως χθαμαλὸς
συνάπτων ὁ χῶρος ἐτύμως Σκοπὸς ὠνόμασται.

 

Stephanus Med., Phil., Scholia in Hippocratis prognosticon
Chapter 1, section 1, line 159

                         ὁ δὲ ὑφηγηματικὸς εἰς τρία διαιρεῖται· ἢ
γὰρ ὑψηλός ἐστι καὶ ἐπηρμένος ὁ χαρακτήρ, ὥσπερ τὸ <Περὶ τόπων,
ἀέρων, ὑδάτων>, ἢ ταπεινὸς καὶ χθαμαλός, ὥσπερ τὰ <Γυναικεῖα>·
περὶ γὰρ οὔρων, ὑποχωρημάτων καὶ τῶν τοιούτων ἐκεῖσε διαλέγε-
ται.

Gregorius Nazianzenus Theol., Carmina moralia
Page 670, line 11

Νῦν χθαμαλὸς, νῦν αὖτε μετήορος· ὕβριν ἀτίζων
Σήμερον, ὑβριστὴς δ’ ἄρ’ ἐς αὔριον· ἄλλος ἐν ἄλλοις
Καιροῖς, πουλυπόδης τις ἐειδόμενος χρόα πέτραις·  
Δάκρυα θερμὰ χέων, ἡ δ’ οὐ συνέρευσεν ἁμαρτάς.

Joannes Chrysostomus Scr. Eccl., In adorationem venerandae crucis [Sp.]
Vol 62, pg 747, ln 47

                                          Πῶς οὖν ἐγὼ, ὁ
χθαμαλὸς, ἰσχύσω ἐπαξίως διηγήσασθαι καὶ περὶ τῆς
δυνάμεως τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ;

Arcadius Gramm., De accentibus [Sp.]
Page 61, line 19

Τὰ διὰ τοῦ ΑΛΟΣ τριγενῆ ἔχοντα τὴν τρίτην βρα-
χεῖαν ὀξύνεται· <ἁπαλός χθαμαλός τροχαλός ἰτα-
λός>.

Joannes Malalas Chronogr., Chronographia
Page 195, line 1

                                        καὶ ἐῤῥέθη αὐτῇ ὅτι ἐστὶ χθα-  
μαλός,
ὀδόντας ἔχων μεγάλους καὶ φαινομένους, ἔχων δὲ ὀφθαλ-
μὸν γλαυκὸν ἕνα καὶ ἕνα μέλανα.

Georgius Cedrenus Chronogr., Compendium historiarum
Volume 1, page 15, line 20

                                   οὗτος χθαμαλὸς ἦν ἀπὸ τῆς κατά-
ρας τοῦ θεοῦ, καὶ πάντες οἱ ἐξ αὐτοῦ γενόμενοι.

Georgius Monachus Chronogr., Chronicon (lib. 1-4)
Page 33, line 18

                   ἡ οὖν Κανδάκη τοῦτο μαθοῦσα περιειργά-
σατο, ὁποίας ἐστὶ θέας καὶ τί ἔχει σύσσημον, καὶ μαθοῦσα
ὅτι χθαμαλός ἐστιν ὀδόντας ἔχων μεγάλους καὶ φαινομένους
καὶ τὸν ἕνα μὲν ὀφθαλμὸν γλαυκόν, τὸν δὲ ἕτερον μέλανα,
παρεσημειώσατο καθ’ ἑαυτὴν ταῦτα.

Georgius Monachus Chronogr., Chronicon breve (lib. 1-6) (redactio recentior)
Volume 110, page 76, line 9

                      Καὶ μαθοῦσα, ὅτι χθαμαλός
ἐστιν, ὀδόντας ἔχων μεγάλους καὶ φαινομένους καὶ
τὸν ἕνα μὲν ὀφθαλμὸν γλαυκὸν, τὸν δὲ ἕτερον μέλα-
να, παρεσημειώσατο καθ’ ἑαυτὴν ταῦτα.

Georgius Syncellus Chronogr., Ecloga chronographica
Page 9, line 14

             οὗτος χθαμαλὸς ἦν ἀπὸ τῆς κατάρας τοῦ θεοῦ καὶ πάντες οἱ
ἐξ αὐτοῦ γεννώμενοι.

Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon
Alphabetic letter alpha, page 338, line 12

                                         ὡς χαμα-
 λὸς χθαμαλός. καὶ μετὰ τοῦ στερητικοῦ α
 ἀτυχθείς.


Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon
Alphabetic letter chi, page 1852, line 13

(Ἀρσενικόν.)

<Χθαμαλός>. κοῖλος, ταπεινὸς, χαμηλός.

Procopius Hist., De aedificiis (lib. 1-6)
Book 4, chapter 11, section 2, line 2

                                             ταύτης ὁ περίβολος
εὐάλωτός τε ἦν τῷ χθαμαλὸς εἶναι· οὐδὲ ὅσον γὰρ ἐς τὸ
ἀναγκαῖον ἀνεῖχεν ὕψος· καὶ ἀναπεπταμένην τινὰ εἴσο-
δον κατὰ τῆς θαλάσσης τὸ γειτόνημα εἶχεν, ἀμηγέπη ἐπι-
ψαύοντος αὐτοῦ τοῦ ῥοθίου.

Hesychius Lexicogr., Lexicon (Π – Ω)
Alphabetic letter chi, entry 427, line 1

                                                    …..]
<χηρῶσαι>· ἐρημῶσαι
<χήρωσας>· χήραν (ε)ἴασας
<χήρωσε>· ἔξανδρον ἐποίησεν
<χηρωσταί>· οἱ μακρόθεν συγγενεῖς
<χήτεϊ>· στερήσει, ἐνδείᾳ, σπάνει
*<χήτει ἐνευναίων>· ἐνδείᾳ τῶν ἐγκοιμησομένων ἤτοι περιβολαίων
<χητεία>· χ[η]ρεία
<χῆτος>· ἔνδεια, στέρησις
<χθαμαλός>· ταπεινός.

Cyrillus Theol., Commentarius in xii prophetas minores
Volume 2, page 150, line 7

                          ὥσπερ δὲ χθαμαλὸς ὢν ἔτι, καὶ
μόλις ἀνίσχων τῆς γῆς ὁ αἰσθητὸς ἥλιος, οὔπω μὲν εὐρὺ
καὶ λαμπρὸν, συνεσταλμένον δὲ ὥσπερ ἐν ἑαυτῷ τὸ ἴδιον
ἔχει φῶς, ἀναθρώσκων γεμὴν ὑψοῦ, φαιδροτάτην τοῖς ἁπαν-
ταχῆ τῆς ἀκτῖνος ποιεῖται τὴν ἐκβολήν· οὕτω καὶ ἡ διὰ
Χριστοῦ παίδευσις, τουτέστιν ἡ εὐαγγελικὴ, συνεστέλλετο
μὲν ἐν ἀρχαῖς, καὶ ἠγνοεῖτο πολλοῖς· ἡλίου δὲ δίκην μονον-
ουχὶ καὶ ἀνίσχουσα, καὶ εἰς ὕψος ἰοῦσα κατὰ βραχὺ, καὶ
τὴν τῆς θεογνωσίας αὐγὴν ἀφιεῖσα πανταχῆ καταπλήττει
τὴν ἄβυσσον, τουτέστιν ἅπαν ἀνθρώπων γένος· τοιγάρτοι


Cyrillus Theol., Commentarius in xii prophetas minores
Volume 2, page 166, line 10

                                                  ὅτι δὲ οὐ
χθαμαλὸς καὶ χαμαιριφὴς ὁ βίος τῶν ἐν Χριστῷ δεδικαιω-
μένων, ἀλλὰ παντὸς γηΐνου καὶ σαρκικοῦ πράγματος ὑψοῦ
τέ ἐστι καὶ ἀνωκισμένος, ἀποφαίνει λέγων Ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ
ἐπιβιβᾷ με.

Cyrillus Theol., Commentarii in Matthaeum (in catenis)
Fragment 197, line 1

Mt 17, 1
 <Εἰς τὸ ὄρος> ἄνεισι δεικνύς, ὅτι ὁ χθαμαλὸς νοῦς οὐκ ἂν γένοιτο
πρὸς θεωρίαν ἐπιτήδειος, ἀλλ’ ὁ κατ’ ἰδίαν γεγονὼς καὶ ἔξω φροντίδων
βιωτικῶν ἐν ἡσυχίᾳ.

Cyrillus Theol., Glaphyra in Pentateuchum
Volume 69, page 513, line 49

Οὐ γάρ ἐστι χθαμαλὸς οὐδὲ κατεῤῥιμμένος τῶν ἁγίων
ὁ νοῦς· ἀλλὰ φρονήματος μὲν ὑπερφέρεται τοῦ γεω-
δεστέρου, καὶ σαρκικῶν ἐπιθυμιῶν.


Cyrillus Theol., Commentarii in Lucam (in catenis)
Volume 72, page 653, line 5

                                                Ἥξει γὰρ ἐν
δόξῃ, καὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ οὐκ ἐν σμικρο-
πρεπείᾳ τῇ καθ’ ἡμᾶς· ταῦτα ὑποσχόμενος ἄνεισιν
εἰς τὸ ὄρος, τρεῖς αὐτῶν τοὺς ἀπολέκτους ἔχων. –  
(E f. 344) Δεικνὺς ὅτι χθαμαλὸς νοῦς οὐκ ἂν γένοιτο
πρὸς θεωρίαν ἐπιτήδειος, ἀλλ’ ὁ τῶν γηΐνων κατ-
επαρθεὶς καὶ ὑπεράνω πάντων τῶν κατὰ σῶμα γε-
νόμενος, καὶ ἔξω φροντίδων βιωτικῶν κατ’ ἰδίαν ἐν
ἡσυχίᾳ καταστὰς, καὶ τῆς τῶν παθῶν ὑψηλότερος
καταδυναστείας χρηματίσας.


Georgius Choeroboscus Gramm., De spiritibus (excerpta)
Page 201, line 35

Ἠπεδανὸς, ὁ ἀσθενῶν, καὶ ὁ χθαμαλός. Ἤπιος, ὁ πρᾶος.

Etymologicum Genuinum, Etymologicum genuinum (α – ἁμωσγέπως)
Alphabetic letter alpha, entry 292, line 6

                                               ἐκ δὲ τοῦ ἤκαλος γίνε-
ται ἀκαλός κατὰ συστολὴν τοῦ <η> εἰς <α> καὶ ὀξύνεται ὁμοίως τῷ
ἁπαλός ὁμαλός χθαμαλός. ἐκ τοῦ οὖν ἀκαλός γίνεται ἀκαλά (Hes.
fr. 339)·
  ἀκαλὰ προρέων,  
ἀντὶ τοῦ ἡσύχως.


Etymologicum Genuinum, Etymologicum genuinum (ἀνάβλησις – βώτορες)
Alphabetic letter alpha, entry 1381, line 3

                           *οrus.  
 <Ἀτυχθείς> (Ζ 468)· ἔστι τεύχω, τὸ ἐπιτυγχάνω, ὁ μέλλων
τεύξω, ὁ δεύτερος ἀόριστος ἔτυχον, ἐτύχην, ἡ μετοχὴ τυχείς καὶ τυ-
χθείς κατὰ πλεονασμὸν τοῦ <θ>, ὥσπερ χαμαλός χθαμαλός· καὶ μετὰ
τοῦ στερητικοῦ <α> ἀτυχθείς, ὁ μὴ βουλόμενος τυχεῖν, ἀλλ’ ἀποστρε-
φόμενος εἰς τὸ διαμαρτεῖν.


Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ζείδωρος – ὦμαι)
Alphabetic entry chi, page 566, line 4

                         τὸ δὲ χθὼν ἐπειδὴ μόνως ἔστι
 θηλυκοῦ γένους, τούτου χάριν ἔτρεψε τὸ ω εἰς ο,
 οἷον, χθονός· καὶ ἐξ αὐτοῦ χθόνιος.
<Χθαμαλὸς>, ταπεινὸς, ὁμαλός.

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 44, line 32

<Ἀκαλός>: Ἔστιν ἦκα τὸ ἠρέμα· ἐκ τούτου γί-
νεται παράγωγον ἤκαλος, ὡς πέμπω πέμπελος, καὶ
ἄγω ἄγελος καὶ ἄγγελος, καὶ κατὰ συστολὴν ἀκα-
λὸς, ὁ ἥσυχος, ὡς ἁπαλὸς, ὁμαλὸς, χθαμαλὸς, ὀξύ-
νεται· τὸ δὲ ἤκαλος προπαροξύνεται, ὡς πάσσα-
λος, Κόκαλος, Τάνταλος.


Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 153, line 18

Ἢ παρὰ τὸ ἄημα πέπονθεν ἐπενθέσει τοῦ θ· τὸ γὰρ
ἀνάλογον ἦν, ἄσμα· ὥσπερ καὶ χῶ, τὸ χωρῶ, χὼν,
καὶ χθών· καὶ παρὰ τὸ χαμαὶ χαμαλὸς, καὶ χθαμα-
λὸς,
τὸ κοιλότατον· καὶ φθέγγεσθαι παρὰ τὸ φῶ, τὸ
εἰς φῶς ἄγειν τὰ τοῦ νοῦ.


Etymologicum Symeonis, Etymologicum Symeonis (α – ἁμωσγέπως)
Volume 1, page 196, line 15

                                       ἐκ δὲ τοῦ ἤκαλος – 6 ὁμοίως
τῷ ἁπαλός ὁμαλός χθαμαλός. ἐκ τούτου οὖν γίνεται ἀκαλός ἀκαλά,
ὡς ὁμαλός, ὁμαλά, ὡς παρὰ Ἡσιόδῳ (Fr. 339)·
  ἀκαλὰ † προρρέων,
ἀντὶ τοῦ ἡσύχως.

 

Etymologicum Symeonis, Etymologicum Symeonis (ἀνακωχῆς – βώτορες)
Volume 1, page 300, line 23

                                                          gen. 1382.
 <ἀτυχθείς> (Ζ 468)· τεύχω – 2 ὁ δεύτερος ἀόριστος
ἔτυχον ἐτύχην, ἡ μετοχὴ τυχείς καὶ πλεονασμῷ τοῦ <θ> τυχθείς,
ὡς χαμαλός χθαμαλός, καὶ μετὰ τοῦ στερητικοῦ <α> ἀτυχθείς, ὁ
μὴ – 5 φοβηθείς (l. c.)·
  ὄψιν ἀτυχθείς
M’ Z338.

 

Scholia In Oppianum, Scholia et glossae in halieutica (scholia vetera et recentiora)

Hypothesis-book 1, scholion 95, line 3

                                         χθαμαλοῖσι·

τραφεροῖς, ἁπαλοῖς, τοῖς ἔχουσιν ὕδωρ ἐπιπόλαιον·

χθαμαλὸς ὁ λεῖος τόπος παρὰ τὸ χαμαὶ χαμαλὸς,

καὶ πλεονασμῷ τοῦ θ χθαμαλός.

Έχουμε στις λέξεις

Χαμαλιάτικα

Χαμαλίκι

Χαμάλικος

Χαμαλοδουλεία

 

 

Πηγές:

Ιωάννης Σωτ.Μποζίκης: Ελληνικό ερμηνευτικό εγχειρίδιο λέξεων Τουρκικής ετυμολογίας.

Ευάγγελου Κ. Κοφινιώτη: Ομηρικόν Λεξικόν

 

Ομήρου Οδύσσεια

Ηλία Πετρόπουλου: Η χαμαλίκα και η ζαλίκα

LIDDELL & SCOTT

Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας

Ιωάννου Σταματάκου: Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης

Θησαυρός Ελληνικής Γλώσσας (TLG)

 

 

 

 photos https://en.wiktionary.org/, https://www.superstock.com/, https://www.delcampe.net/ 

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.

Ακολουθήστε μας στο Facebook @grnewsradiofl

Ακολουθήστε μας στο Twitter @grnewsradiofl

 

Copyright 2021 Businessrise Group.  All rights reserved. Απαγορεύται ρητώς η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ή αναδιανομή μέρους ή όλου του υλικού του ιστοχώρου χωρίς τις κάτωθι προυποθέσεις: Θα υπάρχει ενεργός σύνδεσμος προς το άρθρο ή την σελίδα. Ο ενεργός σύνδεσμος θα πρέπει να είναι do follow Όταν τα κείμενα υπογράφονται από συντάκτες, τότε θα πρέπει να περιλαμβάνεται το όνομα του συντάκτη και ο ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί στο προφίλ του Το κείμενο δεν πρέπει να αλλοιώνεται σε καμία περίπτωση ή αν αυτό κρίνεται απαραίτητο να συμβεί, τότε θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον αναγνώστη ποιο είναι το πρωτότυπο κείμενο και ποιες είναι οι προσθήκες ή οι αλλαγές. αν δεν πληρούνται αυτές οι προυποθέσεις, τότε το νομικό τμήμα μας θα προβεί σε καταγγελία DMCA, χωρίς ειδοποίηση, και θα προβεί σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες.

Άλλα Άρθρα

Ένας τίτλος… Πειραιάς: Αναβίωσε και φέτος το έθιμο της Ασούρα με το αυτομαστίγωμα. Αυτός ο τίτλος μου θύμισε ένα παλιότερο άρθρο που θέλω να το μοιραστώ μαζί σας !!

Ένας τίτλος… Πειραιάς: Αναβίωσε και φέτος το έθιμο της Ασούρα με το αυτομαστίγωμα. Αυτός ο τίτλος μου θύμισε ένα παλιότερο άρθρο που θέλω να το μοιραστώ μαζί σας !!

Η Ασούρα στον Πειραιά αποτελεί ένα αρχαίο έθιμο που αναβιώνει κάθε χρόνο, προσδίδοντας ένταση και...

Τελευταία Άρθρα

Σχολιασμός Επικαιρότητας

Ενδιαφέροντα Θέματα

Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων


Συμβουλές Μαγειρικής

Estiatorio Milos Miami
Estiatorio Milos Miami
Estiatorio Milos Miami
International sounds DJ Entertainment

Pin It on Pinterest

Share This