Καταπληκτικό κλίμα, πλούτος έργων, πλεοναστική γεωγραφική θέση για το εμπόριο και το ένδοξο παρελθόν της Αρχαίας Ελλάδας, πάντα θα ελκύουν στις νήσους του Αρχιπελάγους την περιέργεια των περιηγητών και την προσοχή των πολιτικών.
Β.Μ. Μπρονέφσκι,
Αξιωματικός του ρωσικού στόλου στην3η εκστρατεία στη Mεσόγειο του ρωσικού στόλου υπό την αρχηγία του Ρώσου ναυάρχου Νμτίτριι Νικολάγιεβιτς Σενιάβιν 1805-1807
Ενθουσιασμένοι από τον ευγενικό Αγώνα του Ελληνικού λαού για ελευθερία, μία ολόκληρη πλειάδα Ρώσων ρομαντικών ποιητών της εποχής δεν δύναται να μείνει αμέτοχη της γενικότερης φιλελληνικής-φιλελεύθερης τάσης, όλου αυτού του καλλιτεχνικού κύματος, που περιβάλλει την Ευρώπη. Εμπνευσμένοι από την αδήριτη ανάγκη των απογόνων «του Μίνωα, του Λυκούργου, του Σόλωνα, του Μιλτιάδη, του Θεμιστοκλή, του Αριστείδη» για φυσική, σωματική ελευθερία, πνευματική αυτάρκεια, εθνική κυριαρχία, ορμούν στη δημιουργική τους πάλη και, με την πένα τους, με το λόγο τους, απαθανατίζουν το γενικότερο συναίσθημα της εποχής για ελευθερία των λαών και δημιουργία εθνικών κρατών.
Στο εν λόγω άρθρο παρατίθενται ποιήματα Ρώσων φιλελλήνων ποιητών, από την εξαιρετική έκδοση «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 στον καθρέφτη της ρωσικής ποίησης», με επιλογή, εισαγωγή, επιμέλεια της εξαιρετικής Ελληνίστριας, καθηγήτριας Σόνιας Ιλίνσκαγια-Αλεξανδροπούλου, που εκδόθηκε το 2001 από το Βιβλιοπωλείο της «ΕΣΤΙΑΣ» Ι.Δ. ΚΟΛΛΑΡΟΥ & ΣΙΑΣ Α.Ε. [πρόκειται για δίγλωσση έκδοση, σε ελληνική και ρωσική] με την ουσιαστική υποστήριξη και συμβολή του τότε Έλληνα Πρέσβη της Ελλάδας στη Ρωσία Δημήτρη Κυπραίου. Την ποίηση επενδύουμε με μερικά αποσπάσματα απομνημονευμάτων Ρώσων περιηγητών, που επισκέπτονται την Ελλάδα τη δεδομένη περίοδο και καταγράφουν τις εντυπώσεις τους από τις επαφές τους με τον ελληνικό πληθυσμό.
Όπως απόλυτα εύστοχα επισημαίνει στον πρόλογο της έκδοσης η καθηγήτρια κυρία Ιλίνσκαγια-Αλεξανδροπούλου, «…η έκδοση, στα ελληνικά και στα ρωσικά, ετούτης της συλλογής αποτελούν οφειλόμενη πράξη δικαιοσύνης, προκαλώντας ικανοποίηση και ελπίδες πως το κεφάλαιο που ανοίγουν, θα παρακινήσει το ενδιαφέρον Ελλήνων και Ρώσων μελετητών και θα έχει συνέχεια».
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΟΥΣΚΙΝ – (1799-1837).
Πιστή Ελληνίδα μου, μην κλαις – σαν ήρωας έχει πέσει!
Στο στήθος με μολύβι τον κάρφωσε ο εχθρός.
Μην κλαις – σαν τον χαιρέτησες μ΄ όρκο τον είχες δέσει
Να ΄ναι στο δρόμο της τιμής που ειν΄ αίμα και χαμός!
Τότε, ένιωσε αίσθημα βαρύ για τη φυγή του,
Το χέρι του θριαμβικό έτεινε στο παιδί του,
Με μάτια όλο δάκρυα πικρά το ευλογεί,
Της λευτεριάς τα λάβαρα σάλευαν λυπημένα,
Μυρτιάς κλωνάρι έβαλε τριγύρω στο σπαθί,
Αριστογείτων – ρίχτηκε στη μάχη αντρειωμένα,
Θυσιάστηκε – το έργο του έχει εκπληρωθεί.
1821
Μτφρ. Στρατής Πασχάλης
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΟΥΣΚΙΝ – (1799-1837).
ΣΕ ΜΙΑ ΕΛΛΗΝΙΔΑ
Γεννήθηκες γλυκά για να φλογίζεις
Του κάθε ποιητή τη φαντασία,
Ν΄ αναστατώνεις, να αιχμαλωτίζεις
Μ΄ αυτή τη ζωηρή σου γοητεία,
Τη λαγγεμένη σου, αλλόκοτη λαλιά
Και την καθρέφτινη, ολόφωτη ματιά,
Το τολμηρό σου πόδι, είσαι πλασμένη
Για χάδια, είσαι για πάθη γεννημένη.
Της Λίλας ο ποιητής στα όνειρά του
Μην είδε τη δική σου ομορφιά,
Και σ΄ έκανε ουράνια ζωγραφιά,
Κοιτώντας σε μ΄ απόγνωση βαθιά,
Εξαίσιο κι αιώνιο ίνδαλμά του?
Και μήπως στην απόμακρή σου χώρα,
Στον ξάστερο, τον ήλιο τον καυτό,
Ο βάρδος που ΄χε του οίστρου όλα τα δώρα,
Σ΄ είδε σε κάποιο του όνειρο, γι΄αυτό
Η όψη σου από κείνη εκεί την ώρα
Έμεινε μέσα του για πάντα φυλαχτό?
Κι ίσως μεθούσε ο μάγος την καρδιά σου
Στη λύρα κρούοντας τραγούδια πλήθος,
Κι ένα μοιραίο ρίγος άθελά σου
Δονούσε το περήφανό σου στήθος?
Κι εσύ στον ώμο του έγερνες … καλή μου,
Όχι, όχι, η ζήλεια μου, αχ πώς με καίει,
Κι ένα μαχαίρι νιώθω στην ψυχή μου!
Τόσον καιρό δεν είχα ευτυχία,
Μα τώρα είναι παράξενο – τη ζω.
Με βασανίζει απόκρυφη μελαγχολία,
Γιατί ΄ναι πλάνη ό,τι κι αν αγαπώ.
1822
Μτφρ. Στρατής Πασχάλης
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΟΥΣΚΙΝ – (1799-1837).
Σηκώσου, ω Ελλάδα, και τον αγώνα στήσε,
Και δείξε την αντρεία των παλικαριών σου,
Κι εκείνη την παλιά σου τη μανία λύσε
Του Ολύμπου και της Πίνδου, των Θερμοπυλών σου!
Σ΄ αυτά τα προαιώνια τα βουνά τα μαύρα,
Γεννήθηκε η νέα Ελευθερία,
Στην Αθηνών τα μάρμαρα που ΄ν΄ όλα λαύρα,
Και στων αρχαίων ηγετών τα μαυσωλεία.
Η χώρα των θεών και των ηρώων η χώρα,
Φλέγεται απ΄ τη φωτιά ενός αγώνα ωραίου,
Σπάει τα δεσμά και πάει και τραγουδάει τώρα
Τυρταίο και Βύρωνα και θούρια του Φεραίου.
1822
Μτφρ. Στρατής Πασχάλης
Dionysios Tsokos, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
