Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο γράφονται, μεταφράζονται, εκδίδονται και προωθούνται τα βιβλία. Μπορεί, όμως, να αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργία;
Η λογοτεχνία υπήρξε πάντοτε ένας χώρος βαθιά ανθρώπινος. Γεννήθηκε από την ανάγκη του ανθρώπου να αφηγηθεί, να θυμηθεί, να κατανοήσει τον κόσμο και να μοιραστεί όσα δεν μπορούσε να εκφράσει με διαφορετικό τρόπο. Σήμερα, για πρώτη φορά, η λογοτεχνική δημιουργία συναντά μια τεχνολογία που δεν περιορίζεται στη διόρθωση ή στην εκτύπωση ενός κειμένου, αλλά μπορεί να παράγει η ίδια προτάσεις, ιστορίες, ποιήματα και διαλόγους.
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη μπει στο γραφείο του συγγραφέα, στο μεταφραστικό εργαστήριο, στον εκδοτικό οίκο και στο βιβλιοπωλείο. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα επηρεάσει τη λογοτεχνία. Αυτό έχει ήδη συμβεί. Το πραγματικό ερώτημα είναι μέχρι πού πρέπει να φτάσει η παρουσία της.
Από το λευκό χαρτί στον ψηφιακό βοηθό
Για πολλούς συγγραφείς, τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης λειτουργούν ως βοηθοί. Μπορούν να οργανώσουν σημειώσεις, να εντοπίσουν γραμματικά λάθη, να προτείνουν μια διαφορετική δομή ή να βοηθήσουν στην αναζήτηση πληροφοριών. Ένας συγγραφέας μπορεί να τα χρησιμοποιήσει για να εξετάσει εάν η χρονική σειρά ενός μυθιστορήματος παρουσιάζει κενά ή για να δημιουργήσει μια πρώτη περίληψη του έργου του.
Σύμφωνα με έρευνα της Authors Guild σε περισσότερους από 1.700 συγγραφείς, το 23% δήλωσε ότι είχε χρησιμοποιήσει κάποια μορφή παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης στη συγγραφική διαδικασία. Οι περισσότεροι τη χρησιμοποίησαν για γραμματικό έλεγχο, οργάνωση του κειμένου, δημιουργία ιδεών ή προώθηση. Μόνο ένα μικρό ποσοστό δήλωσε ότι τη χρησιμοποίησε για να παραγάγει σημαντικό μέρος του τελικού κειμένου. Authors Guild
Αυτή η διάκριση είναι ουσιαστική. Άλλο είναι να χρησιμοποιεί κανείς ένα εργαλείο για να διορθώσει ένα λάθος και άλλο να του παραδίδει τη δημιουργική ευθύνη ενός έργου.
Η ταχύτητα αλλάζει την εκδοτική διαδικασία
Η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει εργασίες που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν πολλές ώρες. Μπορεί να βοηθήσει στην πρώτη γλωσσική επεξεργασία ενός χειρογράφου, στην ταξινόμηση υποβολών, στην προετοιμασία περιγραφών και στην παραγωγή υλικού για την προώθηση ενός βιβλίου.
Στη μετάφραση, τα νέα εργαλεία μπορούν να προσφέρουν γρήγορα ένα πρώτο κείμενο εργασίας. Δεν μπορούν, όμως, να αποδώσουν πάντοτε τον ρυθμό, τα πολιτισμικά συμφραζόμενα, την ειρωνεία και τις λεπτές αποχρώσεις της λογοτεχνικής γλώσσας. Η λογοτεχνική μετάφραση δεν είναι απλή αντικατάσταση λέξεων. Είναι μια δεύτερη πράξη δημιουργίας.
Το ίδιο ισχύει και για την επιμέλεια. Ένα πρόγραμμα μπορεί να εντοπίσει μια επανάληψη, αλλά δεν γνωρίζει πάντοτε αν αυτή η επανάληψη είναι αδυναμία ή συνειδητή επιλογή του συγγραφέα. Μπορεί να προτείνει μια πιο «καθαρή» πρόταση, αλλά να αφαιρέσει ακριβώς εκείνη την ιδιομορφία που κάνει τη φωνή του δημιουργού ξεχωριστή.
Η αγορά γεμίζει με κείμενα
Η δυνατότητα παραγωγής μεγάλου όγκου περιεχομένου μέσα σε ελάχιστο χρόνο έχει δημιουργήσει ένα νέο πρόβλημα. Ψηφιακές πλατφόρμες και υπηρεσίες αυτοέκδοσης μπορούν να γεμίσουν με βιβλία που δημιουργήθηκαν γρήγορα, χωρίς ουσιαστική έρευνα, προσωπική εμπειρία ή υπεύθυνη επιμέλεια.
Ένα τέτοιο περιβάλλον δυσκολεύει τον αναγνώστη να ξεχωρίσει το προσεγμένο έργο από το μαζικά παραγόμενο περιεχόμενο. Δυσκολεύει, επίσης, τους νέους συγγραφείς, οι οποίοι ήδη προσπαθούν να βρουν χώρο σε μια ανταγωνιστική αγορά.
Οι ανησυχίες αυτές αποτυπώνονται και στις έρευνες των συγγραφικών ενώσεων. Το 91% των συγγραφέων που συμμετείχαν στην έρευνα της Authors Guild θεωρεί ότι οι αναγνώστες πρέπει να ενημερώνονται όταν ένα έργο έχει δημιουργηθεί ολόκληρο ή εν μέρει με τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, το 94% ζητά από την εκδοτική βιομηχανία να υιοθετήσει έναν σαφή κώδικα δεοντολογίας.
Ποιος είναι ο συγγραφέας;
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ανοίξει μια δύσκολη συζήτηση γύρω από την έννοια της πατρότητας ενός έργου. Εάν ένα πρόγραμμα παράγει το μεγαλύτερο μέρος ενός μυθιστορήματος, ποιος είναι ο πραγματικός δημιουργός; Εκείνος που έδωσε την αρχική εντολή, η εταιρεία που κατασκεύασε το σύστημα ή κανείς από τους δύο;
Το Γραφείο Πνευματικών Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Πολιτειών εξακολουθεί να θεωρεί την ανθρώπινη δημιουργία βασική προϋπόθεση για την προστασία ενός έργου. Ένα βιβλίο που περιλαμβάνει υλικό παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προστατευθεί ως προς την ανθρώπινη συμβολή, την επιλογή, τη διάταξη και τα πρωτότυπα μέρη του. Το καθαρά μηχανικά παραγόμενο υλικό, όμως, δεν αποκτά αυτομάτως την ίδια προστασία. U.S. Copyright Office
Υπάρχει και ένα δεύτερο ζήτημα: πολλά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύτηκαν χρησιμοποιώντας τεράστιες συλλογές κειμένων. Οι συγγραφείς ζητούν να γνωρίζουν αν χρησιμοποιήθηκαν τα βιβλία τους και απαιτούν συναίνεση, αναφορά και οικονομική αποζημίωση. Στην έρευνα της Authors Guild, το 90% δήλωσε ότι οι δημιουργοί πρέπει να αμείβονται όταν τα έργα τους χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση τέτοιων συστημάτων.
Μπορεί μια μηχανή να γράψει λογοτεχνία;
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μιμηθεί το ύφος, να ακολουθήσει μια αφηγηματική δομή και να παράγει μια τεχνικά σωστή ιστορία. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει μνήμη, συνείδηση ή προσωπικό βίωμα.
Δεν έχει αγαπήσει, δεν έχει χάσει έναν άνθρωπο, δεν έχει νοσταλγήσει έναν τόπο και δεν έχει φοβηθεί το πέρασμα του χρόνου. Επεξεργάζεται γλωσσικά μοτίβα που δημιουργήθηκαν από ανθρώπους. Η δύναμή της βρίσκεται στη σύνθεση και στην ταχύτητα, όχι στην εμπειρία.
Το γεγονός αυτό δεν ακυρώνει τη χρησιμότητά της. Υπενθυμίζει, όμως, ότι ένα εργαλείο δεν πρέπει να συγχέεται με τον δημιουργό.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται και κυκλοφορεί ένα βιβλίο. Δεν μπορεί να αποφασίσει γιατί πρέπει να γραφτεί. Αυτή η απόφαση παραμένει ανθρώπινη.
Το μέλλον της λογοτεχνίας δεν θα κριθεί από το αν θα χρησιμοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά από το πώς θα τη χρησιμοποιήσουμε. Με διαφάνεια, μέτρο, σεβασμό στα πνευματικά δικαιώματα και αναγνώριση της ανθρώπινης εργασίας, μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο. Χωρίς αυτά τα όρια, κινδυνεύει να μετατρέψει τη δημιουργία σε απλή παραγωγή περιεχομένου.
Η λογοτεχνία, όμως, δεν είναι μόνο περιεχόμενο. Είναι φωνή, μνήμη και ανθρώπινη παρουσία. Και όσο ο άνθρωπος εξακολουθεί να έχει ανάγκη να αφηγείται την αλήθεια του, η ουσία της δεν μπορεί να παραχθεί με το πάτημα ενός κουμπιού.
photo Greek News FL
