Ο Ερυσίχθονας ο Θεσσαλός o άνθρωπος που έτρωγε τις σάρκες του και η σημερινή Ελίτ που καταστρέφει τις σάρκες του πλανήτη μας.
Τι σημαίνει το όνομα “Ερυσίχθονας”;
Προέρχεται από την ένωση των λέξεων “έρυσις” και “χθών” :
“Έρυσις” σημαίνει πληγή(τράβηγμα-έλκυση) και “χθών” σημαίνει γη-χώμα.
Δηλαδή Ερυσίχθων μπορεί και να σημαίνει πληγή της γης ή αυτός που χαράζει-πληγώνει την γη
- αυτή η ρίζα, το αδυσώπητο “εγώ”, που επισημάνθηκε επίμονα και με πολλές παραλλαγές από τους αρχαίους Έλληνες
Ο Ερυσίχθονας ο Θεσσαλός ήταν μυθικός γιος του Μυρμιδόνα ή του Τρίοπα και εγγονός του θεού Ποσειδώνα.
Ο Ερυσίχθονας ήταν γνωστός για την ασέβειά του. Μια ημέρα πήρε μαζί του 20 δούλους του και πήγε στο άλσος που είχαν αφιερώσει οι Πελασγοί στη θεά Δήμητρα. Εκεί διέταξε τους δούλους να κόψουν τα δέντρα για να μπορέσει να χτίσει εκεί παλάτι στο οποίο θα γλεντούσε με τους φίλους του. Ανάμεσα στα άλλα δέντρα βρισκόταν και μία πανύψηλη λεύκα που ήταν το αγαπημένο δέντρο της Δήμητρας. Γύρω από τη λεύκα αυτή οι Δρυάδες Νύμφες έψελναν τα όμορφα τραγούδια τους και χόρευαν τους μαγικούς χορούς τους. Ο ασεβής Ερυσίχθονας δεν σταμάτησε το καταστρεπτικό του έργο ούτε μπροστά στο ιερό αυτό δέντρο. Με την πρώτη όμως τσεκουριά που του έδωσε παρουσιάσθηκε ενώπιόν του η ιέρεια της Δήμητρας Νικίππη, που δεν ήταν παρά η ίδια η θεά μεταμορφωμένη. Η ιέρεια προσπάθησε να σταματήσει το κόψιμο των δέντρων, αλλά ο Ερυσίχθονας την απείλησε με την αξίνα του. Η θεά τότε πέταξε τη μεταμφίεση της ιέρειας και εμφανίσθηκε με όλη της τη θεϊκή μεγαλοπρέπεια. Οι δούλοι σκόρπισαν από δω και από κει, και ήταν έτοιμοι να πεθάνουν από τον φόβο τους. Η Δήμητρα όμως τους λυπήθηκε και τους άφησε να φύγουν χωρίς να τους βλάψει, ενώ τον ασεβή Ερυσίχθονα τον τιμώρησε με ακράτητη πείνα.
Από τη στιγμή εκείνη ο Ερυσίχθων άρχισε να τρώει ό,τι έβρισκε μπροστά του. Αφού έφαγε ό,τι φαγώσιμο βρισκόταν στο σπίτι του και όλα του τα ζώα, άρχισε να γυρίζει στους δρόμους και να αρπάζει τις προσφορές από τους βωμούς. Οι δυστυχισμένοι οι γονείς του δεν ήξεραν πώς να τον βοηθήσουν. Ο πατέρας του κατέφυγε στον Ποσειδώνα, ο οποίος όμως ήταν εξίσου ανίκανος να θεραπεύσει τον εγγονό του από το κακό που τον βρήκε. Στο μεταξύ ο Ερυσίχθονας βασανιζόταν όλο και περισσότερο από την πείνα. Πούλησε την κόρη του Μήστρα για να αγοράσει τρόφιμα. Αλλά η Μήστρα, που ήταν μάγισσα, επέστρεψε στο σπίτι της και παρεκάλεσε και πάλι τον Ποσειδώνα. Ο θεός, μη μπορώντας να βοηθήσει τον Ερυσίχθονα, έδωσε στη Μήστρα την ικανότητα να μεταμορφώνεται σε διάφορα ζώα και να ξεφεύγει από τον πατέρα της. Μία εκδοχή αναφέρει ότι η Μήστρα, από δική της πρωτοβουλία, εκμεταλλεύθηκε το χάρισμα της μεταμορφώσεως για να πουλιέται ως δούλα συνεχώς και να βοηθά έτσι τον πατέρα της. Αλλά στο τέλος, ο Ερυσίχθονας, μη έχοντας να φάει τίποτα πια, άρχισε να τρώει το ίδιο του το κρέας μέχρι που πέθανε.
Με τον μύθο του Ερυσίχθονα ασχολήθηκαν πολλοί αρχαίοι ποιητές και μυθογράφοι, όπως ο Καλλίμαχος στον έκτο του ύμνο προς τη Δήμητρα, ο Λυκόφρων, ο Νίκανδρος και ο Οβίδιος.
Ο Οβίδιος στο όγδοο βιβλίο του που φέρει τον τίτλο Μεταμορφώσεις: από τον στίχο 738 -884 διηγείται τον μύθο του Ερυσίχθονα
Ο οβιδιακός Ερυσίχθων είναι ενήλικος, έγγαμος, πατέρας, εκ προμελέτης κακοποιό στοιχείο, ιερόσυλος και λιμασμένος δαίμων, άνθρωπος που καταλαμβάνεται από τη μανία της πείνας σαν τιμωρία από τη θεά της τροφής Δήμητρα και που σταδιακά οδεύει στη ζητιανιά και στην αυτο-φαγία. Από αυτή την κατάσταση τον σώζει η κόρη του Μήστρα που είχε από τον παλιό εραστή της Ποσειδώνα την ικανότητα να μεταμορφώνεται διαρκώς. Το πάθος του πατέρα Ερυσίχθονα εξουδετέρωσε την πατρική στοργή και δεν απέτρεψε τη Μήστρα από το να πουλιέται ξανά και ξανά, κάθε φορά με διαφορετική μορφή και σε καινούριο αφέντη, ώστε να προμηθεύει τον πατέρα της με τα χρήματα της νέας αγοράς. (Εικ. 1445, 1446, 1447, 1448) Και όχι μόνο δεν το απέτρεπε αλλά την προωθούσε κιόλας στις αγοραπωλησίες. Όμως ούτε αυτό τον έσωσε. Το τέλος του προήλθε από την αυτοφαγία του -έτρεφε το κορμί του λιγοστεύοντάς το.
Οβιδίου Μεταμορφώσεις Βιβλίον VIII 738-884
Μετάφραση από τα Λατινικά από τον Θεόδωρο Τσοχαλή
Πιο μικρή δύναμη ούτ’ η συμβία του Αυτολύκου, η θυγατέρα
του Eρυσίχθονος έχει· γονιός της ήταν εκείνος, που τους ουράνιους
740 περιφρονούσε και που δεν έκανε καμμιά θυσία στους βωμούς πάνω.
Κείνος το δάσος της Δήμητρας, λένε, πως με τσεκούρι έχει αφανίσει κι ότι με σίδηρο βεβήλωσε το αρχαίο άλσος.
Σ’ αυτό στεκόταν δρυς πολυχρόνια στέρεη εξαίσια, μόνη όντας δάσος·
κορδέλες τούτην καί πινακίδες με επιγράμματα μα και στεφάνια
745 την περίζωναν, τεκμήρια όντας επιτυχίας των προσευχών τους.
Κάτω από τούτη συχνά οι δυάδες γιορτινούς πάντα χορούς χόρευαν,
συχνά τα χέρια καθώς ένωναν σε σειρά τούτες τον κορμό γύρω
περικύκλωναν, καί δεκαπέντε οργιές μεγάλη η περιφέρεια
της δρυός ήταν και τόσοι ήσαν οι άλλοι θάμνοι κάτω από τούτη,
750 όσα χορτάρια υπήρχαν κάτω από εκείνους.
Παρ’ όλα τούτα ο Ερυσίχθων μακριά δεν κράτησε τον σίδηρό του
από εκείνη κι ευθύς προστάζει τους υπηρέτες τήν ιερή τούτη
τη δρυ να κόψουν και όταν είδε αυτούς πού πρόσταξε, να κοντοστέκουν,
τότε ο ανόσιος από ένα δούλο το τσεκούρι του αρπώντας είπε:
755 Όχι μονάχα αν η δρυς είναι της θεάς φίλη, αλλά κι η ίδια
ή θεά αν ήταν, με τη φυλλώδη κορφή της τώρα τη γη θ’ αγγίξει.’
Είπε εκείνος, κι ενώ χτυπούσε με πλάγιο πλήγμα με το τσεκούρι,
τρόμαξε τότε ή Δηωία δρυς καί αμέσως στεναγμό βγάζει·
συνάμα φύλλα καί βελανίδια άρχισαν χρώμα ωχρό να παίρνουν
760 και τα μακριά της κλαδιά να παίρνουν το ωχρό χρώμα.
Όταν τ’ ανόσιο ασεβές χέρι έκανε τραύμα εις τον κορμό της, απ’ τη σκισμένη τη φλούδα τούτης έτρεξε αίμα όχι με άλλον τρόπο αλλ’ όπως συνήθως αίμα απ’τον κομμένο αυχένα ταύρου πελώριου τρέχει όταν μπρος τούτος στον βωμό πέφτει θυσιασμένος.
765 Όλοι εκπλαγήκαν κάποιος απ’ όλους τολμάει τότε το ανόσιο έργο να αποτρέψει και το πελέκι με τις δύο κόψεις να σταματήσει.
Ο Θεσσαλός τούτον βλέπει και λέει: Δέξου τα άθλα του ευσεβούς νους σου και το πελέκι από το δένδρο στρέφει εναντίον του άνδρα αμέσως και του αποκόβει την κεφαλή του κι ορμώντας πάλι χτυπά το δένδρο,
770 οπότε τότε από το μέσον του δένδρου τέτοια φωνή εβγήκε: Κάτι» από τούτο το ξύλο νύμφη εγώ δα είμαι προσφιλεστάτη στη Θεά Δήμητρα. που ξεψυχώντας μαντεύω ότι η τιμωρία των πράξεών σου σ’ εσέ θα πέσει. παρηγοριά γιά τη θανή μου.
Μα συνεχίζει το ανόσιο έργο κείνος, και τέλος καταβλημένη
775 η δρυς απ’ τ’ άπειρα πλήγματα πέφτει, καθώς τη δέσαν με σχοινιά κι έτσι ; την ετραβήξαν. και με το βάρος έστρωσε κάτω περίσσιο δάσος.
Και εμβρόντητες τότε οι δρυάδες γιά τη δική τους βλάβη καί τ’ άλσους αδελφές όλες, ευθύς στη Θεία Δήμητρα πάνε μ’ ενδυμασίες μαύρες πενθώντας κι αποζητούνε του Ερυσίχθονος την τιμωρία.
780 Συγκατένευσε η πανωραία Θεά σε τούτες κι ευθύς κινώντας την κεφαλή της. Τους αγρούς σείει που ήσαν γεμάτοι μεστό σιτάρι και μηχανεύεται οικτρό το είδος της τιμωρίας, – αρκεί κι εκείνος να μη γινόταν άξιος οίκτου για τέτοιες πράξεις από τους άλλους, – μ’ ολέθρια Πείνα να τόνε φθείρει. Αφού στην ίδια τη θεά κείνη
785 δεν επροσήλθε (διότι οι μοίρες δεν επιτρέπουν μαζί να είναι η θεία Δήμητρα κι ή Πείνα) τότε μια θεότητα του όρους πάνω την αγρότισσα όρειάδα τούτη την παρακίνησε με τέτοια λόγια: Εις της Σκυθίας τα τελευταία όρια είναι παγερός τόπος, έδαφος άθλιο, γη πάντα στείρα, δίχως να έχει καρπούς καί δένδρα·
790 εκεί διαμένουν το νωθρό Ρίγος και ή Ωχρότης μα και ο Τρόμος κι η άσιτη Πείνα- πρόσταζε τούτη να αποκρύψει τον εαυτό της στ’ ανόσια σπλάγχνα τον ιερόσυλου, μήτ’ αφθονία πολλών πραγμάτων να τη νικάει, καί άμιλλώμενη μ’ εμέ ας περάσει τη δύναμή μου- μα για να μη σε φοβίζει εσένα η απόσταση η τρανή τον δρόμου,
795 πάρε το άρμα, πάρε τους δράκους, που θα διευθύνεις ψηλά μ’ ηνία.’
Κι έδωσε τούτα. Με το δοσμένο άρμα εκείνη καθώς φερόταν μέσ’ στον αέρα, έφθασε τέλος εις τη Σκυθία στην κορφή πάνω του ψυχρού όρους (Καύκασος λέγεται), και τους
τραχήλουςς ευθύς των δράκων λάφρωσε, οπότε βλέπει την Πείνα, πού αναζητούσε, σ’ αγρό πετρώδη
800 ν’ αποσπά χόρτα μ’ αραιά δόντια και με τα νύχια.
Τραχεία είχε κόμη, κοίλα τα μάτια, ωχρότης ήταν στο πρόσωπό της, θετικά τα χείλη από τον ρύπο, τραχύς ο φάρυγγας από την κρούστα, σκληρό το δέρμα, ώστε φορούνε μέσα από τούτο να φανούν σπλάγχνα· τα οστά κάτω απ’ τα καμπύλα ισχία πάντα ξηρά εξέχουν·
805 αντί κοιλίας ήταν ο τόπο; της κοιλιάς μόνο· νόμιζες ότι το στήθος κρέμεται καί συγκροτείται μόνο απ’ τη ράχη· καί τις αρθρώσεις αύξησε η ισχνότης· τα γόνατά της ήσαν πρησμένα, και τα σφυρά της παρουσίαζαν ένα εξόγκωμα πολύ μεγάλο.
Τούτη από πέρα μόλις τήν είδε (γιατί δεν τόλμησε να ’ρθει κοντά της),
810 της θεάς Δήμητρας τις εντολές της, της λέει και λίγο χρονοτριβώντας, αν και απείχε μακριά από κείνη, αν και προσφάτως εκεί είχε έρθει, | της φάνηκε ότι ένοιωσε πείνα, καί οδήγησε μετέωρη όντας
τους δράκους πίσω στην Αιμονία στρέφοντας γρήγορα τα χαλινάρια.
Της θεάς Δήμητρας τις εντολές της η Πείνα, αν κι είναι πάντα ενάντια
815 στο έργο εκείνης, τις φέρει εις πέρας και με τον άνεμο μέσ’ στον αέρα στην προσταγμένη οικία φθάνει κι αμέσως μπαίνει μέσ’ στους θαλάμους του ιερόσυλου και, όπως ήταν παραδομένος σε βαθύ ύπνο (διότι ήταν ώρα της νύχτας), με τα δυο χέρια τον αγκαλιάζει κι εμπνέει στον άνδρα τον εαυτό της, και φυσά μέσα στον φάρυγγά του
820 και μέσ’ στο στήθος και μέσ’ στο στόμα και πείνα σπέρνει στις άδειες φλέβες) κι αφού εκτέλεσε τα προσταγμένα, τον καρποφόρο κόσμο αφήνει και επιστρέφει στους φτωχούς οίκους και στα συνήθη άξενα άντρα. Τον Ερυσίχθονα έθελγε ακόμη ό πράος ύπνος μ’ ήπιες φτερούγες.
Στο όνειρό του μέσα στον ύπνο ζητά εκείνος τροφές να φάει
825 καί κινεί άδειο όλο το στόμα καί φθείρει δόντι πάνω στο δόντι καί με ανύπαρκτη τροφή γυμνάζει τον φάρυγγά του εμπαίζοντάς τον κι αντί εδέσματα καταβροχθίζει μάταια τούτος τις λεπτές αύρες.
Ωστόσο όταν έφυγε ο ύπνος, λύσσα κι ή κάψα της βουλιμίας του κυριεύει τ’ άμετρα σπλάγχνα και τον λαιμό του τον αδηφάγο.
830 Ζητά αμέσως ό,τι παρέχει η γη, η θάλασσα καί ο άέρας,
και στο γεμάτο τραπέζι μπρός του μέμφεται τούτος την ασιτία και μέσ’ στο δείπνο ζητάει δείπνο, κι ό,τι υπήρχε μέσα στις πόλεις κι ό,τι μπορούσε να επαρκέσει στον λαό όλο, δεν αρκεί σ’ έναν, και ποθεί τόσο περίσσια, όσο περίσσια βάζει μέσ’ στην κοιλιά του.
835 Κι όπως η θάλασσα άπ’ τη γη όλη τούς ποταμούς της δέχεται εντός της καί δεν χορταίνει άπ’ τα νερά τους και καταπίνει ποτάμια ξένα, κι όπως ποτέ της η αρπάχτρα φλόγα δεν παραιτείται άπ’ τήν τροφή τη;, άλλ’ όμως άπειρα φρύγανα καίει κι όσο αφθονία περίσσια υπάρχει, τόσο περίσσια ζητά και μ’ όλο το πλήθος γίνεται πιο αδηφάγα.
840 έτσι το στόμα του ανόσιου του Ερυσίχθονος δέχεται όλες τις τροφές κι όλες ζητά συνάμα- γίνεται κάθε τροφή σ’ εκείνον αφορμή κι άλλης τροφής καί πάντα μένει άδειος τόπος να φάει κι άλλο.
Λόγω της πείνας και της σφοδρής του γαστριμαργίας τον πατρικό του μείωσε πλούτο, αμείωτη όμως η σκληρή πείνα έμενε τότε
845 καί τον αδηφάγου τον φάρυγγά τον η λαιμαργία προσαυξανόταν. Στο τέλος, όταν μέσ’ στην κοιλιά του κατέβηκε όλη η περιουσία, έμενε η κόρη που ήταν άξια να έχει άλλον καλό πατέρα.
Πάμπτωχος τότε πωλεί καί τούτη. Δεν δέχεται όμως τον κύριό της η αντρεία κόρη και τις παλάμες πάνω άπ’ τη γείτονα θάλασσα απλώνει:
850 Λευτέρωσέ με άπ’ τον αφέντη, συ που το γέρας της αρπαγμένης της παρθενιάς μου κατέχεις,’ λέει· τούτο το είχε ο Ποσειδώνας· που την Ικέτιδα δεν παραβλέπει, αν κι ο αφέντης, που ακολουθούσε, την έβλεπε ήδη, και τη μορφή της αλλάζει κι όψη άνδρα της δίνει και με κατάλληλο ένδυμα ανθρώπου πού πιάνει ψάρια ευθύς τη ντύνει.
855 Τούτη ο αφέντης βλέποντας είπε: ‘ Σύ πού τ’ αγκίστρι το κρεμασμένο μ’ ένα μικρό σου δόλωμα κρύβεις, πού το καλάμι συ διευθύνεις, είθε έτσι να ’ναι ήρεμη η θάλασσα, έτσι το ψάρι στο νερό μέσα εύπιστο να ’ναι και να μη νοιώσει το αγκίστρι ώσπου να το αγκιστρώσεις· κείνη η οποία πριν από λίγο μ’ ευτελή ρούχα κι άστατη κόμη
860 στην ακτή τούτη εστάθη (διότι καθώς στεκόταν στην ακτή είδα), πες μου πού είναι· γιατί τα ίχνη αυτής πιο πέρα δεν προχωρήσαν. Ένοιωσε εκείνη το θείο δώρο που καλά πήγε κι έχαιρε διότι από την ίδια αυτήν ζητούσε κι είπε σ’ εκείνον που τη ρωτούσε:
Όποιος κι αν είσαι, ζητώ συγγνώμη· δεν έχω στρέφει τα μάτια σε μέρος :
865 άλλο από τούτο εδώ το βάθος, μα τη δουλειά μου πρόσεχα μόνο.
Για ν’ αμφιβάλλεις εσύ πιο λίγο, είθε ο θαλάσσιος ο θεός έτσι αυτή τήν τέχνη να βοηθήσει, ως είναι αλήθεια ότι κανένας πιο πριν δεν ήταν στην ακτή τούτη, γυναίκα ή άνδρας, πλην από μένα.’ Πίστεψε ο αφέντης· το βήμα στρέφει κι ευθύς στην άμμο πατώντας φεύγει
870 ξεγελασμένος, και σε εκείνη δόθηκε η όψη που είχε πρώτα.
Όταν κατάλαβε πώς είχε αλλάξει σώμα η κόρη, τότε ο γονιός της τήν Τριοπηίδα πωλεί περίσσιες φορές σ’ αφέντες, αλλά εκείνη τώρα φοράδα, τώρα πετούμενο, άλλοτε βόδι, άλλοτε ελάφι έφευγε πάντα καί στον αχόρταγο γονιό παρείχε τροφές μη δίκαιες.
875 Αφού ή δύναμη κείνου του πάθους είχε αναλώσει κάθε εφόδιο και τροφή νέα εχρειαζόταν η βαρεία νόσος, αυτός τα μέλη δαγκώνοντάς τα τα διασπούσε σπαράζοντας τα κι έτρεφε ο έρμος τον εαυτό του αναλίσκοντας το σώμα του όλο.
Τί ασχολούμαι όμως με ξένα: Καί εγώ, νέοι, δύναμη έχω
880 συχνά το σώμα να μεταβάλλω, σ’ αριθμό όμως καθορισμένο.
Αυτός πού είμαι, φαίνομαι τώρα· άλλοτε πάλι σε φίδι αλλάζω, άλλοτε όντας σ’ αγέλη ηγέτης δύναμη παίρνω στα κέρατά μου, δυνατό; ήμουν στα κέρατά μου- τώρα στερούμαι το ένα μου όπλο στο μέτωπό μου, καθώς σύ βλέπεις” Τα λόγια πνίξαν οι στεναγμοί του.
(Συνεχίζεται)
Photo Από Johann Wilhelm Baur (1600-1640) http://www.uvm.edu/~hag/ovid/baur1703/index.html – http://www.uvm.edu/~classics/slides/a13.jpeg (see main page), Κοινό Κτήμα, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1139367 – https://el.wikipedia.org/wiki/
